Nieetycznym naukowcem zajmie się komisja

Reforma nauki, która weszła w życie 1 października 2010 roku, ma skuteczniej eliminować przypadki naruszenia etyki naukowej i nierzetelności badawczej. W tym celu minister nauki i szkolnictwa wyższego (MNiSW) wydał rozporządzenie z 28 października 2010 r. w sprawie trybu wyboru członków komisji do spraw etyki w nauce, trybu jej prac i sposobu wykorzystania wiążących opinii komisji oraz sposobu finansowania (Dz.U. nr 215, poz. 1413). Obowiązuje ono od 1 grudnia 2010 r.

W skład komisji do spraw etyki w nauce wejdzie nie więcej niż dziewięciu członków.

Zostaną oni wybrani przez Zgromadzenie Ogólne Polskiej Akademii Nauk (PAN). Prezes Akademii, w celu wyłonienia kandydatów na członków komisji, musi zamieścić w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) na stronie internetowej oraz w siedzibie PAN ogłoszenie o przyjmowaniu zgłoszeń.

Powinno ono zawierać termin, sposób i miejsce składania zgłoszeń. Kandydatów mogą zgłaszać podmioty reprezentujące środowisko nauki i szkolnictwa wyższego (patrz: ramka).

Zgłoszenie kandydata powinno zawierać m.in. opis jego kwalifikacji i doświadczenia zawodowego oraz uzasadnienie zgłoszenia właśnie tej osoby. Przesłanie zgłoszenie po terminie podanym w ogłoszeniu BIP nie będzie podlegało rozpatrzeniu.

Następnie prezes PAN sporządzi listę kandydatów na członków komisji, których zgłoszenia spełniają wymagania formalne. Przekaże ją członkom Zgromadzenia Ogólnego PAN. Wybiorą oni członków komisji w głosowaniu tajnym. Karta do głosowania będzie ważna, jeżeli oddano głos na co najmniej jednego kandydata. W skład komisji wejdą osoby, które uzyskały największą liczbę głosów. PAN ogłosi komunikat o powołaniu członków komisji w BIP. W przypadku złożenia rezygnacji lub śmierci członka komisji w trakcie trwania kadencji na jego miejsce wejdzie kandydat, który w wyborach uzyskał kolejno największą liczbę głosów. Kadencja komisji do spraw etyki w nauce będzie trwała cztery lata. Członkowie komisji muszą zostać wybrani do 30 czerwca 2011 r.

Powołana komisja będzie wyrażała opinie w sprawach dotyczących naruszeń przez pracownika uczelni, jednostki naukowej, Polskiej Akademii Nauk (PAN) oraz instytutu badawczego.

Członkowie komisji ze swojego składu wybiorą przewodniczącego. Do jego zadań będzie należało zwoływanie posiedzeń komisji, powoływanie zespołów orzekających w sprawach naruszenia zasad etyki czy przedstawianie PAN informacji o prowadzonej działalności. Informacja ta będzie przesyłana w terminie do 31 marca każdego roku. Na pierwszym posiedzeniu plenarnym komisja uchwali regulamin jej działania. Przewodniczący lub upoważniony przez niego członek komisji będzie wyznaczał termin posiedzenia plenarnego. Będzie on też zawiadamiał członków komisji o posiedzeniu, nie później niż w terminie siedmiu dni przed dniem posiedzenia, oraz przekazywał materiały przeznaczone do rozpatrzenia.

Przewodniczący komisji może zapraszać inne osoby do udziału w posiedzeniach plenarnych komisji, bez prawa głosu. Członkowie, którzy nie będą mogli wziąć udziału w posiedzeniu plenarnym, prześlą swoje stanowiska w formie pisemnej.

Komisja będzie kierowała sprawy z zaleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego do komisji dyscyplinarnych, które są powoływane na przykład w instytutach badawczych. Poza tym opracuje kodeks etyki pracownika naukowego oraz będzie zobowiązana prowadzić działalność upowszechniającą standardy rzetelności badań naukowych.

Komisja będzie orzekać w zespołach trzyosobowych. Skład zespołu orzekającego oraz jego przewodniczącego ustali przewodniczący komisji do spraw etyki w nauce. Jej opinie i stanowiska będą przyjmowane większością głosów.

W przypadku ich równej liczby zdecyduje głos przewodniczącego. Odpisy opinii i stanowisk komisji będą przekazywane prezesowi PAN. W sprawach naruszeń dyscyplinarnych, które stanowią jednocześnie naruszenie zasad etyki w nauce, komisja będzie zobowiązana przekazać opinię, w terminie 14 dni od dnia jej przyjęcia, komisji dyscyplinarnej placówki naukowej, która zatrudnia naukowca.

Jak zgłosić kandydata na członka komisji do spraw etyki w nauce

● Komitet Polityki Naukowej (KPN),

● Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP),

● Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich (KRZaSP),

● Polska Akademia Nauk (PAN),

● Rada Główna Instytutów Badawczych (RGIB),

● Rada Główna Szkolnictwa Wyższego (RGSW),

● podmioty reprezentujące środowisko nauki i szkolnictwa wyższego

Co musi zawierać zgłoszenie:

● wskazanie podmiotu zgłaszającego kandydata,

● dane osobowe kandydata,

● opis kwalifikacji i doświadczenia zawodowego kandydata,

● uzasadnienie zgłoszenia kandydata,

● oświadczenie kandydata o wyrażeniu zgody na kandydowanie.

Do 30 czerwca 2011 r. Zgromadzenie Ogólne Polskiej Akademii Nauk ma czas na wybór członków komisji do spraw etyki w nauce

Urszula Mirowska-Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl

Art. 40 ust. 6 ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz.U. nr 96, poz. 619).

Rozporządzenie ministra nauki i szkolnictwa wyższego z 28 października 2010 r. w sprawie trybu wyboru członków komisji do spraw etyki w nauce, trybu jej prac i sposobu wykorzystania wiążących opinii komisji oraz sposobu finansowania (Dz.U. nr 215, poz. 1413).