Jak należy przygotować szkołę do pracy po pierwszym września

Arkusz organizacji to podstawowy dokument organizacyjny szkoły, w którym należy określić szczegółową organizację nauczania, wychowania i opieki w danym roku szkolnym, z uwzględnieniem szkolnego planu nauczania.

Nie ma uniwersalnego wzoru arkusza organizacji szkoły - może on być różny dla poszczególnych organów prowadzących, które dodatkowo przygotowują zasady organizacji pracy na każdy nowy rok szkolny, w których zawarte są stosowne wytyczne i wymagania. Do najważniejszych z nich należą zasady tworzenia stanowisk pedagogicznych i administracyjnych, średnia liczebność oddziałów, zasady podziału na grupy, zasady organizacji dodatkowych zajęć edukacyjnych, zasady organizacji zajęć dydaktyczno-wyrównawczych, logopedycznych oraz organizacji indywidualnego nauczania. Każdy dyrektor powinien je uwzględnić, przygotowując arkusz dla swojej szkoły.

Ponadto przy tworzeniu arkusza obowiązują określone przepisy, których trzeba bezwzględnie przestrzegać. Do 30 kwietnia danego roku dyrektor musi dostarczyć projekt organizacji pracy szkoły w formie określonej przez organ prowadzący: papierowej lub elektronicznej. Arkusz powinien być opisany i opieczętowany. Bardzo często do arkusza należy dołączyć załączniki wymagane przez organ prowadzący.

Tworzenie arkusza jest uregulowane przez wiele przepisów prawa oświatowego i prawa pracy. Trzeba zwrócić szczególną uwagę na zmiany przepisów, które zaczną obowiązywać od 1 września 2012 r. W przyszłym roku szkolnym będą obowiązywać dwie podstawy programowe wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego w szkołach podstawowych oraz ponadgimnazjalnych. W klasach I - IV szkoły podstawowej, I -III gimnazjum i w klasie I szkoły ponadgimnazjalnej ma obowiązywać nowa podstawa programowa, a w klasach V i VI szkoły podstawowej, II i III liceów oraz IV w technikum - stara podstawa programowa. W związku z wprowadzeniem nowej podstawy programowej największe zmiany będą w arkuszach organizacyjnych szkół ponadgimnazjalnych. Dla każdego profilu - rozszerzenia należy przygotować nowe plany nauczania.

Z kolei podstawowymi czynnościami sporządzenia arkusza organizacyjnego jest przygotowanie materiałów i informacji dotyczących m.in. przepisów prawa oświatowego, wymagań i wytycznych organu prowadzącego, szkolnych planów nauczania, dokumentacji kadrowej, planu naboru na nowy rok szkolny. Niezmiernie istotne jest też opracowanie i przeanalizowanie danych ilościowych z poprzednich lat - najlepiej z trzech ostatnich lat. Lepiej jest zaplanować liczbę oddziałów z lekkim nadmiarem, np. jeden lub dwa oddziały więcej. Bardzo ważna jest promocja szkoły.

Podstawowe czynności związane z opracowaniem arkusza organizacji polegają m.in. na ustaleniu tygodniowej liczby godzin pracy dydaktyczno-wychowawczej, dokonanie podziału na grupy, ustalenie etatów kierowniczych i wspomagających (m.in. pedagog, psycholog, logopeda, bibliotekarz). Ponadto trzeba przydzielić godziny nauczycielom oraz ustalić godziny do dyspozycji dyrektora. Na końcu trzeba ustalić liczbę etatów dla pracowników administracji i obsługi.

Gdy jest już opracowany arkusz, konieczne jest wyrażenie opinii przez radę pedagogiczną. Zazwyczaj uchwałę rady dołącza się do arkusza. Można również nanieść odpowiedni komentarz na arkusz. Kolejnym krokiem jest zaopiniowanie arkusza przez związki zawodowe, których koła funkcjonują w szkole. Warto pamiętać, że jeśli jedna lub nawet dwie opinie będą negatywne, nie trzeba dokonywać dodatkowych korekt arkusza. Następnym krokiem jest zatwierdzenie arkusza organizacji przez organ prowadzący szkołę. Jeżeli wszystkie dane i informacje zawarte w arkuszu są zgodne z przepisami, arkusz powinien zostać zatwierdzony najpóźniej do 31 maja. Potem można przygotować zmiany lub uzupełnienia. Należy wtedy zamieścić szczegółowe wyjaśnienia dotyczące zmian, szczególnie gdy zostanie zwiększona liczba godzin i etatów.

Ważnym zagadnieniem jest przyznawanie etatów nauczycielskich. Przydzielając godziny dla nauczycieli i określając wymiar etatów, należy szczególnie brać pod uwagę stosowne wytyczne Karty nauczyciela oraz rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i przypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. nr 50, poz. 400 z późn. zm.). Trzeba też uwzględnić wymagania dotyczące zasad zatrudniania i zwalniania nauczycieli wskazane przez organ prowadzący. Dyrektor jest też odpowiedzialny za opracowanie i przedstawienie radzie pedagogicznej dokumentu zawierającego kryteria zwalniania nauczycieli, jeśli planowane zwolnienia wynikają ze zmian organizacyjnych. Wybór nauczyciela do zwolnienia z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 KN powinien być dokonany przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów zwłaszcza jasnych i czytelnych dla nauczycieli. W pierwszej kolejności kryteria te powinny dotyczyć przede wszystkim stażu pracy, oceny pracy, ale mogą się także odnosić do sytuacji osobistej nauczyciela, np. stanu rodzinnego, innych źródeł dochodu.

@RY1@i02/2012/071/i02.2012.071.08800050h.802.jpg@RY2@

Tomasz Malicki, profesor oświaty, dyrektor Liceum Ogólnokształcącego im. B. Nowodworskiego w Krakowie

Tomasz Malicki

profesor oświaty, dyrektor Liceum Ogólnokształcącego im. B. Nowodworskiego w Krakowie