Jakie przywileje przysługują każdemu studentowi

Każda osoba w momencie zaliczenia jej w poczet studentów nabywa dodatkowe przywileje. Przysługują jej następujące prawa:

● do pomocy materialnej,

● przerwy w nauce,

● do tańszych przejazdów,

● do opieki zdrowotnej,

● do indywidualnego planu nauczania,

● do przeniesienia na inną uczelnię,

● do szkolenia z praw i obowiązków studentów.

Nowelizacja z 18 marca 2011 r. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, która zacznie obowiązywać już od 1 października, znosi prawo do nieograniczonego uczenia się na kilku kierunkach. Ten przywilej pozostanie tylko dla najlepszych studentów, czyli tych, którzy spełnią warunki potrzebne do uzyskania stypendium rektora. Ale ci także podejmą naukę na maksymalnie dwóch fakultetach.

Przywilejem, z którego żacy korzystają najczęściej, jest prawo do pomocy materialnej. Dzięki niemu mogą ubiegać się o przyznanie kilku różnych rodzajów stypendiów - socjalnego, specjalnego dla niepełnosprawnych, rektorskiego dla najlepszych studentów, ministra za osiągnięcia w nauce oraz za wybitne osiągnięcia sportowe.

Studiującym przysługuje również zapomoga. Mają też prawo do wnioskowania o zakwaterowanie w domu studenckim czy wyżywienie w stołówce uczelni. Korzystać z nich mogą także współmałżonkowie i dzieci. Pierwszeństwo w przyznaniu miejsca w akademiku ma osoba, której codzienny dojazd na zajęcia uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniał kształcenie. Musi przy tym wykazać, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej (dochód jej nie przekracza maksymalnie 782,6 zł netto na członka rodziny). Ona również w pierwszej kolejności ma prawo do wyżywienia w stołówce studenckiej.

Kształcącym się w szkołach wyższych przysługuje 50-proc. ulga w opłatach na przejazdy publicznymi środkami komunikacji miejskiej. Od 1 października 2011 r. osoby, które ukończyły studia pierwszego stopnia, prawo to zachowują do 31 października roku, w którym ukończyły naukę. Co oznacza, że nie będą tracić zniżek na autobusy na czas wakacji. Od 1 stycznia tego roku studenci mają też prawo do:

● 51 proc. zniżki przy przejazdach jednorazowych pociągami osobowymi, pospiesznymi i ekspresowymi,

● 49 proc. zniżki przy przejazdach koleją na podstawie biletów miesięcznych,

● 51 proc. zniżki przy przejazdach publicznym transportem autobusowym na podstawie biletów miesięcznych.

Wszystkie te ulgowe uprawnienia przysługują im do 26. roku życia.

Przez cały czas, kiedy student się uczy, może korzystać również z bezpłatnej opieki medycznej. Do ubezpieczenia zgłasza go uczelnia, jeśli:

● nie może być ubezpieczony jako członek rodziny,

● nie jest pracownikiem i nie prowadzi działalności gospodarczej.

Ubezpieczeniu zdrowotnemu nie podlegają zleceniobiorcy, czyli osoby, które pracują na podstawie umów cywilnoprawnych, które jednocześnie są studentami i nie ukończyli 26. roku życia. Gdy jednak ukończą ten wiek i wykonują umowę-zlecenie oraz w dalszym ciągu się kształcą, podlegają już ubezpieczeniu, czyli nie wymagają zgłoszenia przez uczelnię.

Po zawarciu związku małżeńskiego, ale do czasu ukończenia 26. roku życia studentka może w dalszym ciągu podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu jako członek rodziny rodzica. Może też zostać wyrejestrowana przez rodzica i zgłoszona do tego ubezpieczenia jako członek rodziny przez męża. Zatem może ją ubezpieczyć zarówno rodzina, jak i mąż. Uczelnia nie ma prawa zgłosić do ubezpieczenia osoby, która może korzystać z bezpłatnych świadczeń jako członek rodziny.

Oświadczenie o tym, że student nie spełnia żadnego z powyższych warunków, powinno trafić do szkoły przed zgłoszeniem go do ubezpieczenia. Dzięki temu ma on prawo do świadczeń finansowanych przez NFZ. Może z nich korzystać jeszcze trzy miesiące od ukończenia studiów, czyli złożenia i obrony pracy dyplomowej.

