Nauka dla pięcio- i sześciolatków

Reforma oświaty rozłożona na trzy lata i obniżenie obowiązku szkolnego spowodowały, że nie wszyscy rodzice wiedzą, iż z każdym rokiem czekają ich kolejne zmiany. Wszystko to ustabilizuje się dopiero za dwa lata.

Od 1 września 2012 r. do szkoły będą musiały uczęszczać wszystkie dzieci, które w danym roku szkolnym ukończą sześć lat. W 2010 i 2011 roku o tym, czy sześciolatek trafi do przedszkola czy szkoły, zdecydują rodzice. Ostatecznie decyzję ma podjąć dyrektor szkoły. To oznacza, że obowiązek szkolny będzie się rozpoczynał z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko skończy sześć lat. Trwać ma do ukończenia gimnazjum, nie dłużej jednak niż do pełnoletności ucznia (czyli ukończenia 18 lat).

Objęcie nauką dzieci o rok młodszych ma wyrównywać ich edukacyjne szanse. Ma również umożliwić wcześniejsze rozpoznawanie uzdolnień dzieci.

Od 1 września 2012 r. obowiązkiem szkolnym zostaną objęte dzieci w wieku sześciu lat. We wrześniu 2012 r. naukę w szkole mogą też rozpocząć pięciolatki, pod warunkiem że wykażą psychofizyczną dojrzałość. Decyzję o ich przyjęciu ostatecznie podejmie dyrektor szkoły po zasięgnięciu opinii w poradni psychologiczno-pedagogicznej. W latach szkolnych 2010/2011 i 2011/2012 na wniosek rodziców obowiązkiem szkolnym może być objęte dziecko, które w danym roku kalendarzowym skończy sześć lat. Dyrektor publicznej szkoły może przyjąć do niej sześciolatka, jeżeli pozwalają na to warunki organizacyjne szkoły. Oznacza to, że jeśli samorządy nie będą miały środków finansowych na przygotowanie szkoły do nauki sześciolatków, to dyrektorzy odmówią rodzicom przyjęcia takiego dziecka.

Na dostosowanie szkół do realizacji takiego zadania samorządy mogą się ubiegać o pomoc finansową z budżetu państwa, m.in. z programu "Radosna szkoła". W ubiegłym roku na ten cel przeznaczono 40 mln zł, a w tym 150 mln zł. W 2011 roku zarezerwowana kwota również ma wynieść ok. 150 mln zł.

Sześciolatek może pójść do szkoły, jeśli gmina stworzy w niej odpowiednie warunki. Samorządy muszą podzielić przeznaczone dla nich sale na dwie części. W jednej z nich (wyposażonej w tablicę, stoliki itp.) mają się odbywać zajęcia dydaktyczno-wychowawcze, w drugiej (odpowiednio do tego przystosowanej, m.in. wyposażone w dywaniki lub materace) dzieci powinny móc się bawić i odpoczywać. Ministerstwo Edukacji Narodowej zaleca wyposażenie sal w pomoce dydaktyczne i przedmioty potrzebne do zajęć, sprzęt audiowizualny, komputery z dostępem do internetu, ale co również jest bardzo ważne, w gry i zabawki dydaktyczne, kąciki tematyczne, biblioteczkę itp. Wskazane jest, aby nauczyciel wykorzystywał część wolną sali do przeprowadzania zajęć, przy których uczeń nie musi siedzieć przy stoliku.

Gmina musi też przystosować szatnie i łazienki do wzrostu najmłodszych dzieci. Szkoły muszą również zadbać o wydzielenie dla sześciolatków oddzielnych korytarzy.

Takie rozwiązanie ma tłumić hałas panujący w czasie przerw wśród starszych uczniów. Najlepszym rozwiązaniem jest utworzenie sal dla sześciolatków na oddzielnym piętrze. Gminy nie mogą też zapominać o przyszkolnych ogródkach zabaw wyłącznie dla najmłodszych - na wzór funkcjonujących w przedszkolach. W szkole, gdzie uczą się sześciolatki, powinna być też stołówka i zapewniona możliwość korzystania z ciepłych posiłków.

Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty za działalność szkoły lub placówki, w szczególności za zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki, odpowiada organ prowadzący tę szkołę lub placówkę.

Natomiast w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej z 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. z 2009 r. nr 4, poz. 17) określone zostały wskazania dotyczące organizowania zajęć z uczniami klas I - III. Rodzice, którzy zdecydują się na posłanie sześciolatków do szkoły, mogą też liczyć na bezpłatny dowóz do oddalonej szkoły.

Jeśli droga ucznia pierwszej klasy z domu do najbliższej szkoły podstawowej przekracza trzy kilometry, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka. W przypadku gdy rodzice zdecydują się we własnym zakresie na dowożenie dziecka do szkoły, gmina zobowiązana jest do zwrotu kosztów przejazdu. Może też zaproponować rodzicom zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowóz zapewniają rodzice.

Przygotowanie szkół to dopiero pierwszy warunek, który decyduje o przyjęciu sześciolatka. Kolejny, jaki musi spełnić sześciolatek, by mógł uczęszczać do pierwszej klasy, jest jego wcześniejsze objęcie wychowaniem przedszkolnym w roku szkolnym poprzedzającym ten, w którym ma rozpocząć naukę w szkole. Nie dotyczy to dzieci, które mają pozytywną opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty tworzenie przedszkoli jest zadaniem własnym gminy. Dodatkowo w 2009 roku na gminy został nałożony obowiązek przyjmowania do takich placówek pięciolatków i sześciolatków, których rodzice nie zdecydowali się na posłanie ich do szkoły.

Rodzice pięciolatków chcą kierować je do przedszkoli, bo dzięki temu ich dzieci w kolejnym roku szkolnym będą przyjęte do danej szkoły. Najwię cej miejsc w przedszkolach gminy będą musiały zapewnić w 2011/2012 roku. Wtedy wszystkie pięciolatki i sześciolatki obowiązkowo trafią do przedszkoli. Gminy muszą pamiętać, że do pedagogów zatrudnionych w przedszkolach stosuje się przepisy Karty nauczyciela. Prowadząc przedszkole, samorządy powinny zapewnić bezpłatne nauczanie i wychowanie zgodnie z podstawą programową wychowania przedszkolnego.

Należy pamiętać też, że rekrutacja do przedszkoli powinna być powszechnie dostępna. Obowiązkiem gmin jest zorganizowanie placówek przedszkolnych dla dzieci od trzech do sześciu lat. Mogą one być tworzone w formie przedszkoli, oddziałów przedszkolnych i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych. Możliwe jest utworzenie przedszkola z funduszy Unii Europejskiej.

Dodatkowo gmina musi zorganizować wychowanie przedszkolne dla dzieci, które wymagają kształcenia specjalnego.

● w roku szkolnym 2010 - 2011 dzieci urodzone w 2004 roku,

● w roku szkolnym 2011 - 2012 dzieci urodzone w 2005 roku,

pod warunkiem że:

● dyrektor zdecyduje, czy szkoła spełnia warunki do ich przyjęcia,

● sześciolatki zostały rok wcześniej objęte wychowaniem przedszkolnym lub

● mają pozytywną opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej.

● w roku szkolnym 2010 - 2011 dzieci urodzone w 2005 roku,

● w roku szkolnym 2011 - 2012 dzieci urodzone w 2006 roku,

● w roku szkolnym 2012 - 2013 dzieci urodzone w 2007 roku*

* rodzice pięciolatków od tego roku będą mogli starać się o ich umieszczenie w szkole.

Artur Radwan

artur.radwan@infor.pl

Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572).