Walka z wykluczeniem wszystkim się opłaci

Łącznie liczbę wykluczonych w całej Unii Europejskiej szacuje się na ok. 120 mln osób, stanowiących 25 proc. obywateli UE. W tej grupie znajduje się 10 mln Polaków, czyli 27 proc. ludności naszego kraju. Sposoby na włączenie wykluczonych do krwiobiegu gospodarki będzie tematem debaty obiadowej podczas trzeciego dnia Europejskiego Forum Nowych Idei w Sopocie. Jej partnerem będzie Bank Pocztowy.

Specjaliści podkreślają, że wykluczenie społeczne to efekt wystąpienia syndromu wielu czynników. - Są nimi te wszystkie uwarunkowania, które ograniczają możliwości funkcjonowania ludzi w systemie społeczno-gospodarczym na standardowym poziomie - tłumaczy Jerzy Głuszyński z Instytutu Badawczego ProPublicum.

Jednym z nich jest wykluczenie finansowe, polegające na tym, że znaczna część społeczeństwa funkcjonuje poza systemem bankowym. W Polsce udział osób nieposiadających konta osobistego wynosi niemal 30 proc.

Kolejnym elementem jest wykluczenie cyfrowe polegające na braku dostępu do internetu lub świadomym zamknięciu się na ten wynalazek. Niemal co trzeci mieszkaniec naszego kraju nigdy w życiu nie korzystał z sieci.

Ważnym czynnikiem powodującym marginalizację społeczną jest również wykluczenie edukacyjne, przejawiające się w słabej sieci przedszkoli (szczególnie na terenach wiejskich), niedostosowaniu kształcenia zawodowego do potrzeb rynku pracy czy nadprodukcji osób z wykształceniem wyższym o bardzo niskiej jakości itd.

Jak pokazują statystyki, obecna polityka walki z wykluczeniem jest nieskuteczna zarówno w skali europejskiej, jak i na naszym krajowym podwórku. Ilustrują to choćby efekty realizowanej od 2010 r. strategii Europa 2020, której celem był m.in. wzrost zatrudnienia w Unii, obniżenie wskaźnika przedwczesnego kończenia nauki oraz zmniejszenie liczby osób żyjących w ubóstwie. Dwa lata później, w połowie 2012 r., wskaźniki nie poprawiły się, a wręcz przeciwnie, w wielu obszarach uległy pogorszeniu. Stąd prosty wniosek: aby zmniejszyć skalę społecznego wykluczenia, konieczne są nowe idee w walce z tym zjawiskiem.

Kluczem do sukcesu może być właściwa kooperacja administracji oraz sektora prywatnego. Powinna polegać na maksymalizacji mocnych stron racjonalnie działającej administracji oraz strony komercyjnej. Ważną rolę w realizacji takiej polityki powinni odgrywać przedsiębiorcy, a zwłaszcza instytucje finansowe zmierzające do obsługi finansowej osób o niskich dochodach. Zmniejszenie wykluczenia może stać się impulsem do wzrostu gospodarczego. A na tym skorzystają i państwo, i sektor prywatny.

Jacek Uryniuk