O jaką pomoc może wnioskować niepełnosprawny student

w Niektóre uczelnie opłacą wynagrodzenie osobistego asystenta

w Osoba z dysfunkcjami uzyska pomoc w powiecie na pokrycie kosztów nauki

Szkoły wyższe są zobowiązane do stwarzania niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie kształcenia. Taki obowiązek nałożyła na nie nowelizacja z 18 marca 2011 r. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 84, poz. 455). Obowiązuje od 1 października 2011 r.

Uczelnie publiczne i niepubliczne dostają środki z budżetu na ten cel. Mogą je przeznaczyć na opłacenie osobistych asystentów, tłumaczy języka migowego oraz materiały dydaktyczne dostosowane do potrzeb osób z dysfunkcjami. Studenci ci mają też prawo wnioskować o stypendia z Funduszu Pomocy Materialnej (FPM) oraz dofinansowanie z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON).

Więcej w biurze

W uczelniach działają biura do spraw osób niepełnosprawnych, które udzielają informacji o pomocy, na jaką mogą liczyć studenci z dysfunkcjami. Pomagają one w wypełnianiu wniosków przy ubieganiu się o stypendia zarówno ze środków FPM, jak i PFRON. Poza poradami na temat świadczeń finansowych organizacje te oferują także wsparcie w rozwiązywaniu problemów związanych z funkcjonowaniem na uczelni. Interweniują w takich sytuacjach, jak:

● dostosowanie formy egzaminu do potrzeb studenta w porozumieniu z egzaminatorem,

● tworzenie indywidualnych warunków korzystania z biblioteki,

● adaptacja elektroniczna materiałów dydaktycznych.

Biura te organizują również szkolenia, warsztaty oraz seminaria dla studentów w zakresie wyrównywania szans w studiowaniu.

Stypendium specjalne

Osoba z dysfunkcjami, która została przyjęta na studia, może ubiegać się o stypendium specjalne. Tak wynika z art. 173 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Jest ono przyznawane wyłącznie na wniosek studenta. Aby je uzyskać, należy przedstawić na uczelni obowiązkowo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Szkoły wyższe dopuszczają okazanie kopii orzeczenia, ale warunkują to przedstawieniem do wglądu jego oryginału.

Stypendia specjalne dla osób niepełnosprawnych przysługują zarówno studentom pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich, którzy uczą się na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych.

Obecnie można je pobierać tylko w ramach jednego kierunku studiów. Takie ograniczenie wprowadziła nowelizacja z 18 marca 2011 r. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 84, poz. 455). Oznacza to, że jeśli osoba niepełnosprawna zdecyduje się na kolejne studia (np. ponownie będzie chciała studiować na studiach pierwszego stopnia po zdobyciu już jednego tytułu licencjata) nie otrzyma już takiego wsparcia na uczelni. Świadczenie przyznawane jest w zależności od stopnia niepełnosprawności:

● pierwszy stopień niepełnosprawności - lekki stopień niepełnosprawności,

● drugi stopień niepełnosprawności - umiarkowany stopień niepełnosprawności;

● trzeci stopień niepełnosprawności - znaczny stopień niepełnosprawności

Wysokość stypendium jest uzależniona od orzeczonego stopnia dysfunkcji. Nie ma znaczenia sytuacja materialna studenta, więc niepełnosprawny otrzyma je niezależnie od dochodu.

Dodatkowa pomoc

Poza stypendium specjalnym niektóre uczelnie zapewniają też inne formy pomocy. Na przykład Politechnika Wrocławska przyznaje dodatkowe pieniądze niepełnosprawnym studentom, którzy uzyskali najwyższe średnie ocen z zaliczeń w semestrze zimowym danego roku akademickiego.

Z kolei inne szkoły wyższe oferują osobom niepełnosprawnym pomoc asystenta. Tak jest m.in. na Uniwersytecie Jana Kochanowskiego w Kielcach czy Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza (UAM). W tym przypadku każda osoba posiadająca aktualne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu znacznym lub umiarkowanym ma możliwość skorzystać ze wsparcia osobistego pomocnika. Zainteresowany taką pomocą student samodzielnie wskazuje osobę, która będzie mu pomagać. Może być to rodzic lub krewny niepełnosprawnego tylko w przypadku, gdy jest on całkowicie niezdolny do samodzielnego funkcjonowania.

Asystent będzie przez szkołę wynagradzany. W tym celu trzeba zawrzeć umowę-zlecenie, w której m.in. zostanie określona stawka godzinowa za wykonaną pracę. Asystent otrzyma pensum tylko za czas poświęcony na pomoc w procesie kształcenia studenta. Przykładowe rodzaje wsparcie to asysta w dojeździe na uczelnię czy na zajęcia sportowe objęte planem studiów, pomoc w sporządzaniu notatek oraz w wypożyczaniu książek. Inna formy usług asystenckich, za które zapłaci szkoła wyższa, muszą zostać wcześniej uzgodnione. Student będzie musiał prowadzić kartę ewidencji pracy asystenta. W niej asystent szczegółowo rozpisze poszczególne czynności. Każdy rodzaj jego pomocy musi zostać potwierdzony czytelnym podpisem pracownika uczelni (np. nauczyciela akademickiego prowadzącego zajęcia czy pracownika biblioteki).

