Premii uznaniowej nie uwzględnia się przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop

Jeżeli pracownik otrzymuje składniki wynagrodzenia określone w stałej miesięcznej wysokości, to przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop składniki te należy uwzględnić w wysokości przysługującej pracownikowi w miesiącu wykorzystywania urlopu, zgodnie z par. 7 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (dalej: rozporządzenie).

Tym samym w miesiącu wykorzystywania urlopu pracownik otrzyma wynagrodzenie, jakie otrzymałby, pracując pełny miesiąc. Nie ma przy tym konieczności, aby w miesiącu wykorzystywania urlopu wynagrodzenie pracownika dzielić na część za czas przepracowany i na cześć za czas urlopu. W efekcie niektórzy pracodawcy dokonują takiego podziału, dzieląc stałe składniki na wynagrodzenie za pracę i za urlop, a niektórzy wykazują poszczególne składniki określone w stałej miesięcznej wysokości bez takiego podziału.

Jeżeli pracownik otrzymuje zmienne składniki wynagrodzenia, podlegające uwzględnieniu w wynagrodzeniu urlopowym, takie jak:

● wynagrodzenie wynikające ze stawki godzinowej,

● wynagrodzenie akordowe,

● prowizyjne,

● wynagrodzenie i dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych,

● dodatki za pracę w porze nocnej,

● premie o charakterze roszczeniowym (regulaminowe, zadaniowe),

O ile przysługują one za okresy nie dłuższe niż jeden miesiąc, to składniki te należy uwzględnić przy obliczaniu wynagrodzenia urlopowego w łącznej wysokości wypłaconej pracownikowi w okresie trzech miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu, przyjmując najbliższe miesiące, w których pracownik mógł takie składniki otrzymać (tj. miesiące, w których pracownik przepracował choćby jeden dzień).

W przypadku znacznego wahania wysokości zmiennych składników wynagrodzenia składniki te można uwzględniać z dłuższego, maksymalnie 12-miesięcznego okresu (par. 8 rozporządzenia).

Suma zmiennych składników wynagrodzenia wypłaconych w okresie trzech miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu (lub w odpowiednio dłuższym okresie w przypadku ich znacznego wahania) stanowi podstawę wymiaru wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. Na podstawę tę składa się wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy, z wyłączeniem świadczeń wymienionych w par. 6 rozporządzenia (takich jak np. wynagrodzenie za urlop czy za inne okresy niewykonywania pracy, wynagrodzenie chorobowe, nagrody).

Przeanalizujmy powyższe na podstawie następującego stanu faktycznego: pracownik wynagradzany stawką godzinową korzysta z 10 dni (80 godzin) urlopu wypoczynkowego w sierpniu. Oprócz wynagrodzenia zasadniczego, określonego stawką godzinową, otrzymuje on m. in. miesięczne premie regulaminowe, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe i za pracę w porze nocnej. W okresie trzech miesięcy poprzedzających sierpień pracownik otrzymał wynagrodzenia, których kwoty wynikają z tabeli (patrz tabela).

Ponieważ pracownik otrzymuje zmienne składniki wynagrodzenia przysługujące mu za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc, to składniki te należy uwzględnić przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego w łącznej wysokości wypłaconej mu w okresie 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu. Suma składników uwzględnianych (wynagrodzenia za pracę, wynagrodzenia i dodatków za pracę nadliczbową, dodatku za pracę w porze nocnej i premii regulaminowej), wypłaconych w okresie 3 miesięcy poprzedzających wynosi 9242,68 zł (patrz tabela).

Wynagrodzenie za 80 godzin urlopu wykorzystywanego przez pracownika w sierpniu wyniesie zatem 1441,60 zł, co wynika z wyliczenia:

● 9242,68 zł: 513 godz. (łączna liczba godzin przepracowanych w okresie 05.2011 r. - 07.2011 r. wraz z godzinami nadliczbowymi) = 18,02 zł (kwota wynagrodzenia za 1 godzinę urlopu).

● 18,02 zł x 80 godz. urlopu = 1441,60 zł.

Powyższe zasady mają analogiczne zastosowanie, jeżeli zamiast wynagrodzenia określonego stawką godzinową, pracownik byłby wynagradzany prowizyjnie czy akordowo.

Obliczając wynagrodzenie za urlop, nie należy uwzględniać premii uznaniowej. W wyroku z 20 lipca 2000 r. (I PKN 17/00, OSNP 2002/3/77) Sąd Najwyższy uznał, że tak zwana premia uznaniowa, która nie ma charakteru roszczeniowego, nie stanowi składnika wynagrodzenia za pracę i wobec tego nie mieści się w pojęciu wynagrodzenia urlopowego.

