Jak studenci mogą się ubiegać o stypendium i zapomogę

Od 1 października studenci będą ubiegać się o stypendia na nowych zasadach. Wprowadza je nowelizacja z 18 marca 2011 r. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Prawo do pomocy finansowej mają zarówno osoby uczące się na studiach stacjonarnych, jak i niestacjonarnych na uczelniach publicznych i niepublicznych.

Zgodnie z nowymi przepisami będzie można wnioskować o następujące formy pomocy:

● stypendium socjalne,

● stypendium rektora dla najlepszych studentów,

● stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych,

● stypendium ministra za osiągnięcia w nauce,

● stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe,

● zapomogi.

Zlikwidowane zostały stypendia mieszkaniowe i na wyżywienie. Tego rodzaju pomoc będzie można otrzymać w ramach świadczenia socjalnego.

O przyznaniu stypendium socjalnego decyduje kryterium dochodowe. Jego próg ustala rektor w porozumieniu z samorządem studentów. W roku akademickim 2011/2012 kwota ta musi mieścić się w widełkach 456,3 zł do 782,6 zł. Jeśli uczelnia wyznaczy maksymalny próg (782,6 zł), oznacza to, że miesięczny dochód studenta nie może być wyższy niż ta kwota.

Przy jego wyliczaniu bierze się pod uwagę, oprócz dochodów studenta, także członków rodziny, czyli jego małżonka, rodziców lub opiekunów prawnych. Uwzględnia się również niepełnoletnie dzieci, a także pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli wiek ten przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia. Ponadto bierze się pod uwagą dzieci niepełnosprawne, bez względu na wiek, będące na utrzymaniu studenta, jego małżonka lub rodziców.

Uczelnia ma możliwość konsultowania się z ośrodkiem pomocy społecznej w celu ustalenia, czy dochody, które przedstawia student, są zgodne z rzeczywistością. Może to robić, nawet jeśli uczący się załączył nie oświadczenie, ale zaświadczenie o dochodach uzyskane z urzędu skarbowego. Jeśli student uważa, że komisja stypendialna wydała nieuzasadnioną odmowną decyzję, ma 14 dni na odwołanie się od niej. Student, który nie chce ryzykować, że przy obliczeniu dochodu popełni błąd, może przedstawić zaświadczenie z urzędu skarbowego. Nawet jeśli uczelnia tego nie wymaga.

Gdy osoba ucząca się jest samodzielna finansowo, to do jej dochodu nie wlicza się zysków rodziców czy rodzeństwa. Te samodzielność musi jednak wykazać. W tym celu powinna mieć stałe źródło dochodów wynoszące zarówno w ubiegłym roku, jak i w tym co najmniej wartość minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2010 r. - 1317 zł, obecnie - 1386 zł).

Termin składania wniosków o stypendia ustala każda uczelnia indywidualnie. Jest ono przyznawane na 10 miesięcy. Jednak gdy ostatni rok nauki trwa tylko semestr, okres jego pobierania wynosi wówczas pięć miesięcy. Jeśli student złoży podanie o świadczenie po terminie, uczelnia może mu je przyznać, ale wtedy będzie ono wypłacone dopiero w kolejnych miesiącach, bez prawa do zwrotu za te, które już minęły, nawet jeśli wtedy pomoc przysługiwała.

O to świadczenie może się ubiegać student od pierwszego roku studiów.

Uczelnie nie będą już przydzielać stypendiów za wyniki w nauce lub sportowe. Zastąpi je pomoc rektora dla najlepszych studentów. Będzie mogła być udzielana za wysoką średnią ocen lub osiągnięcia naukowe, artystyczne oraz sportowe. To rektor zadecyduje, czy pomoc będzie przysługiwała za każde kryterium, czy tylko np. za jedno. Może też wymagać, aby student łącznie spełniał wszystkie te warunki, czyli np. miał wysoką średnią i osiągnięcia naukowe (publikacje, wynalazki czy aktywność badawczą).

Co istotne, pomoc nie należy się automatycznie, bez konieczności ubiegania się o nie - np. na podstawie list rankingowych układanych przez uczelnie. Tak w większości szkół jest obecnie. Natomiast od 1 października uczący się sam będzie musiał złożyć wniosek o pomoc. Co więcej, będzie przyznawana tylko dla 10 proc. studentów danej uczelni. Do tej pory to szkoła decydowała, jaki odsetek osób je otrzyma - 15 czy 30 proc. Jednak często prowadziło to do sytuacji, w których student dostawał np. 15 zł miesięcznie. Ustawowo narzucony limit osób, które je pobierają, ma sprawić, że świadczenia te staną się wyższe.