Uczelnie zapewniają też takie wsparcie, jak bezpłatna możliwość kserowania materiałów dydaktycznych czy wypożyczenie dyktafonów dla osób niewidomych lub słabo widzących.

Środki samorządowe

Niepełnosprawni mogą też starać się o pomoc poza uczelnią. W tym roku o dofinansowanie ze środków PFRON kosztów nauki na poziomie wyższym będzie można ubiegać się z programu Aktywny samorząd. W jego ramach można uzyskać pieniądze na opłaty za czesne (3 tys. zł), czy dodatek na pokrycie kosztów kształcenia (500 zł lub 800 zł) czyli m.in. :

● zakwaterowanie - w przypadku nauki poza miejscem stałego zamieszkania,

● dojazdy,

● dostęp do internetu,

● uczestnictwo w zajęciach mających na celu podniesienie sprawności fizycznej lub psychicznej,

● zakup przedmiotów ułatwiających lub umożliwiających naukę,

● wyjazdy organizowane w ramach zajęć szkolnych.

Kwoty te mogą zostać zwiększone. Na przykład ze względu na rodzaj niepełnosprawności albo uzyskanie wyższej średniej. Refundacja może dotyczyć kosztów poniesionych w okresie do sześciu miesięcy przed złożeniem wniosku. Formularze w tej sprawie będzie można składać w miejskich ośrodkach pomocy społecznej lub powiatowych centrach pomocy rodzinie właściwych ze względu na miejsce zamieszkania studenta.

Decyzje o tym, jakie zadania będą finansowane z dotacji, podejmują uczelnie

Jakie formy pomocy materialnej przysługują na studiach

● stypendium socjalne,

● stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych,

● stypendium rektora dla najlepszych studentów,

● stypendium ministra za wybitne osiągnięcia,

● zapomoga.

PRZYKŁADY

1 Czy uczelnia może wstrzymać wypłatę wsparcia

W przypadku upływu okresu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uczelnia wyższa wstrzyma wypłatę świadczenia od następnego miesiąca. Wznowienie wypłaty stypendium specjalnego jest uzależnione od dostarczenia przez studenta nowego orzeczenia. Za okres zawieszenia wypłaty stypendium studentowi będzie przysługiwało wyrównanie w przypadku kontynuacji poprzedniego orzeczenia.

2 Czy dostanie wyrównanie za poprzednie miesiące

Student może ubiegać się o stypendium specjalne przez cały rok akademicki. Uczelnia zacznie wypłacać stypendium w miesiącu następującym po złożeniu wniosku. Będzie ono przysługiwało przez maksymalnie dziesięć lub pięć miesięcy (jeśli tyle twa ostatni etap studiów). Jeśli jednak student złoży wniosek o pieniądze w terminie innym niż wskazany przez uczelnie, otrzyma świadczenie. Jednak uczelnia nie będzie miała obowiązku wypłacenia zaległego świadczenia, nawet jeśli przysługiwało ono wcześniej.

3 Czy student ponownie dostanie stypendium

W tym roku studenci niepełnosprawni nadal będą mogli korzystać ze środków PFRON. O pieniądze będzie można wnioskować w ramach programu Aktywny Samorząd. W tym celu należy wnioskować do miejskich ośrodków pomocy społecznej lub powiatowych centrów pomocy rodzinie właściwych ze względu na miejsce zamieszkania studenta. Jeszcze nie ma terminów, w jakich należy składać wnioski. Mogą z niego skorzystać osoby, które spełniają następujące warunki: mają znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności oraz uczą się w szkole wyższej.

4 Czy powiat przyzna środki na sprzęt

Od 1 października 2011 r. prawo do stypendium jest jednorazowe. Oznacza to, że jeśli student ukończył już jedne studia, nie będzie mu przysługiwało takie świadczenia. Takie ograniczenie wprowadził art. 1 ust. 131 lit. c nowelizacji z 18 marca 2011 r. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 84, poz. 455).

Zatem uczelnia nie ma prawa przyznać stypendium z Funduszu Pomocy Materialnej, w tym specjalnego, osobie, która już ma tytuł magistra i ponownie podjęła naukę na studiach pierwszego stopnia. To, czy pobierała takie świadczenie wcześniej, nie ma znaczenia.

Urszula Mirowska-Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 1 ust. 131 lit. c nowelizacji z 18 marca 2011 r. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 84, poz. 455).

Art. 173 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365, z późn. zm.).