Potrącenie za grudzień z nową kwotą wolną

Zatrudniony jest wynagradzany stawką minimalną, płatną 5. dnia każdego miesiąca za poprzedni. Ma prawo do podstawowych kosztów uzyskania przychodów oraz kwoty zmniejszającej podatek. Pensję za grudzień 2013 r. otrzyma 3 stycznia 2014 r., gdyż przyjęty termin wypada w niedzielę. W grudniu 2013 r. pracownik popełnił dwa przekroczenia i został ukarany karą finansową w wysokości 118,14 zł, tj. 1/10 wynagrodzenia netto (art. 108 par. 3 k.p.). Kwota wolna wynosi tu 90 proc. wynagrodzenia minimalnego netto, tj. 1113,48 zł w 2014 r. (1237,20 zł x 90 proc.). Potrącenie będzie bowiem dokonane w styczniu, przy wypłacie pensji za grudzień, w wysokości 1600 zł brutto. Zastosowanie wyższej kwoty wolnej spowoduje, że pracodawca nie będzie mógł ściągnąć całej kary. Jak prawidłowo ustalić kwotę wolną od potrąceń?

Pracodawca powinien zastosować kwotę wolną obowiązującą od stycznia 2014 r.

Termin wypłaty wynagrodzeń może być przesunięty na miesiąc kolejny. Wynagrodzenie należne za dany miesiąc powinno być jednak wypłacone najpóźniej 10. dnia miesiąca następnego. W takich przypadkach pensje za grudzień są płatne dopiero w styczniu nowego już roku. Pracownicy wynagradzani stawką minimalną mają gwarancję podwyżki płacy od 1 stycznia. Zatem w styczniu, kiedy wypada termin wypłaty wynagrodzeń minimalnych, powstaje problem, w jakiej wysokości je wypłacić - jeszcze zeszłorocznej czy obowiązującej w roku wypłaty. Prawidłowe jest pierwsze wskazanie.

Brak podstaw do różnicowania

Przemawiają za tym co najmniej dwa powody. Pierwszy powiązany jest z zasadą, że płaca przysługuje za pracę wykonaną, a więc wykonaną w grudniu. A wtedy ważna była stawka z tego roku. Drugi dotyczy równości pracowników wobec prawa. Przyjęty przez pracodawcę termin wypłaty wynagrodzeń nie może wpływać na ich wysokość. Łatwo wyobrazić sobie sytuację, kiedy firma A wypłaca pensje na koniec każdego miesiąca. Należności za grudzień zostaną więc zapłacone w grudniu, w stawkach minimalnych grudniowych. Firma B natomiast przyjęła termin 10. dnia każdego miesiąca. Wynagrodzenia za grudzień będą płatne 10 stycznia. Nie ma żadnej podstawy, by tym pracownikom wypłacić już wyższą stawkę minimalną, skoro przysługuje za grudzień.

Korzystniej dla pracownika

Kłopotliwe może się okazać również rozliczenie na przełomie roku pracownika, którego wynagrodzenie jest zajęte w związku z zadłużeniem (np. prowadzona jest egzekucja komornicza). Chodzi o kwotę wolną od potrąceń. Stanowi ją minimalne wynagrodzenie netto lub odpowiedni jego procent, w zależności od rodzaju ujęcia. Powstaje pytanie, jaką kwotę wolną (z którego roku) zastosować u pracownika, który w styczniu dostaje grudniowe wynagrodzenie. Dla dłużnika oczywiście korzystniejsza jest kwota dla nowego roku - roku wypłaty, bo jej bazę stanowi wyższe już wynagrodzenie minimalne. I właśnie za taką opcją opowiada się PIP. Oznacza to, że przyjmuje się tu kwotę wolną z roku, w którym dokonywane jest potrącenie, a więc z roku wypłaty (pismo z 26 stycznia 2011 r., znak: GPP-364-4560-3-1/11/PE/RP).

Lista płac sporządzona w styczniu 2014 r. (wypłata za grudzień 2013 r.)

Przychód	1600 zł	1600 zł
Składki na ubezpieczenia społeczne	219,36 zł	● podstawa wymiaru - 1600 zł ● składka emerytalna - 1600 zł x 9,76 proc. = 156,16 zł ● składka rentowa - 1600 zł x 1,5 proc. = 24 zł ● składka chorobowa - 1600 zł x 2,45 proc. = 39,20 zł ● łączna kwota składek - 219,36 zł
Składka na ubezpieczenie zdrowotne do zapłaty do ZUS odliczana od podatku	124,26 zł 107 zł	● podstawa wymiaru - 1380,64 zł (1600 zł - po pomniejszeniu o składki ZUS - 219,36 zł) 1380,64 zł x 9 proc. = 124,26 zł 1380,64 zł x 7,75 proc. = 107 zł
Zaliczka na podatek dochodowy	75 zł	Przychód do opodatkowania - 1600 zł ● podstawa opodatkowania po zaokrągleniu - 1269 zł [1600 zł (przychód) - 111,25 zł (koszty uzyskania przychodów) - 219,36 zł (składki na ubezpieczenia społeczne)] ● zaliczka do US - 75 zł (1269 zł x 18 proc.) - 46,33 zł = 182,09 zł (zaliczka na podatek) - 107 zł (składka zdrowotna) = 75,09 zł
Kwota wynagrodzenia netto	1181,38 zł	1600 zł - (219,36 zł - 124,26 zł - 75 zł)
Kwota potrącenia z tytułu kary porządkowej	67,90 zł	1181,38 zł - 1113,48 zł (kwota wolna) = 67,90 zł - możliwa do potrącenia wysokość kary
Kwota do wypłaty	1113,48 zł	1181,38 zł - 67,90 zł

Zdaniem Państwowej Inspekcji Pracy

Fragment pisma z 26 stycznia 2011 r., znak: GPP-364-4560-3-1/11/PE/RP "(...) Wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalana jest corocznie na podstawie ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. nr 200, poz. 1679 ze zm.) w drodze wydanego na mocy upoważnienia ustawowego rozporządzenia Rady Ministrów. Dokonując potrąceń z wynagrodzenia za pracę, pracodawca obowiązany jest stosować kwotę wolną od potrąceń w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dacie dokonywania potrącenia".

Izabela Nowacka

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 80 par. 1, art. 87¹ par. 1 pkt 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 32 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).