W jaki sposób wyliczyć średnie płace pedagogów w szkołach

inspektor Urzędu Miejskiego w Olsztynku

Przy analizie wydatków faktycznie poniesionych na wynagrodzenia należy odnieść się do wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli, które określono w art. 30 ust. 3 Karty Nauczyciela, uwzględniając przy tym średnioroczną strukturę zatrudnienia nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego. Średnią zatrudnienia wylicza się poprzez dodanie do siebie liczby zatrudnionych w poszczególnych miesiącach i podzielenie uzyskanego wyniku przez 12. Liczba zatrudnionych w miesiącu może się jednak różnić, co może być spowodowane np. zatrudnieniem nauczyciela na zastępstwo od połowy miesiąca, dlatego też trzeba najpierw wyliczyć średnią miesięczną. Można ją obliczyć poprzez dodanie do siebie połowy stanu zatrudnienia w pierwszym i ostatnim dniu miesiąca oraz zatrudnienia w 15 dniu miesiąca. Uzyskany wynik należy podzielić przez 2, np. na początku miesiąca było 10 nauczycieli, a od połowy miesiąca 11, czyli (5+5,5+11): 2 = 10,75. Takie wyliczenie przeprowadza się osobno dla każdego szczebla awansu zawodowego.

Również odrębnie dla każdej z tych grup nauczycielskich zlicza się wydatki faktycznie poniesione na wynagrodzenia. Przykładowo średnioroczna liczba nauczycieli stażystów w gminie wyniosła 11, ponieważ od stycznia do sierpnia było ich 14, a od września do grudnia - pięciu. Natomiast ich wynagrodzenie od stycznia do grudnia wyniosło łącznie 252 800 zł. Kwotę tę wyliczono w następujący sposób: (14 nauczycieli x 1900 zł x 8 m-cy) + (5 nauczycieli x 2000 zł x 4 m-ce). Artykuły 30a i 30b Karty Nauczyciela odsyłają do średniego wynagrodzenia nauczycieli stanowiącego określony procent kwoty bazowej ustalanej dla nauczycieli corocznie w ustawie budżetowej (por. 30 ust. 3). Natomiast kwoty bazowe, zgodnie z w art. 15 ust. 2 ustawy budżetowej na rok 2009 z 9 stycznia 2009 r. (Dz.U. nr 10, poz. 58), obowiązują - od 1 stycznia 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r. w wysokości 2177,86 zł oraz od 1 września 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. - 2286,75 zł. Średnie wynagrodzenie nauczyciela stażysty, zgodnie z art. 30 ust. 3 pkt 1 Karty, stanowi 100 proc. kwoty bazowej, w zaokrągleniu stanowi odpowiednio: 2178 zł i 2287 zł. Przy czym należałoby przyjąć średnioroczną kwotę bazową w wysokości 2214 zł, która została wyliczona w następujący sposób: [(8 m-cy x 2178 zł) + (4 m-ce x 2287 zł)] : 12 m-cy = 2214 zł. Przyjęcie do wyliczeń tylko kwoty bazowej obowiązującej od 1 września (wyższej) spowodowałoby różnicę na niekorzyść jednostek samorządu terytorialnego. Co prawda w Karcie nie mówi się - średniorocznej - kwocie bazowej, ale w ustawie budżetowej nie mamy jednej, ale aż dwie kwoty bazowe.

Należy zastosować następujące wyliczenie: 252 800 zł - 292 248 zł (tj. 11 nauczycieli x 2214 zł x 12 m-cy) = -39 448 zł. Aby te kwoty się zbilansowały, należy więc te 39 448 zł wypłacić nauczycielom stażystom. Co dla każdego z tych pięciu nauczycieli wyniesie po 7889,60 zł dodatku uzupełniającego, przy założeniu, że nauczyciele ci mają takie samo wykształcenie i wymiar etatu, ponieważ kwotę dodatku uzupełniającego ustala się proporcjonalnie do osobistej stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela. Powstaje pytanie, dlaczego tylko pięciu nauczycieli stażystów powinno otrzymać dodatek uzupełniający, a nie 19 (14 stażystów zatrudnionych do końca sierpnia i pięciu - od 1 września)? W ustawie przewidziano sposób wyliczenia dodatku, a nie określono, czy ma on też trafić proporcjonalnie do nauczycieli kontraktowych (byłych nauczycieli stażystów), którzy awansowali na ten stopień z początkiem września. Powinno to być wyraźnie określone, ponieważ wypłacenie proporcjonalnych kwot dla nauczycieli kontraktowych może być potraktowane jako wzrost wynagrodzeń tej grupy nauczycieli, a nie nauczycieli stażystów.

Dla nauczycieli na innych szczeblach awansu zawodowego przeprowadza się podobne wyliczenia. Jeżeli w danej jednostce samorządu terytorialnego średnie nie zostały osiągnięte dla nauczycieli na którymś ze szczebli awansu zawodowego, to jednorazowy dodatek uzupełniający otrzyma tylko ta grupa nauczycieli.