Polacy nie są zadowoleni z poziomu swojego wyedukowania

Jednym z motorów działań człowieka jest dążenie do samorealizacji. Należy ono do tzw. wyższych potrzeb. Skutecznym środkiem zaspokojenia tej potrzeby może okazać się zdobycie odpowiedniego wykształcenia i pracy. Jeśli wykształcenie umożliwia podjęcie takiej pracy, która daje człowiekowi satysfakcję to poczucie samorealizacji rośnie. Brak odpowiedniego wykształcenie i w konsekwencji doświadczanie trudności ze znalezieniem satysfakcjonującej zatrudnienia skutkują poczuciem niezadowolenia ze zdobytego wykształcenia. Według CBOS, aż 51 proc. Polaków "nie odczuwa satysfakcji z osiągniętego poziomu wykształcenia".

W badaniu CBOS postawił m.in. następujące pytanie: "gdyby obecnie zaczynał(a) Pan(i) jeszcze raz naukę, czy powtórzyłby(a)by Pan(i) swoją drogę kształcenia?" 34 proc. respondentów badanych potwierdziło gotowość do ponownego przejścia dotychczasowej ścieżki kształcenia. Jednak znacznie więcej, bo aż 51 proc. odpowiedziało: "nie, starał(a)bym się uzyskać wyższe wykształcenie, niż posiadam".

Zdaniem menedżerów zarządzających zespołami pracowników zdobycie dobrego wykształcenia zapewnia mniej stresogenną i frustrującą drogę do zatrudnienia i pomnażania doświadczeń zawodowych. Dlatego rolą dobrego pracodawcy jest troska nie tylko o satysfakcję ich pracowników z zatrudnienia, ale też zachęcanie ich do poszerzania wykształcenia. Efektem takiej postawy jest bowiem wzrost satysfakcji pracowników, ale też lepsza wydajność ich pracy i lepsza atmosfera w zespole.

Na powyższe zapytanie CBOS 9 proc. respondentów odpowiedziało: "nie, wybrał(a)bym inne wykształcenie, ale na tym samym poziomie". Marginalne były odpowiedzi odmienne od zajęcia prostych stanowisk - 1 proc. odpowiedziało: "nie, poświęcił(a)bym mniej czasu na wykształcenie, niż to uczyniłe(a)m", 2 proc. respondentów odpowiedziało'' ''nie, z innych przyczyn'', a 3 proc. badanych nie miało w tej sprawie zdania.

Komunikat CBOS ''Rola wykształcenia i zmiany w jej społecznym spostrzeganiu w latach 1993-2009'' powstał na podstawie badań CBOS prowadzonych systematycznie od 1993 r. Ostatnie badanie w tym zakresie przeprowadzono w dniach w listopadzie 2009 r. na liczącej 1022 osoby reprezentatywnej próbie losowej dorosłych Polaków. Większość z nich nie odczuwa satysfakcji z osiągniętego poziomu wykształcenia. Tymczasem 5 lat temu, w 2004 r. taką samą deklarację złożyło 44 proc. respondentów, czyli o 7 proc. mniej. Oznacza to, że przybywa osób, które nie byłyby skłonne powtórzyć swoich wyborów edukacyjnych.

''W 1993 r. 42 proc. badanych twierdziło, że gdyby zaczynali naukę jeszcze raz, ponownie wybraliby swoją drogę kształcenia. Obecnie, podobnie jak w 2004 r., sądzi tak tylko co trzeci respondent'' - informuje CBOS. Wyniki badań pokazują, że wraz z upływem lat rośnie uznanie dla wykształcenia, co prowadzi do zwiększenia zainteresowania ofertą edukacyjną wyższych uczelni. Pośrednio oznacza to również, że Polacy dostrzegają zależność między wykształceniem, a znalezieniem dobrze płatnego i satysfakcjonującego zatrudnienia.

Za ''bardzo pozytywne zjawisko'' CBOS uznaje znaczący wzrost (w porównaniu do 1993 r.) odsetka Polaków, którzy cenią sobie wykształcenie. Zauważa się jednak, że w ostatnim pięcioleciu nastąpił spadek liczby respondentów całkowicie przekonanych o wartości edukacji.

''W 1993 r. 42 proc. społeczeństwa deklarowało, że zdecydowanie warto jest zdobywać wykształcenie, w 2004 r. było ich 76 proc., obecnie zaś - 63 proc.'' - informuje CBOS. Zdaniem analityków tego ośrodka badawczego za obecnie zanotowany spadek odpowiada prawdopodobnie ''poprawa sytuacji na rynku pracy i osłabienie przekonania, że wykształcenie chroni przed bezrobociem''. Przykłady bezrobotnych osób z wyższym wykształceniem podkopują przekonanie o istnieniu prostej zależności między zdobytym wykształceniem, a pozycją na rynku pracy.

Badania CBOS pokazują także, że prawie połowa Polaków (48 proc.) jest gotowa podwyższyć swoje kwalifikacje. Jednocześnie niemal tyle samo badanych (49 proc.) nie podjęłoby się tego, nawet gdyby mieli takie możliwości. Pozostałe 3 proc. badanych nie miało w tej sprawie zdania. Gotowość do podnoszenia kwalifikacji wyrażały przede wszystkim osoby młode i lepiej wykształcone, dla których ma to większy wpływ na karierę zawodową. Zastanawia jednak negatywne nastawienie do propozycji podwyższenia kwalifikacji w okresie, w którym z powodu transferu funduszy europejskich jest to relatywnie tanie, a nawet bezpłatne.

CBOS podjął także problem wykorzystania wykształcenia w pracy zawodowej respondentów. Jak się okazało, przydatność wykształcenia w życiu zawodowym zależy w znacznym stopniu od kierunku, w jakim kształcili się badani.

W 2009 r. wykształcenie w pracy zawodowej najczęściej wykorzystywały osoby ze specjalnością prawno - administracyjną, humanistyczno - społeczną i pedagogiczną oraz ekonomiczno - handlową i medyczną (ponad 80 proc.). Najrzadziej natomiast robiły to osoby z wykształceniem rolniczym, wśród których prawie co trzecia zadeklarowała, że w ogóle nie wykorzystuje swoich kwalifikacji - informuje CBOS.

Paweł Szaruga