Bogatszy Polak zmienia swoje menu

Wzrost zamożności Polaków, wszechobecna reklama i zagraniczne podróże, które pozwalają poznać kuchnie z różnych części świata, wyraźnie zmieniły nasz jadłospis. Utrzymujące się duże rozwarstwienie dochodowe gospodarstw domowych spowodowało jednak zmniejszenie spożycia droższych produktów żywnościowych.

Jeszcze w 2000 r. Polak zjadał średnio 7,1 kg wołowiny rocznie. A w roku ubiegłym 1,5 kg - wynika z szacunków Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (IERiGŻ). Taki 373 proc. proc. spadek nie jest przypadkowy. Wiele osób zrezygnowało z konsumpcji wołowiny po epidemii śmiertelnej choroby szalonych krów (BSE), która wystąpiła na Zachodzie w latach dziewięćdziesiątych. Później barierą okazała się rosnąca cena.

W tej sytuacji gwałtownie zaczęła rosnąć konsumpcja drobiu, który jest zdecydowanie tańszy od wołowiny. Jego kariera wynika także z tego, że przygotowanie posiłku z drobiu jest szybsze i łatwiejsze niż z mięsa wołowego.

Swoją pozycję zachował schabowy. Wprawdzie w ubiegłym roku konsumpcja mięsa wieprzowego spadła w stosunku do roku poprzedniego o 8 proc. (m.in. ze względu na ceny) do 36 kg per capita, ale w poprzednich latach była wyższa niż w 2000 r.

W porównaniu z 2000 r. w naszej diecie mniej jest owoców i warzyw. Według IERiGŻ spożycie owoców wyniosło w ubiegłym roku 41 kg - o prawie 8 kg mniej niż w 2000 r. i o ponad połowę mniej niż średnio w Unii Europejskiej.

Spadło nawet spożycie jabłek, choć jesteśmy w Europie ich największym producentem. - Między innymi dlatego, że po naszym wstąpieniu do Unii Europejskiej mocno zwiększyła się dostępność owoców z importu - wyjaśnia Irena Strojewska z IERiGŻ. Jabłka przegrywają z nimi konkurencję. Dlatego na przykład konsumpcja bananów wzrosła z 4 kg w 2000 r. do powyżej 5 kg w ostatnich latach - przy średniej unijnej 8 kg.

Znacznie rzadziej sięgamy też po warzywa. Ich konsumpcja (wg tzw. bilansu - w gospodarstwach domowych i poza nimi) zmniejszyła się ze 121 kg per capita w 2000 r. do ok. 103 kg w roku ubiegłym (nie licząc ziemniaków), podczas gdy w UE osiągnęła poziom ok. 118 kg. - Dystans, jaki dzieli nas do średniej, może wynikać z tego, że jemy mniej pomidorów i ich przetworów - ocenia Strojewska. W UE je się ich przeciętnie 30 kg, a w Polsce 17 kg. Spożywamy za to więcej cebuli - 14 kg na osobę, a średnio w Unii 9 kg.

Spadek konsumpcji warzyw i owoców martwi dietetyków. Aby zachować dobre zdrowie, trzeba ich jeść co najmniej 400 g dziennie - twierdzą eksperci Światowej Organizacja Zdrowia (WHO). Tymczasem z wyliczeń IERiGŻ na podstawie badań budżetów gospodarstw domowych prowadzonych przez GUS wynika, że w 2013 r. spożycie owoców (41,2 kg/osobę), warzyw (58,1 kg/osobę) i ich przetworów wyniosło w Polsce zaledwie 272 g na osobę dziennie.

Z polskich stołów szybko znika pieczywo. Jego konsumpcja spadła w ostatnich trzynastu latach o ponad jedna trzecią. I należy do najniższych w Europie. W ubiegłym roku statystyczny Polak zjadł 49,7 kg pieczywa - wynika z obliczeń DGP opartych na danych IERiGŻ. - To efekt między innymi mocnej reklamy substytutów pieczywa - twierdzi prof. Krystyna Świetlik z IERiGŻ.

