Uniwersytetem będzie mógł kierować menedżer

Szkoły wyższe muszą przystosować statuty i regulaminy do znowelizowanej ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Zacznie ona obowiązywać od 1 października 2011 r. Do tego czasu powinny wprowadzić zmiany w przyznawaniu stypendiów, zasadach oceniania nauczycieli akademickich czy w regulaminach studiów doktoranckich.

Uczelnie koniecznie przed nowym rokiem akademickimi mają dostosować regulaminy przyznawania pomocy materialnej. Jeśli tego nie zrobią na czas, to uczący się będą mieli problem z otrzymaniem stypendiów.

Znowelizowana ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym przekształca stypendium za wyniki w nauce w stypendium rektora. Do tej pory było ono przyznawane za wysoką średnią ocen. Od października szkoła weźmie też pod uwagę aktywność naukową kandydata czy jego osiągnięcia artystyczne lub sportowe. Obecnie jest ono przydzielane przez komisję stypendialną, w której skład wchodzą m.in. studenci. Nowe regulacje wprowadzają możliwość jego przydzielania wyłącznie przez rektora. Uczelnia może zdecydować, czy utrzyma dotychczasowy tryb przyznawania tego wsparcia (w którym będą brać udział studenci), czy wprowadzi nowy (gdzie sam rektor będzie o tym decydować).

Reforma szkolnictwa wyższego likwiduje też stypendia mieszkaniowe i na wyżywienie. Ale nie oznacza to, że osoby uczące się stracą prawo do tych świadczeń. Będą one przyznawane w ramach stypendium socjalnego, które obecnie udzielane jest wyłącznie za niskie kryterium dochodowe (maksymalny próg uprawniający do świadczenia wynosi 602 zł - od nowego roku akademickiego wzrośnie on do powyżej 700 zł).

Przed 1 października szkoły muszą też opracować nowy wzór umowy między uczelnią a studentem. Od nowego roku akademickiego podpiszą ją wszystkie osoby studiujące, również te, które podejmą naukę na studiach dziennych w publicznych instytucjach. Obecnie umowa jest zawierana wyłącznie z tymi, którzy płacą za naukę. W umowie szkoła powinna uzgodnić warunki odpłatności za nauczanie i inne usługi edukacyjne. Ma też określić zasady pobierania opłat, ich wysokość, biorąc pod uwagę katalog opłat zakazanych wskazany w ustawie. Uczelnia nie będzie mogła pobierać pieniędzy za rejestrację na kolejny rok lub semestr, egzaminy poprawkowe, komisyjne, wydanie dziennika praktyk zawodowych czy złożenie i ocenę pracy dyplomowej oraz wydanie suplementu do dyplomu.

Reforma szkolnictwa wyższego wprowadza nową regulację, zgodnie z którą szkoła będzie mogła sygnować swoje dyplomy jedynie własnym godłem. Do tej pory znajdowało się na nim godło państwowe, bo to państwo odpowiadało za jakość kształcenia na danej uczelni. Teraz będzie to gwarantować szkoła wyższa. W związku z tym szkoła wyższa w swoim statucie będzie musiała określić, jakim godłem będzie stemplowany dyplom przez nią wydawany. Powinna również opracować nowy wzór dokumentu ukończenia studiów. Musi on być zatwierdzony przez senat i przesłany ministrowi nadzorującemu uczelnie.

Statut powinien także opisywać kryteria i zasady oceny nauczyciela akademickiego. Wszyscy oni bowiem podlegają okresowej ocenie. Przy ocenie należy wziąć pod uwagę w szczególności jakość należytego wykonywania obowiązków oraz przestrzegania prawa autorskiego i praw pokrewnych, a także prawa własności przemysłowej.

W statucie może też znaleźć się postanowienie o zmianie kryteriów, które powinny spełniać osoby zatrudnione na stanowisku rektora. Nowe przepisy dopuszczają sytuację, że funkcję tę będzie mogła pełnić też osoba np. ze stopniem doktora i niezwiązana bezpośrednio ze szkolnictwem wyższym. Takie rozwiązanie pozwala na angażowanie na to stanowisko menedżerów i osób, które znają się na zarządzaniu. Jeśli uczelnia kiedyś chciałaby skorzystać z takiej możliwości (np. w przypadku problemów finansowych), taki alternatywny punkt powinna wprowadzić już w statucie.

Od roku akademickiego 2011/2012 szkoła wyższa nie będzie potrzebowała zgody ministra nadzorującego uczelnie na przeprowadzanie dodatkowego egzaminu na studia. Wystarczy uchwała senatu podjęta w tej sprawie. Obecnie zgoda ministra jest niezbędna. Dzięki temu szkoła wyższa podczas rekrutacji będzie mogła prowadzić kolejny nabór. Będzie jednak mogła egzaminować tylko z przedmiotów, których nie ma na maturze.

Placówka taka powinna także opracować regulamin zarządzania prawami autorskimi oraz prawami własności przemysłowej. Jeśli prowadzi badania naukowe i chce czerpać z nich zyski, musi również opisać zasady komercjalizacji ich wyników. W tej kwestii wystarczy uchwała senatu uczelni publicznej. Natomiast w przypadku placówki prywatnej - wymagana jest uchwała organu wskazanego w statucie.

Szkoły wyższe są również zobowiązane do opracowania systemu monitorowania karier zawodowych absolwentów. Jego celem jest sprawdzanie, jak studenci danej szkoły odnajdują się na rynku pracy, gdzie np. znajdują zatrudnienie. To będzie jednym z elementów oceny jakości kształcenia tej placówki. Ustawa nie określa dokładnie, w jakiej formie monitoring ma być prowadzony. Pozostawia w tej kwestii dowolność szkole wyższej.

Samorząd doktorantów jest natomiast zobowiązany do opracowania i promowania kodeksu etyki doktoranta.

Nowelizacja nakłada nowe obowiązki na wyższe szkoły prywatne. Będą one zobowiązane do opracowania do 30 czerwca roku sprawozdania z wykonania planu rzeczowo-finansowego za rok ubiegły. Natomiast w terminie 14 dni od jego uchwalenia będą musiały przekazać ten plan do ministra.

Uczelnia niepubliczna również będzie musiała złożyć sprawozdanie z wykonania planu rzeczowo-finansowego. Czas na to będzie mieć do 30 czerwca

Urszula Mirowska

urszula.mirowska@infor.pl

Art. 1 pkt 13, 45 - 47, 66, 78, 109, 111, 115, 118, 144, 148, 149 i 153 ustawy z 18 marca 2011 roku o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 84, poz. 455).