Jak zdolni uczniowie mogą starać się o unijne stypendia

Stypendia dla szczególnie uzdolnionych uczniów nie są przyznawane uczniom szkół podstawowych. Mogą się o nie ubiegać osoby, które rozpoczynają naukę lub uczą się w szkołach gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych, czyli liceach ogólnokształcących, liceach profilowanych, technikach oraz zasadniczych szkołach zawodowych. Pomoc przysługuje uczniom zarówno szkół publicznych, jak i niepublicznych. Drugim, oprócz rodzaju szkoły, ważnym kryterium jest status materialny rodziców ucznia. Miesięczny dochód na osobę w rodzinie ucznia wyliczony na podstawie ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.) w roku kalendarzowym poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium nie może przekroczyć dwukrotności kwoty uprawniającej do uzyskania świadczeń rodzinnych. Dochód na osobę w rodzinie ucznia nie może więc być wyższy niż 1008 zł, a w przypadku ucznia niepełnosprawnego - 1166 zł. Stypendium jest przyznawane na okres 12 miesięcy.

Stypendium jest przyznawane na rok. Jego wysokość jest różna w zależności od województwa. Na przykład Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu wypłaca każdemu uzdolnionemu uczniowi 3 tys. zł w dwóch transzach. Natomiast Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego - 300 zł miesięcznie przez 12 miesięcy.

Jednak szczegółowe wymagania co do średniej mogą różnic się w zależności od województwa. Na przykład w województwie pomorskim stypendium przysługuje uczniom, którzy uzyskali średnią ocen ze wszystkich przedmiotów określoną na podstawie świadectwa ukończenia danej klasy w roku szkolnym 2009/2010:

a) w VI kl. szkoły podstawowej - co najmniej 5,0,

b) w gimnazjum - co najmniej 4,75,

c) w szkole ponadgimnazjalnej - co najmniej 4,4.

Drugim kryterium jest średnia ocen z przedmiotów matematyczno-przyrodniczych oraz technicznych. W województwie pomorskim do otrzymania stypendium uprawnia średnia z tych przedmiotów w wysokości co najmniej 5,0. Natomiast w województwie wielkopolskim wymagana jest średnia ocen ze wszystkich przedmiotów w wysokości co najmniej 4,75. Innym warunkiem przyznania świadczenia w tym województwie jest uzyskanie minimum dwóch ocen celujących z 6 przedmiotów kierunkowych: matematyki, fizyki, biologii, chemii, geografii oraz informatyki. W województwie śląskim natomiast średnia ocen z trzech wybranych przedmiotów kierunkowych musi wynieść 4,6, a z pozostałych przedmiotów - 4,0. We wszystkich województwach obowiązuje zasada, że stypendium jest przyznawane tylko tym osobom, które wzięły udział w olimpiadach, konkursach przedmiotowych, turniejach na szczeblu co najmniej wojewódzkim. Potwierdzeniem udziału może być wydany przez organizatora olimpiady lub turnieju dyplom, certyfikat lub pisemne zaświadczenie. Ostatnim warunkiem otrzymania stypendium jest opracowanie indywidualnego planu rozwoju edukacyjnego ucznia.

W planie należy wskazać, na co zostanie przeznaczona kwota stypendium. Wsparcie można przeznaczyć na pomoce dydaktyczne (książki, podręczniki, atlasy itp.), sprzęt komputerowy, wyposażenie pokoju naukowego ucznia, które wpłynie na poprawę warunków jego nauki, koszty transportu ponoszone na dojazd do szkoły, artykuły sportowe, kursy, szkolenia, w tym obozy językowe, sfinansowanie wyjazdu na kolonie, obozy, zimowiska. Indywidualny plan rozwoju ucznia powinien ponadto zawierać opis jego uzdolnień i zainteresowań, zwłaszcza z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych i technicznych oraz sukcesów osiągniętych w konkursach i olimpiadach szczebla co najmniej wojewódzkiego.

Powinien się w nim znaleźć również opis aktywności ucznia w procesie zdobywania wiedzy, ocena jego zachowania, określenie barier stanowiących przeszkodę w jego rozwoju edukacyjnym oraz wskazanie celów do osiągnięcia w związku z otrzymanym stypendium (zwłaszcza w zakresie przedmiotów matematyczno-przyrodniczych i technicznych). Indywidualny plan rozwoju edukacyjnego stypendysty przygotowuje nauczyciel opiekun dydaktyczny we współpracy z uczniem.

Wniosek jest przygotowany wspólnie przez nauczyciela i ucznia, ale stypendium jest przyznawane na wniosek ucznia. Formularz wniosku o przyznanie pomocy stypendialnej dla uczniów szczególnie uzdolnionych jest publikowany na stronach internetowych instytucji wdrażających ten program. W zależności od województwa są nimi urząd marszałkowski (UM) lub wojewódzki urząd pracy (WUP). Stypendium przysługuje tylko osobom zameldowanym na terenie danego województwa. Terminy składania wniosków są różne w poszczególnych województwach. Do wniosku o przyznanie stypendium należy dołączyć oświadczenie o sytuacji rodzinnej i materialnej ucznia udokumentowane odpowiednimi zaświadczeniami lub orzeczeniami o dochodach, zgodnie z par. 2 ust. 2 rozporządzenia ministra polityki społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 105, poz. 881 ze zm.). Jego formularz można także pobrać ze strony WUP lub UM.