Studenci mają prawo również do urlopu od zajęć w uczelni. Szczegółowe zasady i tryb ubiegania się o niego są określone w regulaminie studiów każdej szkoły wyższej. Przysługuje on tym, którzy np. ze względu na stan zdrowia nie mogą uczęszczać na zajęcia. Co ważne w okresie korzystania z urlopu student zachowuje swoje przywileje, czyli np. prawo do zniżek na przejazdy, chyba że regulamin studiów lub przepisy o pomocy materialnej stanowią inaczej.

Nie ma obowiązku informowania uczelni o rozpoznaniu choroby. Informacje na temat stanu zdrowia każdego pacjenta są objęte tajemnicą lekarską. Jednak niektóre uczelnie wymagają dołączenia orzeczenia lekarskiego do tego typu podania. Po urlopie udzielonym z przyczyn zdrowotnych uczelnia może wymagać również zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kontynuowania studiów. Zatem jeszcze przed złożeniem podania warto sprawdzić warunki jego udzielania w regulaminie studiów (powinien być dostępny na stronie uczelni). Dodatkowo student dowie się, jakie inne sytuacje uprawniają go do ubiegania się o urlop dziekański. Wówczas może złożyć wniosek o zwykły urlop, powołując się na inne ważne okoliczności, które również są wyszczególnione w regulaminie.

Od roku akademickiego 2012/2013 studenci rozpoczynający kształcenie będą mogli brać udział w przeszkoleniu w zakresie praw i obowiązków studenta. Ich organizatorem jest uczelnia (zarówno publiczna, jak i niepubliczna). Przeprowadzą je eksperci wytypowani przez Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej w porozumieniu z samorządem studenckim uczelni.

Również podręczniki akademickie mogą być dofinansowywane z budżetu państwa. W przypadku gdy ustawa budżetowa ustali dotacje do książek akademickich, minister nauki i szkolnictwa wyższego, w porozumieniu z ministrem finansów, ustala, w drodze rozporządzenia, stawki oraz określa szczegółowy sposób i tryb udzielania i rozliczania dotacji.

Student może także odwołać się od decyzji podjętej przez szkołę wyższą. Tak się stanie, jeśli nie zgadza się z rozstrzygnięciem komisji rekrutacyjnej, komisji dyscyplinarnej, komisji stypendialnej oraz innych uczelnianych organów. Wtedy ma prawo skorzystać z kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ te decyzje uczelni powinny spełniać wymogi ustalone przez ten kodeks. Określa on m.in., co powinna zawierać decyzja (uzasadnienie pouczenie) czy terminy odwoływania się od niej itd. Nieprzestrzeganie tych zasad kończy się często unieważnieniem ich przez sąd administracyjny. Student, który uzna, że decyzja, która zapadła w jego sprawie, nie spełnia wymogów k.p.a., powinien ją zaskarżyć. Sąd administracyjny nie rozstrzygnie, czy merytorycznie była ona poprawna - na przykład, czy rektor słusznie skreślił studenta z listy kształcących się. Oceni jedynie, czy spełnia kodeksowe zasady.

Tylko decyzje, które nie spełniają wymogów kodeksu postępowania administracyjnego, mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego. I to po wyczerpaniu wszelkich innych możliwości. W sądzie tym student nie może podważać rozstrzygnięć merytorycznych, czyli tego, czy mu się stypendium należało, czy nie, bądź czy dochód był wystarczający, aby pomoc uzyskać. Może tylko zaskarżyć np. procedurę wydania decyzji, czy wykazać, że była ona niepełna i nie spełniała wymogów k.p.a. Tylko wtedy sąd uzna wniosek powoda.

Urlop dziekański - przerwa w studiowaniu trwająca semestr lub rok akademicki. Zasady jego przyznania mogą być różne na poszczególnych uczelniach, zazwyczaj dotyczą ograniczonej zdolności studenta do nauki związanej z ważnymi wydarzeniami w jego życiu: ciężka choroba, urodzenie dziecka, ewentualnie ślub.

Student na urlopie dziekańskim zachowuje wszystkie przywileje prawne związane z posiadaniem legitymacji studenckiej (np. zniżki na bilety komunikacji miejskiej).

Indywidualny plan nauczania pozwala na samodzielne ustalanie przedmiotów, w których student chce brać udział

Statut uczelni i regulamin studiów powinny być dostępne na stronie internetowej uczelni i w dziekanacie. Przed podpisaniem umowy warto się z nimi zapoznać

Student może otrzymać zapomogę dwa razy w roku akademickim

Urszula Mirowska-Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl