6 sposobów na zmianę zawodu za pieniądze z Unii Europejskiej

Osoby pozostające bez pracy mogą korzystać z unijnych szkoleń umożliwiających im zmianę zawodu, uzupełnienie lub podniesienie kwalifikacji. Na rynku są dostępne np. kursy przygotowujące do podjęcia pracy w nowym zawodzie, a także kursy językowe czy komputerowe. Ich uczestnicy nie muszą mieć statusu osoby bezrobotnej. Muszą natomiast być w wieku aktywności zawodowej, co w przypadku unijnych szkoleń oznacza wiek od 15 do 64 lat. W szkoleniach nie mogą uczestniczyć studenci studiów dziennych, rolnicy i ich domownicy, a także osoby prowadzące działalność gospodarczą. Szkolenia są bezpłatne. Za udział w nich przysługuje dodatek szkoleniowy w wysokości do 4 zł za godzinę uczestnictwa w zajęciach. Kwota jest pomniejszona o składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Podczas udziału w kursie przysługuje także zwrot kosztów za opiekę nad dzieckiem do lat 7 oraz nad osobą zależną. Po ukończeniu szkolenia jego uczestnik otrzymuje dokument, np. świadectwo, dyplom lub zaświadczenie wystawiane przez wykonawcę szkolenia, który potwierdza zdobycie przez niego kwalifikacji lub umiejętności zawodowych. Oferta szkoleń jest dostępna na stronach internetowych urzędów marszałkowskich i wojewódzkich urzędów pracy.

Do udziału w unijnym szkoleniu przewidującym zdobycie nowego zawodu zgłasza się osoba pozostająca bez zatrudnienia, ale niezarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy. Wtedy musi złożyć oświadczenie, że nie jest nigdzie zatrudniona. Jest składane pod groźbą odpowiedzialności karnej. Uczestnicząc w szkoleniach, otrzymuje dodatek szkoleniowy. Ponieważ nie ma innego tytułu rodzącego obowiązek ubezpieczeń społecznych, od kwoty stypendium ma odprowadzaną składkę na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne. Płatnikiem składek jest firma szkoleniowa.

Do udziału w niektórych projektach pracownicy muszą być oddelegowani przez pracodawców. W takich projektach występuje pomoc publiczna, która jest udzielana przedsiębiorcy delegującemu pracowników na szkolenia. Ich uczestnikami mogą być tylko osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę. Ta zasada obowiązuje w nowych projektach, które otrzymały dofinansowanie po 21 grudnia 2010 roku. Opłata za udział w szkoleniach w znacznym stopniu jest pokrywana ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, ale jej część w postaci tzw. wkładu własnego musi wnieść przedsiębiorca. Za podstawę do jego wyliczenia bierze się koszt szkolenia przypadający na osobę. W przypadku mikrofirm i małych przedsiębiorstw wkład własny wyniesie 20 proc., a w przypadku firm średnich - 30 proc. kosztu szkolenia na osobę. Zamiast wkładu w formie pieniężnej, przedsiębiorca może go wnieść w postaci wynagrodzeń pracowników, którzy szkolą się w godzinach pracy. Możliwe jest także łączenie obu form wkładu własnego - w gotówce i w postaci wynagrodzeń pracowników. Szkolenia kończą się uzyskaniem świadectwa lub certyfikatu. Firmy szkoleniowe zapewniają uczestnikom bezpłatny catering i materiały szkoleniowe, a w przypadku szkoleń ogólnopolskich także darmowy nocleg.

Projekty dla pracowników firm mogą być realizowane na terenie jednego województwa lub obejmować zasięgiem całą Polskę. Na przykład w szkoleniach kontraktowanych przez Polską Agencję Restrukturyzacji Przedsiębiorstw pracownicy firm muszą pochodzić z co najmniej pięciu województw. Organizator szkoleń do projektu może w takiej sytuacji zakwalifikować firmy tylko z konkretnych pięciu województw. Natomiast w przypadku projektów szkoleń zakontraktowanych przez urzędy marszałkowskie i wojewódzkie urzędy pracy uczestnikami mogą być pracownicy firm tylko z jednego województwa.

Pracownicy małych i średnich przedsiębiorstw mogą również korzystać z bezpłatnych szkoleń, które podejmują z własnej inicjatywy. Pracownicy firm mogą np. odbyć szkolenie doskonalące kompetencje osobiste, nauczyć się języka obcego lub profesjonalnej obsługi klienta. Najwięcej takich projektów jest adresowanych do osób o niskich lub zdezaktualizowanych kwalifikacjach, które są zainteresowane ich uzupełnieniem lub podwyższeniem. Pomoc przysługuje osobom, które ukończyły 18. rok życia. O tym, czy pracownik weźmie w nich udział, nie decyduje pracodawca, ponieważ odbywają się one poza miejscem i godzinami pracy. Projekty realizowane są w ramach Poddziałania 8.1.1 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki - Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych i doradztwo dla przedsiębiorstw. W tego typu projektach nie występuje pomoc publiczna, ponieważ wsparcie nie jest udzielane przedsiębiorcom, lecz pracownikom przedsiębiorstw. Istnieje jednak ograniczenie dotyczące liczby osób uczestniczących w szkoleniach, a będących pracownikami tego samego przedsiębiorcy. Pracownicy jednego pracodawcy nie mogą stanowić więcej niż 20 proc. uczestników danego szkolenia. Uczestnikami takich kursów mogą być osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę lub wykonujące pracę na podstawie powołania, wyboru, mianowania, spółdzielczej umowy o pracę, umowy-zlecenia lub umowy o dzieło. Pracownik sam zgłasza się na takie szkolenie do firmy szkoleniowej, wypełniając formularz zgłoszeniowy. Są bezpłatne, a ich uczestnikom przysługuje zwrot kosztów dojazdu oraz opieki nad dzieckiem lub osobą zależna podczas udziału w kursie. Szkolenia kończą się uzyskaniem certyfikatu. Rekrutację prowadzą firmy szkoleniowe, które otrzymały dofinansowanie od urzędu marszałkowskiego lub wojewódzkiego urzędu pracy. Wykazy realizatorów szkoleń można odnaleźć na stronach internetowych tych instytucji oraz pod adresem: www.inwestycjawkadry.pl.