Ponadto zapracowani Polacy mają coraz mniej czasu. Dlatego przed wyjściem do pracy nie przygotowują często kanapek na drugie śniadanie. Chlebowi zaszkodziły też modne diety, według których pieczywo tuczy. - A to nieprawda, jeśli w jego składzie jest co najmniej 30 proc. mąki żytniej - twierdzi prof. Halina Gam buś z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.

Zmieniające się na talerzach potrawy to także efekt licznych podróży turystycznymi Polaków oraz emigracji zarobkowej. Z Zachodu przyszła do nas moda na picie dużych ilości wody. W 2000 r., jak wynika z danych IERiGŻ, statystyczny Polak wypijał jej 13 l rocznie. Dziś jest to już 49 l na osobę.

Dla porównania spożycie soków, uchodzących za zdrowe ze względu na produkcję opartą na owocach, przyrosło w tym samym czasie z 7,68 l do 8,64 l.

Spada spożycie herbaty, rośnie zaś kawy. W 2000 r. spożycie tej pierwszej w gospodarstwie domowym na osobę wynosiło 0,96 kg, a drugiej 2,04 kg. W ubiegłym roku, jak wynika z danych IERiGŻ, było to już odpowiednio 0,72 kg i 2,16 kg.

- Herbatę powoli zamieniamy na kawę, do czego przyczynia się między innymi rozwój kawiarni w Polsce - zauważa Krystyna Świetlik. Poza tym wydłuża się czas pracy, w związku z czym coraz więcej osób szuka napojów działających pobudzająco, a niezawierających alkoholu.

Choć spożycie tych ostatnich też wzrosło w ostatnich trzynastu latach. Jak wylicza Związek Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy, w ubiegłym roku spożycie wyrobów spirytusowych wyniosło 3,2 l na osobę. W 2000 r. było to o 1,2 l mniej. Jeszcze bardziej wzrosła popularność piwa. Spożycie tego trunku w tym samym czasie zwiększyło się z 66,9 l do 96 l na osobę rocznie. To zasługa samych producentów, którzy poprzez nowości utrzymują ciągle wysokie zainteresowanie tą kategorią. Sprawili też, że po piwo coraz chętniej sięgają kobiety.

Swoją mocną pozycję wciąż utrzymuje schabowy

Nasz jadłospis AD 2013

W ubiegłym roku jego kilogram kosztował średnio 6,94 zł i był droższy niż przed trzynastoma laty o 18 proc. Ceny wołowiny wzrosły w tym czasie dwuipółkrotnie do ponad 26 zł za kilogram. Roczna konsumpcja mięsa drobiowego per capita zwiększyła się w tym czasie o 84 proc. - do 27 kg.

@RY1@i02/2014/085/i02.2014.085.000001200.805.jpg@RY2@

Konsumpcja pieczywa w polskich domach spadła w ostatnich trzynastu latach o ponad jedną trzecią. I należy do najniższych w Europie. W 2013 r. statystyczny Polak zjadł 49,7 kg pieczywa. Chleb przegrywa konkurencję m.in. z chipsami, makaronami i płatkami śniadaniowymi.

@RY1@i02/2014/085/i02.2014.085.000001200.806.jpg@RY2@

Sprzedaż piwa rośnie najszybciej ze wszystkich trunków. Jeszcze w 2000 r. statystyczny Polak wypijał go w skali roku 66,9 l. Obecnie jest to 96 l na osobę. To zasługa nowości, które co roku są wypuszczane na rynek przez producentów. Na przykład dzięki piwom smakowym po chmielowy trunek częściej sięgają kobiety.

@RY1@i02/2014/085/i02.2014.085.000001200.807.jpg@RY2@

SHUTTERSTOCK (3)

Janusz K. Kowalski

 Patrycja Otto

dgp@infor.pl