Ranking uczelni stymuluje zmiany

Z całą pewnością polskie uczelnie są dzisiaj inne niż kilkanaście lat temu i wiele rzeczy zmieniło się na korzyść. Ranking Szkół Wyższych, zainicjowany przez Fundację Edukacyjną "Perspektywy", był istotnym instrumentem pozwalającym nie tylko na przekaz informacyjny adresowany do kandydatów na studia, dokonujących wyboru uczelni, lecz także umożliwiał diagnozę istniejącego stanu, ważną także dla samych uczelni, wskazującą na pożądane kierunki zmian. Wybór określonych wskaźników stosowanych w rankingu i ich wzajemne relacje stanowić mogą ważny czynnik stymulujący zmiany i decydujący niekiedy o strategii obieranej na przyszłość.

Moim zdaniem jesteśmy jednak jeszcze bardzo odlegli od sytuacji optymalnej. Polskie uczelnie nie należą do czołowych ośrodków akademickich Europy ani nie uczestniczą w wystarczającym stopniu w rozwoju badań naukowych w UE, nie są też ośrodkami przyciągającymi studentów zagranicznych. Są dziedziny badań, w których nastąpił wyraźny regres, a ich poziom stale się obniża. Są kierunki studiów, które nie potrafiły przystosować swojego profilu - w ciągu ostatnich 25 lat - do kompletnie nowych wyzwań współczesnej gospodarki, nowego otoczenia społecznego, oczekiwań młodej generacji Polaków. Z niepokojem trzeba zauważyć nieobecność polskiej nauki w wymianie międzynarodowej i na "rynkach naukowych". W mojej dziedzinie - prawo - zastanawia na przykład śladowa obecność polskich naukowców w debatach toczących się w Europie na tematy fundamentalne związane z tworzeniem i integrowaniem się prawnej przestrzeni europejskiej. Niepokoi wreszcie w dalszym ciągu pleniące się na coraz większą skalę zjawisko plagiatów naukowych.

Doceniając w pełni siłę rankingu "Perspektyw" (potwierdzoną już w ubiegłych latach), należy poważnie przedyskutować, w jakim stopniu stosowane parametry mogłyby stymulować jeszcze lepiej zmiany w pożądanych kierunkach.

Sądzę, że jest niezbędne położenie większego nacisku na sferę, która określa pozycję międzynarodową naszych uczelni, jej miejsce w świecie naukowym. Muszą być mocniej punktowane w związku z tym osiągnięcia odnoszące się do bloków dydaktycznych w języku angielskim, otwartość na wymianę pomiędzy uczelniami europejskimi. Należy też silniej punktować uczestnictwo uczelni w badaniach międzynarodowych i udział polskich uczonych w sieciach naukowych tworzonych pomiędzy uczelniami europejskimi. Odpowiednio wysoki poziom punktacji powinno uzyskać uczestnictwo uczelni w grantach europejskich.

Większą uwagę należy też zwrócić na poprawę jakości procesów dydaktycznych. Należy na przykład doceniać bardziej innowacje dydaktyczne, odchodzenie od klasycznych i dzisiaj już kompletnie przestarzałych metod nauczania akademickiego, takich jak klasyczny wykład kursowy, na rzecz zajęć interaktywnych, pobudzających intelektualnie i wymagających samodzielności. W polskich uczelniach nie zmienił się niestety schemat kariery naukowej. Jest już czas, by zacząć silniej preferować mobilność kadry naukowej i skończyć z tradycją robienia wszystkich stopni naukowych na tej samej uczelni i następnie kontynuowania tamże pracy. Ten czynnik także powinien znaleźć odzwierciedlenie w punktacjach rankingu.

Last but not least, uważam, że ranking powinien w jakimś stopniu odzwierciedlać stopień przestrzegania rudymentarnych kanonów etycznych na uczelniach i dobrych obyczajów. Dlatego sądzę, że powinniśmy więcej zwracać uwagę na negatywne zjawiska, jakimi są plagiaty.

Jest więc jeszcze wiele do zrobienia. To także nowe wyzwania wobec rankingu, który jest coraz bardziej znaczącym instrumentem umożliwiającym lepsze kształtowanie priorytetów w polskiej nauce.

@RY1@i02/2014/096/i02.2014.096.00000140a.803.jpg@RY2@

Prof. dr hab. Marek Safjan Honorowy przewodniczący Kapituły Rankingu Szkół Wyższych "Perspektywy"

Prof. dr hab. Marek Safjan

Honorowy przewodniczący Kapituły Rankingu Szkół Wyższych "Perspektywy"