Do wniosku należy dołączyć również indywidualny plan rozwoju edukacyjnego ucznia oraz kopie dokumentów potwierdzających dotychczasowe osiągnięcia edukacyjne ucznia (udział w olimpiadach, konkursach przedmiotowych, inne osiągnięcia edukacyjne), potwierdzone za zgodność z oryginałem przez dyrektora szkoły, do której uczęszcza uczeń. Załącznikiem do wniosku powinna być także kopia świadectwa ukończenia poprzedniej klasy lub zakończenia nauki w poprzedniej szkole oraz zaświadczenie dyrektora o pobieraniu nauki w danej szkole. Uczeń składa wniosek wraz z załącznikami w instytucji wdrażającej program (WUP lub UM) w województwie, na terenie którego zamieszkuje. Terminy naboru wniosków są różne w poszczególnych województwach.

Wniosek o przyznanie stypendium podlega ocenie formalnej przeprowadzanej przez pracowników instytucji wdrażającej program (urząd marszałkowski lub wojewódzki urząd pracy). W przypadku gdy w wyniku oceny formalnej zostaną stwierdzone braki w wymaganej dokumentacji, każdemu uczniowi przysługuje prawo jednokrotnego jej uzupełnienia, w terminie 7 dni kalendarzowych od dnia otrzymania pisemnego wezwania do uzupełnienia braków. Następnie wniosek jest poddawany ocenie merytorycznej przez specjalnie powołaną komisję stypendialną.

Lista stypendystów jest tworzona na podstawie przyznanych przez komisję punktów. Na przykład w województwie pomorskim za średnią wszystkich ocen można otrzymać maksymalnie 20 pkt, za średnią ocen z matematyki i innych przedmiotów matematyczno-przyrodniczych i technicznych - 35 pkt, za wyniki egzaminu zewnętrznego - 10 pkt, za osiągnięcia w konkursach, turniejach i olimpiadach - 30 pkt, miejsce zameldowania na obszarach wiejskich - 2,5 pkt, miejsce zamieszkania na obszarach słabych strukturalnie - 2,5 pkt.

Każdemu uczniowi, którego wniosek nie zostanie przyjęty do dofinansowania, przysługuje możliwość złożenia protestu do instytucji wdrażającej program. Uczeń ma na to 7 dni kalendarzowych od dnia otrzymania pisemnego zawiadomienia. Protest zostanie rozpatrzony przez niezależną komisję odwoławczą.

Program przewiduje, że opiekun stypendysty otrzymuje wynagrodzenie ze środków unijnych na podstawie umowy-zlecenia. Na przykład w województwie pomorskim wynagrodzenie opiekuna wynosi 900 zł brutto. Nauczyciel może objąć opieką dydaktyczną nie więcej niż ośmiu stypendystów.

W przypadku gdy opiekun stypendysty obejmie opieką więcej niż jednego ucznia, kwota wynagrodzenia ulega odpowiednio zwielokrotnieniu. Nauczyciel jest odpowiedzialny za realizację indywidualnego planu rozwoju edukacyjnego ucznia oraz monitorowanie osiąganych przez stypendystę rezultatów. W tym celu współpracuje z jego rodzicami. Do obowiązków opiekuna stypendysty należy sporządzanie okresowych sprawozdań oraz sprawozdania końcowego z realizacji planu rozwoju ucznia. Sprawozdanie w wyznaczonym terminie składa w instytucji wdrażającej program.

Stypendium jest przyznawane na 12 miesięcy, ale uczeń może być go w trakcie roku szkolnego pozbawiony. Stypendysta utraci do niego prawo, jeśli przestanie spełniać warunki określone w regulaminie przyznawania pomocy. Chodzi przede wszystkim o sytuację materialną rodziców ucznia. Jeżeli dochód na osobę w rodzinie ucznia przekroczy kwotę 1008 zł, a w przypadku ucznia niepełnosprawnego - 1166 zł, będzie to podstawą pozbawienia go wsparcia. Powodem cofnięcia stypendium może być także zmiana miejsca zamieszkania (wyjazd do innego województwa). Stypendysta może też sam zrezygnować ze stypendium. W przypadku zaprzestania wypłaty stypendium także honorarium wypłacane jego opiekunowi dydaktycznego zostanie proporcjonalnie zmniejszone.

Beata Lisowska

beata.lisowska@infor.pl

Regulaminy ustalane przez zarządy województw dotyczące realizacji programu pomocy stypendialnej dla uczniów szczególnie uzdolnionych w ramach poddziałania 9.1.3 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007 - 2013. Rozporządzenie ministra edukacji i sportu z 29 stycznia 2002 roku w sprawie organizacji oraz sposobu przeprowadzania konkursów, turniejów i olimpiad (Dz.U. z 2002 r., nr 13, poz. 125).