Jak nauczyciele mogą podnosić swoje kwalifikacje za pieniądze z UE

W polskich szkołach pracuje około 600 tys. nauczycieli. Ponad 90 proc. z nich posiada wyższe wykształcenie. Każdy z nich, zgodnie z Kartą Nauczyciela, ma obowiązek dbania o stały rozwój zawodowy. Stała aktualizacja wiedzy ma szczególne znaczenie ze względu na przewidzianą w Karcie Nauczyciela ścieżkę awansu w tym zawodzie. W polskim systemie awansu nauczyciela najniższy stopień to stażysta. Po roku pracy i zdaniu egzaminu można zdobyć stopień nauczyciela kontraktowego, a po kolejnych trzech latach i po spełnieniu określonych wymagań nauczyciela mianowanego. Ostatni etap to uzyskanie stopnia nauczyciela dyplomowanego. Na różnych etapach awansu zawodowego nauczyciel ma obowiązek planowania własnego rozwoju zawodowego oraz działań, które będzie podejmował w celu doskonalenia warsztatu i metod pracy.

Nauczyciel kontraktowy uczący w gimnazjum matematyki ukończył 30-godzinny kurs przygotowujący do pracy z dziećmi z dysfunkcjami rozwojowymi finansowany przez UE.

Fakt ukończenia kursu może wykorzystać, ubiegając się o awans na stopień nauczyciela mianowanego. W okresie odbywania stażu powinien m.in. pogłębiać wiedzę i umiejętności zawodowe, samodzielnie lub przez udział w różnych formach kształcenia ustawicznego. Ponadto jednym z wymagań niezbędnych do uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego jest umiejętność uwzględniania w pracy potrzeb rozwojowych uczniów, w tym potrzeb osób z dysfunkcjami rozwojowymi. Zaświadczenie o ukończenia kursu nauczyciel powinien dołączyć do wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego.

Jednym z wymagań wobec osoby ubiegającej się o stopień nauczyciela mianowanego jest pogłębianie wiedzy i umiejętności zawodowych samodzielnie lub poprzez udział w różnych formach kształcenia ustawicznego. Podobny wymóg samokształcenia lub udziału w kształceniu ustawicznym stawiany jest kandydatowi ubiegającemu się o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego.

Planując własny rozwój zawodowy, nauczyciel może skorzystać z oferty bezpłatnych szkoleń, kursów kwalifikacyjnych i studiów podyplomowych, współfinansowanych przez UE. Ma możliwość ukończenia przedmiotowych studiów podyplomowych przygotowujących do nauczania drugiego przedmiotu lub z zakresu zarządzania placówką oświatową. UE finansuje także programy przekwalifikowania nauczycieli szkolnych w związku ze zmieniającą się sytuacją demograficzną (niż szkolny) w kierunku kształcenia ustawicznego osób dorosłych. Firmy szkoleniowe, centra kształcenia praktycznego i doskonalenia nauczycieli, a także kuratoria oświaty oferują nauczycielom udział w bezpłatnych szkoleniach.

Z unijnego wsparcia mogą korzystać: nauczyciele i pracownicy dydaktyczni szkół i placówek oświatowych, instruktorzy praktycznej nauki zawodu oraz kadra administracyjna i zarządzająca oświatą w szkołach i placówkach oświatowych oraz ich organach prowadzących. Unijne wsparcie ma pomóc dostosować kwalifikacje tych osób do zmieniającej się sytuacji demograficznej i zapotrzebowania rynku pracy.

Szczegółowe zasady, na jakich przeprowadzana jest rekrutacja do projektów, są uzależnione od instytucji, które organizują szkolenia.

