Czy nowe przepisy o płacach nauczycieli sprawdziły się w praktyce

Sekcja Krajowa Oświaty i Wychowania NSZZ Solidarność

Od wielu lat związki zawodowe podczas spotkań z kierownictwem Ministerstwa Edukacji Narodowej, a szczególnie w trakcie negocjacji treści rozporządzenia w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy, wielokrotnie i stanowczo podnosiły problem braku realizacji ustawowego zobowiązania samorządów do zapewnienia na swoim terenie co najmniej średnich wynagrodzeń nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego. Obowiązek ten nałożono na samorządy dziewięć lat temu.

Oświatowe związki, uczestnicząc w uzgadnianiu z samorządami, stwierdzali, na podstawie danych od nich uzyskanych, że nauczyciele nie otrzymują wynagrodzeń w należnej im wysokości. Upominanie się o realizację ustawowych zapisów wobec pedagogów natrafiało niejednokrotnie na ogromne przeszkody. Najczęściej wyjaśniano, że gminy mają wiele innych ważniejszych wydatków.

Resort edukacji narodowej po kontroli Najwyższej Izby Kontroli i silnych naciskach związków uznał, iż zapisy art. 30a oraz 30b są uzasadnione.

17 lutego 2010 r. upłynął termin, w którym samorządy musiały przesłać regionalnym izbom obrachunkowym, dyrektorom szkół i oświatowym związkom zawodowym sprawozdania z wysokości średnich płac nauczycieli za ubiegły rok. Po raz pierwszy gminy, które ich nie zapewniały, musiały wypłacić pedagogom do końca stycznia jednorazowy dodatek uzupełniający.

Wdrożenie w życie rozporządzenia nie powoduje dodatkowych skutków finansowych dla budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Środki niezbędne na realizację zadań oświatowych, w tym na wynagrodzenia nauczycieli, zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. JST nie otrzymały jednak pieniędzy z budżetu na wypłatę dodatku uzupełniającego. Z tego powodu w gminach podjęto działania zmierzające do ograniczenia zatrudnienia w szkołach. Jednocześnie samorządy skarżą nowe przepisy do Trybunału Konstytucyjnego.

Analizując dane liczbowe z poprzednich lat, można mieć podejrzenia, że kilka gmin z Powiatu Biłgoraj, mimo iż w sprawozdaniu wykazały, że zapewniały średnie, to jednak w praktyce może być inaczej. W związku z tym związek zawodowy będzie się zwracał do gmin o szczegółowe przestawienie wyliczeń z zapewnienia średnich. Jeśli będą nieprawidłowości, będzie on o tym informował wojewodę i RIO.

Samorządy powinny uderzyć się w piersi i pomyśleć o wypłacie wyrównań od 2000 roku. Obowiązek wypłacenia wyrównań został nałożony tylko na gminy, a nie ma go w przypadku tzw. szkół resortowych, np. rolniczych czy plastycznych, to bardzo poważny błąd, który należy natychmiast naprawić. Płace nauczycieli, realizujących te same zadania i obowiązki, są w skali kraju bardzo zróżnicowane. Zależą w dużej mierze od kondycji finansowej danej gminy.

Kariera zawodowa nauczycieli oraz ich wynagradzanie to zadanie konstytucyjne państwa. Nie ma takiego kraju w Europie, gdzie samorządy zajmowałyby się wynagradzaniem nauczycieli. Zadaniem samorządu jest budowanie, utrzymanie infrastruktury szkolnej, dowożenie, dożywianie dzieci itd. Obecnie nauczyciele są obwiniani za kłopoty budżetowe gmin.

Nauczyciel jest państwowym funkcjonariuszem publicznym i państwo odpowiada za jego kształcenie, rekrutację, nadzór merytoryczny nad jego rozwojem zawodowym i pracą.

AR

Ustawa z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 13 stycznia 2010 r. w sprawie sposobu opracowywania sprawozdania z wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego (Dz.U. nr 6, poz. 35).