Jak uzyskać dofinansowanie do nauki z Unii Europejskiej

Nawet 60 tys. zł rocznie może dostać naukowiec, który przygotowuje pracę doktorską w dziedzinie uznanej za szczególnie istotną dla gospodarki danego regionu. Stypendia są wypłacane w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL).

Każde z województw mogło ustalić odrębne, szczegółowe warunki, na jakich wsparcie jest udzielane naukowcom. Ogólną zasadą jest to, że stypendium przysługuje osobom, które kształcą się na kierunkach określonych jako szczególnie istotne z punktu widzenia danego województwa i zostały ujęte w Regionalnej Strategii Innowacji. [Przykład 1]

Dokument ten można znaleźć na stronach internetowych poszczególnych urzędów marszałkowskich. Do ubiegania się o stypendium uprawniają zwykle studia na kierunkach matematyczno-przyrodniczych i technicznych. Ich szczegółowy wykaz określiły poszczególne urzędy marszałkowskie.

Pomoc z konkursu

Stypendyści są wyłaniani w procedurze konkursowej. Tę w zależności od województwa przeprowadza urząd marszałkowski lub wojewódzki urząd pracy. Terminy naboru wniosków są ogłaszane na stronach internetowych tych instytucji.

Stypendium przyznawane jest na wniosek doktoranta. Jest to standardowy dokument, który można pobrać ze strony internetowej instytucji organizującej nabór wniosków (urzędu marszałkowskiego lub wojewódzkiego urzędu pracy). Doktorant powinien dołączyć do niego zawodowe lub naukowe CV oraz oryginał zaświadczenia ze szkoły wyższej potwierdzający, że jest uczestnikiem studiów doktoranckich lub otworzył przewód doktorski.

Osoba ubiegająca się o wsparcie nie może równocześnie pobierać innego stypendium naukowego w ramach projektów regionalnych PO KL, dlatego składa stosowne oświadczenie.

Wnioski o przyznanie stypendium są oceniane przez komisję stypendialną. Na podstawie przyznanej przez nią punktacji tworzona jest lista rankingowa osób rekomendowanych do dofinansowania. Doktorantowi, któremu komisja nie przyznała stypendium, przysługuje prawo złożenia protestu do tej samej instytucji, która organizowała nabór. Naukowiec ma na to 7 dni kalendarzowych od dnia otrzymania pisemnego zawiadomienia o nieprzyznaniu wsparcia. Protest zostanie rozpatrzony przez niezależną komisję odwoławczą.

Maksymalna miesięczna wysokość stypendium dla doktorantów wynosi 5 tys. zł. Kwota ta w całości stanowi przychód stypendysty i nie podlega rozliczeniu - może być wydatkowana przez stypendystę na dowolny cel.

Stypendium nie podlega też opodatkowaniu na mocy art. 21 ust. 1 pkt 137 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Pieniądze dla uczniów

Z PO KL wypłacane są także stypendia dla uczniów szczególnie uzdolnionych w zakresie nauk matematyczno-przyrodniczych i technicznych. Mogą się o nie ubiegać osoby, które podjęły naukę w gimnazjum, liceum ogólnokształcącym lub profilowanym, technikum lub zasadniczej szkole zawodowej. Nie jest przyznawane tylko uczniom szkół podstawowych.

Istotnym kryterium jest status materialny rodziców ucznia. Miesięczny dochód na osobę w jego rodzinie wyliczony na podstawie ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.) w roku kalendarzowym poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium nie może przekroczyć dwukrotności kwoty uprawniającej do uzyskania świadczeń rodzinnych.

Dochód na osobę w rodzinie ucznia nie może więc być wyższy niż 1078 zł, a w przypadku ucznia niepełnosprawnego - 1246 zł. O stypendium mogą się ubiegać tylko uczniowie zamieszkali na terenie województwa, które udziela wsparcia. Warunkiem ubiegania się o taką pomoc jest posiadanie statusu laureata lub finalisty w olimpiadach, konkursach i turniejach z matematyki, chemii, biologii i nauk technicznych. Potwierdzeniem udziału może być wydany przez organizatora olimpiady lub turnieju dyplom, certyfikat lub pisemne zaświadczenie.

Stypendium otrzymają tylko te osoby, które na koniec poprzedniego roku szkolnego uzyskały ze wszystkich przedmiotów średnią w wysokości minimum 5,0 (w niektórych województwach wymagana jest jeszcze wyższa średnia, np. w lubelskim 5,25). Osoby ubiegające się o stypendium powinny mieć też na świadectwie z poprzedniej klasy co najmniej 2 oceny celujące z przedmiotów matematyczno-przyrodniczych i technicznych.

Indywidualny plan

Ostatnim warunkiem otrzymania stypendium jest opracowanie indywidualnego planu rozwoju edukacyjnego ucznia. Przygotowuje go nauczyciel prowadzący. [Przykład 2]

W planie należy wskazać, na co zostanie przeznaczona kwota stypendium. Wsparcie można przeznaczyć na pomoce dydaktyczne (książki, podręczniki, atlasy itp.), sprzęt komputerowy, wyposażenie pokoju naukowego ucznia, które wpłynie na poprawę warunków jego kształcenia, koszty transportu ponoszone na dojazd do szkoły, artykuły sportowe, kursy, szkolenia, w tym obozy językowe, sfinansowanie wyjazdu na kolonie, obozy, zimowiska. Indywidualny plan rozwoju ucznia powinien ponadto zawierać opis jego uzdolnień i zainteresowań, zwłaszcza z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych i technicznych oraz sukcesów osiągniętych w konkursach i olimpiadach szczebla co najmniej wojewódzkiego.