Unijne szkolenia podnoszące kwalifikacje przysługują także właścicielom mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Mogą one dotyczyć ekonomii, finansów, zarządzania zasobami ludzkimi oraz rachunkowości. Ich celem jest rozwijanie kompetencji kadry zarządzającej. Przedsiębiorca musi zgłosić sam siebie do udziału w wybranym szkoleniu, wypełniając formularz zgłoszeniowy. Szkolenia są dofinansowane przez UE do wysokości maksymalnie 80 proc. Udział w nich wiąże się z uzyskaniem pomocy publicznej. Przedsiębiorca musi wnieść do projektu wkład własny. W przypadku mikroprzedsiębiorcy wynosi on 20, a średniego przedsiębiorcy - 30 proc. kosztu szkolenia. Wkład własny może jednak zostać rozliczony w formie bezgotówkowej, wtedy udział w szkoleniu dla menedżera będzie całkowicie bezpłatny. Potwierdzenie kompetencji absolwentów szkoleń odbywa się przez przyznanie im certyfikatów.

Szef mikroprzedsiębiorstwa może wystąpić do firmy szkoleniowej o uwzględnienie bezgotówkowego rozliczenia wkładu własnego. Można go rozliczyć w formie utraconego wynagrodzenia. Wysokość wynagrodzenia właścicieli firm oraz osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, a przypadającego na czas trwania szkolenia, można oszacować na podstawie oświadczenia o uzyskanym dochodzie, będącym podstawą rozliczenia z urzędem skarbowym.

Mieszkańcy wsi oraz miasteczek liczących nie więcej niż 5 tys. mieszkańców mogą korzystać ze szkoleń oraz warsztatów oferowanych w ramach Programu Leader. Fundusze na organizację takich przedsięwzięć edukacyjnych (np. tanich kursów językowych) pozyskały niektóre gminy wiejskie oraz organizacje pozarządowe. Dotowane szkolenia, kursy i warsztaty muszą się przyczyniać do podniesienia jakości życia społeczności lokalnej. Program szkoleń nie może się pokrywać z programem nauczania w szkołach publicznych. Uzasadnione jest więc zaplanowanie szkoleń specjalistycznych. Muszą one być organizowane na terenie konkretnej tzw. lokalnej grupy działania (LGD). W szkoleniach może brać udział osoba pełnoletnia, zameldowana na obszarze działania danej LGD. Organizator szkolenia, który pozyskał dofinansowanie z Programu Leader może pobierać opłaty od uczestników. Maksymalny ich pułap to 30 proc. wartości szkolenia.

O środki na szkolenia i warsztaty mogą występować osoby fizyczne. Wniosek musi przewidywać organizację szkoleń także dla innych osób. Pomoc jest przyznawana w formie refundacji kosztów. Maksymalna kwota, która może zostać zrefundowana to 25 tys. zł. Przy czym refundacji podlega nie więcej niż 70 proc. kosztów poniesionych na realizację projektu.

We wszystkich województwach realizowane są projekty szkoleń kierowane do starszych pracowników oraz osób pozostających bez pracy. Grupa wiekowa powyżej 50. roku życia jest preferowana w wielu projektach dofinansowanych z EFS. W niektórych projektach wiek objęty preferencjami jest obniżony do 45 lat. Wszystko zależy od warunków, na jakich firma szkoleniowa realizująca projekt otrzymała dofinansowanie od urzędu marszałkowskiego lub wojewódzkiego urzędu pracy. Firmy, ubiegając się o unijne dotacje na szkolenia, otrzymują w konkursach punkty preferencyjne za podjęcie się pracy z tą grupą wiekową. Dlatego takich projektów szkoleniowych na terenie wszystkich województw jest dużo. Ich celem jest likwidowanie luk kompetencyjnych, które występują u osób starszych, takich, jak brak znajomości języków obcych czy umiejętności wykorzystywania nowoczesnych technologii. Uczestnicy takich projektów oprócz szkoleń, korzystają także z poradnictwa zawodowego oraz z pośrednictwa pracy. Szkolenia są realizowane w ramach różnych działań PO KL. Mogą to być projekty przygotowujące do wykonywania nowego zawodu, np. florysty czy profesjonalnego sprzedawcy. Uczestnicy szkoleń, oprócz zajęć przygotowujących do nowego zawodu, są aktywizowani zawodowo i uczą się podczas indywidualnych spotkań z doradcą zawodowym, jak pisać CV i list motywacyjny. W projektach aktywizujących osoba starsza może otrzymywać dodatek szkoleniowy (4 zł za godzinę brutto). Starsi pracownicy w wielu projektach otrzymują też dodatkowe wsparcie w postaci bezpłatnych posiłków i zwrotu kosztów dojazdu.

beata.lisowska@infor.pl