Jak zorganizować uczniom czas wolny w czasie wakacji

Czy szkoły muszą być udostępniane uczniom

Pracujący rodzice chcieliby, aby przynajmniej przez część wakacji ich dzieci korzystały z budynków placówek oświatowych. Uważają, że mogłyby w czasie wolnym przebywać na sali gimnastycznej lub świetlicy. Czy dyrektor szkoły musi uwzględnić takie żądanie?

@RY1@i02/2014/124/i02.2014.124.183001500.815.jpg@RY2@

Dyrektor placówki, jeśli nawet wykazywałby zrozumienie dla pracujących rodziców, to najczęściej nie ma środków na uruchomienie szkoły w wakacje. Nie ma też możliwości wpuszczenia dzieci na jej teren bez zachowania odpowiedniej opieki. Ma jednak możliwość wynajęcia świetlicy lub sali gimnastycznej np. instruktorowi nauki tańca, który może prowadzić zajęcia (najczęściej pobierając opłaty od rodziców). W takiej sytuacji odpowiedzialność za przebywających tam uczniów ponosi organizator.

Podstawa prawna

Art. 63 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.).

Czy mieszkańcy mogą się domagać atrakcji dla dzieci

Kilku opiekunów uczniów nie stać na zorganizowanie im wypoczynku. Postanowili zwrócić się do wójta, aby ten zadbał o czas wolny dla ich podopiecznych. Czy gmina ma obowiązek zapewnienia różnego rodzaju zajęć w czasie przerwy wakacyjnej dla uczniów?

@RY1@i02/2014/124/i02.2014.124.183001500.816.jpg@RY2@

Rodzice nie mogą żądać od gminy, aby zorganizowała ich podopiecznym czas wolny. Jeśli jednak wójt lub prezydent miasta dysponuje wolnymi środkami, może sfinansować dodatkowe zajęcia. W małych miejscowościach powinny działać np. świetlice wiejskie przy domach kultury. Wtedy dzieci mogą przez kilka godzin w ciągu dnia z nich korzystać. Największe szanse na takie wsparcie mają uczniowie z dużych miast. Tam najczęściej pod hasłem "lato w mieście" prowadzone są różnego rodzaju atrakcje, jak np. darmowe wejście na basen, do teatru czy do kina. Organizowane są też półkolonie, które zapewniają zorganizowany wypoczynek w miejscu zamieszkania przez większą część dnia. Szkoły mogą składać zapotrzebowanie do gmin na półkolonie, które zapewniają całodzienną opiekę i wyżywienie. Część kosztów pokrywają rodzice. W małych gminach, w których trudniej jest wygospodarować środki na ten cel, można szukać innych rozwiązań. Warto np. zwrócić się o pomoc finansową do lokalnych przedsiębiorców. Samorządy, uruchamiając takie wsparcie, muszą określić program, regulamin wypoczynku, a także przeprowadzić nabór i podzielić chętnych na grupy.

Podstawa prawna

Art. 5 ust. 7 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.).

Czy dzieci z przedszkoli muszą mieć wakacje

Rodzice dowiedzieli się, że przedszkole samorządowe działające przy szkole w okresie lipca i sierpnia będzie zamknięte., bo nie ma zbyt dużo chętnych. Czy przedszkolaki też mają wakacje?

@RY1@i02/2014/124/i02.2014.124.183001500.817.jpg@RY2@

Szkoły w czasie wakacji mają prawo być zamknięte, ale nie można takich samych zasad stosować wobec oddziałów przedszkolnych, które funkcjonują przy tych placówkach. Przedszkola są placówkami nieferyjnymi i mają obowiązek funkcjonowania przez cały okres wakacji. Nie może być takiej sytuacji, że część rodziców, która w tym czasie chce wysłać dzieci do przedszkola, nie ma takiej możliwości. Gminy często jednak na czas wakacji zamykają część przedszkoli i uruchamiają tylko niektóre, dyżurujące po dwa tygodnie w czasie przerwy wakacyjnej. W efekcie dziecko nawet cztery razy w ciągu dwóch miesięcy musi zmieniać miejsce uczęszczania do tego typu placówki. Nie może jednak zabraknąć miejsc dla dzieci w dyżurujących przedszkolach. Gmina nie może także zamknąć wszystkich takich placówek na okres wakacji, jeśli nawet zainteresowanie będzie znikome.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.).

Czy dostęp do placów zabaw zależy od woli wójta

Uczniowie chcieliby pograć w piłkę na szkolnym orliku. Okazuje się, że obiekt w wakacje będzie otwierany tylko w piątki. Czy gmina decyduje o godzinach funkcjonowania takich obiektów?

@RY1@i02/2014/124/i02.2014.124.183001500.818.jpg@RY2@

Od gminy najczęściej zależy, w jakim trybie będą funkcjonowały obiekty typu orliki. Obiekty sportowe i place zabaw są najczęściej usytuowane w sąsiedztwie szkół, które w czasie wakacji są zamykane. Gminy mogą zatrudnić na umowę-zlecenie np. nauczycieli, którzy pilnowaliby uczniów. Często ich na to jednka nie stać. Ponadto decyzję bezpośrednią w tej sprawie podejmuje dyrektor, który zazwyczaj nie chce ponosić odpowiedzialności za dzieci bawiące się na szkolnym placu. Problem mają także uczniowie, którzy chcieliby w czasie wakacji korzystać z orlików. Gminy, co do zasady, zatrudniają opiekunów, którzy otwierają boiska na kilka godzin po południu. Ale w soboty i niedziele obiekty te są zamknięte. Ich funkcjonowanie zależy więc wyłącznie od finansów samorządów i przyjętego regulaminu organizacyjnego. Resort edukacji narodowej, który realizuje program Radosna Szkoła i dofinansowuje place zabaw, nie może wyegzekwować od gmin, aby place były częściej dostępne. Przyznaje, że w programie nie ma rozwiązań, które wskazywałyby na to, że place mają być otwarte codziennie.