Powinien się w nim znaleźć również opis aktywności ucznia w procesie zdobywania wiedzy, ocena jego zachowania, określenie barier stanowiących przeszkodę w jego rozwoju edukacyjnym oraz wskazanie celów do osiągnięcia w związku z otrzymanym stypendium (zwłaszcza w zakresie przedmiotów matematyczno-przyrodniczych i technicznych).

Wysokość stypendium i forma, w jakiej jest wypłacane, różni się w zależności od województwa. Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu wypłaca stypendyście jednorazowo 3 tys. zł, a Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego - 4250 zł. Natomiast Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego wypłaca wsparcie uczniom przez rok po 300 zł miesięcznie.

Najpierw wniosek

Stypendium jest przyznawane na wniosek ucznia. Formularz o przyznanie pomocy stypendialnej dla uczniów szczególnie uzdolnionych jest publikowany na stronach internetowych instytucji wdrażających program. W zależności od województwa są nimi urząd marszałkowski (UM) lub wojewódzki urząd pracy (WUP). Terminy naboru wniosków są różne w poszczególnych województwach. Wniosek składa się w tym województwie, gdzie uczeń jest zameldowany. [Przykład 3]

Do wniosku o przyznanie stypendium należy dołączyć oświadczenie o sytuacji rodzinnej i materialnej ucznia udokumentowane odpowiednimi zaświadczeniami lub orzeczeniami o dochodach, zgodnie z par. 2 ust. 2 rozporządzenia ministra polityki społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 105, poz. 881 ze zm.).

Kandydat na stypendystę wraz z wnioskiem składa również przygotowany przez nauczyciela indywidualny plan rozwoju edukacyjnego oraz kopie dokumentów potwierdzających jego dotychczasowe osiągnięcia edukacyjne (udział w olimpiadach, konkursach przedmiotowych, inne osiągnięcia edukacyjne), potwierdzone za zgodność z oryginałem przez dyrektora szkoły, do której uczęszcza. Załącznikiem do wniosku powinna być także kopia świadectwa ukończenia poprzedniej klasy lub zakończenia nauki w poprzedniej szkole oraz zaświadczenie dyrektora o pobieraniu nauki w danej szkole. Podanie o przyznanie stypendium podlega ocenie przeprowadzanej przez pracowników urzędu. W przypadku gdy w wyniku oceny formalnej zostaną stwierdzone braki w wymaganej dokumentacji, każdemu uczniowi przysługuje prawo jednokrotnego jej uzupełnienia. Może to zrobić w ciągu 7 dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia braków. Następnie wniosek jest poddawany ocenie merytorycznej przez specjalnie powołaną komisję stypendialną. Lista stypendystów jest tworzona na podstawie przyznanych przez nią punktów.

PRZYKŁADY

1 Komisja ocenia możliwość wdrożenia wyników badań doktoranta

Komisja stypendialna przyznająca stypendia dla doktorantów dokonuje oceny tematyki pracy doktorskiej. W jej skład wchodzą nie tylko pracownicy urzędu, który jest instytucją wdrażającą unijne programy w danym województwie, ale także eksperci z dziedzin nauki, których dotyczą prace doktorantów. Komisja ocenia przede wszystkim przydatność badań prowadzonych przez naukowca dla regionu oraz możliwości ich praktycznego zastosowania. Problematyka ochrony środowiska strefy nadbałtyckiej może być uznana za priorytetową w woj. pomorskim czy zachodniopomorskim, natomiast komisja obradująca np. na Dolnym Śląsku może uznać te badania za nieprzydatne dla rozwoju regionalnej gospodarki.

2 Nauczyciel sprawujący opiekę nad stypendystą otrzymuje wynagrodzenie

Program stypendialny przewiduje, że opiekunowi stypendysty przysługuje honorarium ze środków unijnych. Nie może ono przekroczyć 30 proc. wysokości stypendium ucznia.

Opiekun jest odpowiedzialny za opracowanie i realizację indywidualnego planu rozwoju ucznia oraz monitorowanie jego osiągnięć i postępów w nauce. Do jego obowiązków należy sporządzanie okresowych sprawozdań oraz sprawozdania końcowego z realizacji planu rozwoju ucznia. Są one przedkładane - w zależności od województwa - urzędowi marszałkowskiemu lub wojewódzkiemu urzędowi pracy.

3 Uczeń może utracić stypendium, gdy wyjedzie do innego województwa

Stypendium jest przyznawane na okres 12 miesięcy, ale uczeń może być go w trakcie roku szkolnego pozbawiony. Stypendysta utraci do niego prawo, jeśli przestanie spełniać warunki określone w regulaminie przyznawania pomocy. Powodem cofnięcia stypendium może być np. zmiana miejsca zamieszkania (w tym także wyjazd do innego województwa).

Po zmianie miejsca zamieszkania uczeń może ewentualnie ubiegać się o przyznanie takiej pomocy ponownie w instytucji, która wdraża program stypendialny na terenie województwa, gdzie zamieszkuje obecnie.

Powodem utraty może być także poprawienie się sytuacji materialnej rodziców stypendysty. Jeżeli dochód na osobę w jego rodzinie przekroczy kwotę 1078 zł, będzie to podstawą pozbawienia go wsparcia.

Beata Lisowska

beata.lisowska@infor.pl

Podstawa prawna

Regulaminy ustalane przez zarządy województw dotyczące realizacji programu pomocy stypendialnej dla uczniów szczególnie uzdolnionych oraz doktorantów w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Par. 2 ust. 2 rozporządzenia ministra polityki społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (t.j. Dz.U. nr 105, poz. 881 z późn. zm.).