Nauczyciele mogą podjąć dofinansowywane przez UE studia podyplomowe przygotowujące ich do nauczania drugiego przedmiotu. Mogą skorzystać z nich również osoby, które już uczą przedmiotu innego niż wyuczony podczas studiów magisterskich. Studia są bezpłatne. Uczelnie, które mają w swojej ofercie takie studia podyplomowe, otrzymały na nie unijne dofinansowanie od instytucji wdrażających regionalnie Program Operacyjny Kapitał Ludzki (urzędów marszałkowskich i wojewódzkich urzędów pracy). Oznacza to, że wsparcie jest ograniczone tylko do jednego województwa. Uczelnia, która otrzymała unijne dofinansowanie, może więc rekrutować na takie studia tylko osoby zameldowane lub wykonujące pracę na terenie danego województwa. Studia podyplomowe w specjalizacji nauczycielskiej są prowadzone w wymiarze co najmniej 350 godzin i trwają co najmniej trzy semestry. Zajęcia są prowadzone w systemie zaocznym i odbywają się najczęściej w weekendy. Program studiów zapewnia przygotowanie merytoryczne do nauczania przedmiotu w poszczególnych typach szkół i jest przygotowany z uwzględnieniem posiadanego przez nauczyciela przygotowania, tak aby studia umożliwiły mu uzyskanie wiedzy i umiejętności odpowiednich do nauczania dodatkowego przedmiotu oraz prowadzenia zajęć.

Szczegółowe warunki rekrutacji na studia podyplomowe i zasady ich realizacji mogą się różnić w zależności od tego, jakie założenia przyjęła uczelnia w unijnym projekcie. Na przykład, niektóre uczelnie zwracają nauczycielowi koszty dojazdu na zajęcia najtańszym możliwym środkiem komunikacji. W innych projektach nauczyciel sam musi ponieść koszty dojazdu na zajęcia lub zwraca mu je szkoła.

Zgodnie z rozporządzeniem ministra edukacji narodowej i sportu w sprawie standardów kształcenia nauczycieli, absolwent studiów wyższych zawodowych i studiów magisterskich powinien mieć zaawansowaną znajomość języka obcego odpowiadającą poziomowi biegłości językowej odpowiednio B1 i B2 według Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego. Rozporządzenie stanowi również, że absolwent studiów magisterskich powinien posługiwać się terminologią specjalistyczną z zakresu kierunku ukończonych studiów. Znajomość języka obcego na poziomie zaawansowanym jest jednym z fakultatywnych wymagań stawianych osobie ubiegającej się o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego. Osoby, które chcą zwiększyć swoje kwalifikacje językowe, mogą skorzystać z oferty kursów dofinansowywanych przez UE. W całym kraju takie bezpłatne szkolenia na różnych poziomach zaawansowania oferują im szkoły językowe i firmy szkoleniowe, w których realizowany jest projekt. Liczba godzin jest zależna od organizatora szkolenia. Kurs kończy się przyznaniem certyfikatu.

Nauczycielka biologii podjęła naukę języka angielskiego. Po ukończeniu unijnego kursu będzie znać ten język w stopniu zaawansowanym.

Może wykorzystać certyfikat ukończenia kursu językowego, starając się o uzyskanie stopnia nauczyciela dyplomowanego. Zgodnie z rozporządzeniem ministra edukacji narodowej i sportu w sprawie uzyskiwania awansu zawodowego osoba ubiegająca się o stopień nauczyciela dyplomowanego powinna uzyskać: pozytywne efekty w pracy dydaktycznej, wykorzystywać w pracy technologie informacyjne i komunikacyjne oraz posiadać umiejętność dzielenia się wiedzą i doświadczeniem z innymi nauczycielami. Wśród fakultatywnych wymagań stawianych kandydatowi na nauczyciela dyplomowanego jest umiejętność posługiwania się językiem obcym na poziomie zaawansowanym.

Szkoły językowe i firmy szkoleniowe, które realizują projekty dla nauczycieli dofinansowane przez UE, ogłaszają się w mediach i internecie. Przekazują też informacje o prowadzonych naborach do regionalnych placówek doskonalenia nauczycieli oraz Centralnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli (obecna nazwa Ośrodek Rozwoju Edukacji). Informacji o kursach i szkoleniach można też szukać na stronach internetowych urzędów marszałkowskich i wojewódzkich urzędów pracy oraz Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych.

Warunkiem uczestnictwa w unijnym szkoleniu lub studiach podyplomowych jest aktywne wykonywanie zawodu nauczyciela, ukończenie studiów wyższych oraz posiadanie uprawnień pedagogicznych

beata.lisowska@infor.pl

Ustawa z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu z 7 września 2004 r. w sprawie standardów kształcenia nauczycieli (Dz.U. nr 207, poz. 2110).

Rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu z 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz.U. nr 260, poz. 2593).