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 7 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.).

Czy gmina zapłaci za dodatkową pracę w czasie lata

Urząd miasta chce zorganizować dla dzieci i młodzieży, która nie wyjechała na kolonie, zajęcia rekreacyjne na terenie szkół. Chce w tę akcję zaangażować nauczycieli. Czy samorząd musi z nimi zawrzeć dodatkowe umowy?

@RY1@i02/2014/124/i02.2014.124.183001500.819.jpg@RY2@

Nauczyciele w czasie wakacji otrzymują normalne wynagrodzenie, tak jak w pozostałych miesiącach, w których prowadzą zajęcia dydaktyczne czy opiekuńcze. Ten okres jednak jest przeznaczony dla nich na wypoczynek. Samorząd nie może ich zmusić, aby z niego zrezygnowali. Część pedagogów do wspólnych akcji w mieście na rzecz uczniów może się zaangażować nieodpłatnie w formie wolontariatu. Najczęściej są z nimi zawieranie umowy cywilnoprawne. Nauczyciele, poza opieką nad dziećmi, muszą też często pomóc gminom w samym zorganizowaniu wypoczynku dla dzieci i młodzieży. Trzeba przeprowadzić nabór i podzielić chętnych na grupy.

Podstawa prawna

Art. 64 ust. 1 i 2 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 191).

Czy nauczyciel może zorganizować dla uczniów kolonie

Wychowawca klasy jest bardzo zaangażowany w opiekę nad swoimi podopiecznymi. Chciałby dla nich zorganizować wyjazd kolonijny i zostać kierownikiem tego wypoczynku. Czy musi posiadać specjalne uprawnienia?

@RY1@i02/2014/124/i02.2014.124.183001500.820.jpg@RY2@

Niezbędne jest zaświadczenie o ukończeniu kursu kierowników wypoczynku. Obowiązek taki nie dotyczy wyłącznie osób zajmujących obecnie stanowiska kierownicze w publicznych szkołach i placówkach. Organizatorzy wyjazdów dla dzieci powinni przechowywać kopie dokumentów poświadczających takie kwalifikacje. Z kolei np. samorząd, który decyduje się na prowadzenie takiego wypoczynku, musi wcześniej zatrudnić kierowników i wychowawców. Podstawowym warunkiem, jaki musi spełniać kierujący tym przedsięwzięciem, jest posiadanie zaświadczenia o ukończeniu kursu. Ponadto osobami uprawnionymi do zarządzania wypoczynkiem są: nauczyciele, instruktorzy harcerscy w stopniu co najmniej podharcmistrza lub inne osoby, które spełniają następujące kryteria:

● mają zaświadczenie o ukończeniu kursu dla kierowników wypoczynku,

● są pełnoletni, z co najmniej średnim wykształceniem,

● mają odpowiednie warunki zdrowotne i predyspozycje do pracy z dziećmi i młodzieżą,

● mają co najmniej trzyletni staż pracy opiekuńczo-wychowawczej lub dydaktyczno-wychowawczej,

● nie były karane za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletniego,

● nie były karane za umyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu na szkodę małoletniego, a także te, wobec których orzeczono zakaz prowadzenia działalności związanej z wychowywaniem, leczeniem, edukacją dzieci lub opieką nad nimi.

Obowiązki opiekuńczo-wychowawcze lub dydaktyczno-wychowawcze to szerokie pojęcie. Uznaje się za nie pracę z dziećmi i młodzieżą w różnego typu placówkach, klubach sportowych, ośrodkach socjoterapeutycznych, świetlicach środowiskowych, domach kultury itd. Wymagany trzyletni staż oznacza trzy pełne lata doświadczenia, a nie np. trzy przepracowane sezony letniego wypoczynku. Niedozwolone jest łączenie funkcji kierownika i wychowawcy. Uniemożliwia to spełnianie przez kierownika podstawowych funkcji związanych np. z delegowaniem zadań oraz sprawowaniem kontroli nad ich realizacją.

Podstawa prawna

Art. 92a ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.).

Art. 6 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 191).

Czy pod koniec wakacji nauczyciel musi już pracować

Na dwa tygodnie przed zakończeniem przerwy wakacyjnej dyrektor poprosił nauczycieli o przybycie do szkoły na pięć dni. Postanowił, że przez cały tydzień będą prowadzić zajęcia z dziećmi w ramach akcji lato w mieście. Argumentował, że ma prawo do wzywania nauczycieli do pracy w czasie wakacji. Czy przysługuje mu tak szerokie uprawnienie?

@RY1@i02/2014/124/i02.2014.124.183001500.821.jpg@RY2@

Co do zasady nauczycielowi zatrudnionemu w szkole przysługuje czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym przerwie wakacyjnej i feriom zimowym. W okresie takich przerw od nauki może być on jednak zobowiązany przez dyrektora do m.in. przeprowadzania egzaminów, prac związanych z zakończeniem starego roku szkolnego i przygotowaniem nowego, opracowywania szkolnego zestawu programów oraz uczestniczenia w doskonaleniu zawodowym w określonej formie. Na te czynności nie może poświęcić więcej niż siedem dni. Nie mogą to być także zajęcia z uczniami na świetlicy lub sali gimnastycznej. Przepisy enumeratywnie wskazują, do jakich czynności może nauczyciel być wezwany do szkoły w czasie przerwy wakacyjnej.

Podstawa prawna

Art. 64 ust. 1 i 2 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 191).

Artur Radwan

artur.radwan@infor.pl