Zgodnie z ustawą z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym w dyspozycji uczelni pozostawione są zasady i szczegółowe kryteria przyznawania stypendiów. Jeśli nie ma żadnych innych przyczyn, dla których studentka nie mogła go złożyć w wyznaczonym terminie, to komisja stypendialna, która o tym rozstrzyga, podjęła słuszną decyzję. Co więcej, uczelnia ma prawo rozpatrzeć także wniosek złożony po terminie. Jeśli jednak środki na ten cel zostały już rozdysponowane, nie ma możliwości przekazania ich dla innej osoby, nawet jeśli jej wyniki w nauce (średnia ocen czy osiągnięcia naukowe) są wyższe.

Tak jak jest obecnie, można o stypendia wnioskować dopiero od drugiego roku nauki. Prawo do nich mają też osoby, które dostały się na pierwszy rok studiów drugiego stopnia (magisterskich). Wtedy będą udzielane na podstawie wyników z ostatniego roku, uzyskanych podczas studiów pierwszego stopnia (licencjackich lub inżynierskich). Jednak aby je dostać, trzeba rozpocząć kształcenie na studiach magisterskich w terminie roku od zdobycia tytułu zawodowego licencjata lub inżyniera.

Student, któremu zostanie przyznana pomoc finansowa, będzie musiał złożyć na uczelni oświadczenie, że nie pobiera jej na innym kierunku. Jeszcze w ubiegłym roku można było to samo świadczenie otrzymywać z różnych źródeł. Od 1 października osoba ucząca się równocześnie na kilku kierunkach będzie mogła ubiegać się o:

● stypendium socjalne,

● stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych,

● zapomogę,

● stypendium rektora dla najlepszych studentów i stypendium ministra za wybitne osiągnięcia tylko na jednym wskazanym przez siebie wydziale.

Do tej pory np. studenci niepełnosprawni mogli dostawać świadczenie na każdym fakultecie, na którym się uczyli. Nie było to w żaden sposób limitowane. Jednak prowadziło do licznych nadużyć, np. znany jest przypadek niepełnosprawnego studenta pobierającego to samo świadczenie na kilkunastu wydziałach.

Studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku kontynuuje naukę na drugich studiach, nie przysługują żadne świadczenia. Nawet jeśli nie pobierał on ich wcześniej. Może mieć do nich prawo jedynie wtedy, gdy podjął on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra. Wtedy do takiego wsparcia będzie uprawniony nie dłużej jednak niż przez okres trzech lat.

Łączna miesięczna wysokość stypendiów, socjalnego i rektora, nie może być większa niż 90 proc. najniższego wynagrodzenia zasadniczego asystenta. Obecnie wynosi ono 1740 zł. Oznacza to, że suma tych świadczeń nie może przekraczać 1566 zł miesięcznie.

Osoba może pobierać świadczenia z tych trzech źródeł i nie będzie musiała zwracać żadnego. Nie ma bowiem przeciwwskazań w łączeniu różnych form pomocy. Zatem w roku akademickim 2011/2012 będą przysługiwały jej stypendium rektora, ministra oraz specjalne dla osób niepełnosprawnych.

Nie ma natomiast przeszkód w łącznym pobieraniu stypendium rektora oraz kolejnego - ministra za osiągnięcia. To drugie wynosi nawet 1,2 tys. zł miesięcznie.

Stypendium rektora dla najlepszych studentów będzie przyznane na wniosek studenta

Student nie będzie mógł pobierać tego samego świadczenia, np. stypendium rektora czy specjalnego dla osób niepełnosprawnych, jednocześnie na kilku kierunkach

Student może ubiegać się o zapomogę, gdy znalazł się w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej zdarzeniem losowym. Czy pomoc się należy, ocenia komisja stypendialna. Może ją przyznać np. w razie:

● choroby studenta,

● śmierci jego rodzica,

● okradzenia studenta.

Urszula Mirowska-Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl

Art. 173 - 187 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.).

Art. 1 pkt 125, 126 - 130, 131 lit. c i d ustawy z 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 84, poz. 455).