Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej idzie z pomocą

Słaba pozycja polskich uczelni w światowych rankingach, niski poziom umiędzynarodowienia naszych szkół wyższych czy niewielka liczba projektów badawczych realizowanych we współpracy z zagranicznymi naukowcami. To tylko niektóre powody powołania Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej. Dzisiaj projekt ustawy o NAWA ma przyjąć Rada Ministrów.

Celem projektu jest utworzenie nowej instytucji, której zadania będą koncentrowały się na umiędzynarodowieniu polskiego szkolnictwa wyższego i nauki m.in. przez wsparcie mobilności akademickiej oraz uatrakcyjnienie oferty polskich uczelni dla zagranicznych studentów. NAWA ma zostać powołana 1 października 2017 r., a jej siedziba będzie znajdowała się w Warszawie. Z projektu wynika, że NAWA ma być finansowana m.in. ze środków, które miały zostać przeznaczone na program "Studia dla wybitnych". Zakładał on, że studenci z budżetu państwa mieli otrzymywać pieniądze na kształcenie w najlepszych uczelniach na świecie - Harwardzie czy Oksfordzie. Do jego przyjęcia jednak nie doszło, a środki postanowiono wykorzystać w inny sposób. Dzięki temu w ciągu pierwszego roku ma zostać przeznaczone na NAWĘ z rezerwy celowej budżetu państwa 5 mln zł, w 2018 r. 20 mln zł, w 2019 r. 25 mln zł, a w latach w 2020-2026 po 33,4 mln zł. Ponadto NAWA będzie mogła także prowadzić działalność gospodarczą.

W trakcie konsultacji publicznych kontrowersje wzbudziły zasady wyłaniania dyrektora NAWA. Zgodnie z projektem na stanowisko to może zostać wybrana osoba, która m.in.: ukończyła studia magisterskie, jest obywatelem polskim, posiada co najmniej 6-letni staż pracy (w tym minimum 3-letni na stanowisku kierowniczym), udokumentuje doświadczenie we współpracy międzynarodowej dotyczącej szkolnictwa wyższego lub nauki oraz zna język obcy.

Zdaniem Fundacji Młodej Nauki ze względu na możliwe konflikty interesów ustawa o NAWA powinna wprowadzić zasadę incompatibilitas, wskazując zamknięty katalog funkcji, których nie można pełnić, będąc dyrektorem lub zastępcą dyrektora NAWA (m.in. rektora, prorektora, dziekana, dyrektora i wicedyrektora instytutu naukowego, dyrektora i wicedyrektora instytutu badawczego itd.).

Resort nauki jednak nie widzi takiej potrzeby i nie uwzględnił uwag FMN.

- Spełnienie kryteriów określonych dla kandydata na stanowisku dyrektora będzie weryfikowane przez ministerstwo. Do jego obowiązków będzie należało zapewnienie braku konfliktu interesów - zapewnia Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

FMN uważa również, że dyrektor powinien posługiwać się językiem obcym w stopniu biegłym, a nie jedynie "umożliwiającym swobodne porozumiewanie się". Zdaniem ekspertów warto byłoby także doprecyzować, jakim językiem powinien posługiwać się kandydat. Podobne uwagi ma Narodowe Centrum Badań i Rozwoju.

- Czy bez znaczenia jest, jaki język obcy zna kandydat? Czy "swobodne porozumiewanie się" kandydata będzie na podstawie certyfikatu? Rozmowy? - zastanawia się prof. Maciej Chorowski, dyrekt NCBiR, w opinii do projektu.

Projektodawca nie dostrzega jednak konieczności określenia tylko jednego języka, którego znajomość miałaby stanowić warunek umożliwiający pełnienie funkcji dyrektora.

Rada Ministrów ma dzisiaj przyjąć również projekt nowelizacji ustawy o zasadach finansowania nauki. Zakłada on, że np. postępowania konkursowe o granty mogą być wyłączone spod niektórych zasad kodeksu postępowania administracyjnego. Przykładowo ocena wniosków o pieniądze na badania naukowe przez Narodowe Centrum Nauki oraz Narodowe Centrum Badań i Rozwoju poszczególnych jednostek naukowych będzie odbywać się na podstawie innych reguł - terminy rozpatrywania wniosków będą dłuższe. Zamiast dwóch miesięcy, dyrektor NCN będzie miał pół roku na podjęcie decyzji.

58,8 tys. zagranicznych studentów kształci się na polskich uczelniach

Urszula Mirowska-Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl

Etap legislacyjny

Czeka na przyjęcie przez Radę Ministrów