Po ustaleniu podstawy wymiaru wynagrodzenia urlopowego wysokość wynagrodzenia za urlop należy obliczyć, dzieląc podstawę wymiaru przez liczbę godzin, w czasie których pracownik wykonywał pracę w okresie, z którego została ustalona ta podstawa, a następnie mnożąc tak ustalone wynagrodzenie za jedną godzinę pracy przez liczbę godzin, które pracownik przepracowałby w czasie urlopu w ramach normalnego czasu pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, gdyby w tym czasie nie korzystał z urlopu (przez liczbę godzin urlopowych).

Należy pamiętać, że wynagrodzenie, na podstawie którego jest obliczane wynagrodzenie urlopowe, w każdym przypadku musi odpowiadać aktualnemu wynagrodzeniu pracownika, czyli wynagrodzeniu, jakie pracownik otrzymuje w miesiącu wykorzystywania urlopu.

W przypadku zmiany w składnikach wynagrodzenia przysługujących za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc lub zmiany wysokości takich składników w okresie, z którego ustala się podstawę wymiaru wynagrodzenia urlopowego, wprowadzonych przed rozpoczęciem przez pracownika urlopu wypoczynkowego lub w miesiącu wykorzystywania tego urlopu, podstawę wymiaru ustala się ponownie z uwzględnieniem tych zmian (par. 10 rozporządzenia). Gdyby zatem pracownik otrzymał np. podwyżkę stawki godzinowej od sierpnia 2011 roku, to należałoby przeliczyć podstawy urlopowe z trzech miesięcy poprzedzających, wyliczając poszczególne składniki z nowej stawki.

W podstawie wymiaru wynagrodzenia urlopowego nie należy uwzględniać zmiennych składników wynagrodzenia przysługujących za okresy dłuższe niż jeden miesiąc np. premii zadaniowych kwartalnych, półrocznych czy rocznych (par.12 rozporządzenia urlopowego).

Jeżeli pracownik otrzymuje wynagrodzenie określone w stałej miesięcznej wysokości, a ponadto otrzymuje również zmienne składniki wynagrodzenia przysługujące mu za okresy nie dłuższe niż jeden miesiąc, to w razie wykorzystywania urlopu powinien otrzymać stałe wynagrodzenie w wysokości przysługującej mu w miesiącu wykorzystywania urlopu, a ponadto powinien otrzymać uzupełniające (dodatkowe) wynagrodzenie urlopowe wyliczone ze składników zmiennych wypłaconych w okresie 3 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu.

@RY1@i02/2011/155/i02.2011.155.209.0003.001.jpg@RY2@

Wysokość stałej pensji i zmiennych składników

Pracownik wynagradzany stałą stawką miesięczną w kwocie 2800 zł, mający prawo do dodatku stażowego w wysokości 20 proc. wynagrodzenia zasadniczego (560 zł) w sierpniu korzysta z 10 dni (80 godzin) urlopu wypoczynkowego. Nominalny czas pracy obowiązujący pracownika w sierpniu 2011 roku wynosi 176 godzin.

● wynagrodzenie zasadnicze - 2800 zł, oraz

● dodatek stażowy w wysokości - 560 zł.

Pracodawca może również dokonać podziału przysługujących pracownikowi składników wynagrodzenia w następujący sposób:

● wynagrodzenie zasadnicze:

2800 zł: 176 godz. (liczba godzin nominalnych w sierpniu) = 15,91 zł (stawka za godzinę); 15,91 zł x 80 godz. urlopu = 1272,80 zł (wynagrodzenie za urlop)

2800 zł - 1272,80 zł = 1527,20 zł (wynagrodzenie za pracę w sierpniu)

1272,80 zł + 1527,20 zł = 2800 zł

● dodatek stażowy:

560 zł: 176 godz. (liczba godzin nominalnych w sierpniu) = 3,18 zł (stawka za godzinę), 3,18 zł x 80 godz. urlopu = 254,40 zł (wynagrodzenie za urlop)

560 zł - 254,40 zł = 305,60 zł (wynagrodzenie za pracę w sierpniu)

254,40 zł + 305,60 zł = 560 zł

Pracownik korzystający z 16 godzin urlopu wypoczynkowego w sierpniu, wynagradzany stałą stawką miesięczną w kwocie 2100 zł (wynagrodzenie zasadnicze) otrzymuje również miesięczne prowizje. W okresie trzech miesięcy poprzedzających sierpień pracownik przepracował 504 godziny, a suma wypłaconych prowizji wyniosła 3890 zł. Za sierpień pracownikowi należy wypłacić 2100 zł tytułem wynagrodzenia zasadniczego oraz 123,52 zł tytułem uzupełniającego wynagrodzenia urlopowego. Kwota uzupełniającego wynagrodzenia urlopowego wynika z wyliczenia:

● 3890 zł (suma prowizji wypłaconych w okresie 05 - 07.2011): 504 godz. (łączna liczba godzin przepracowanych w okresie 05 - 07.2011) = 7,72 zł (stawka uzupełniającego wynagrodzenia urlopowego za 1 godzinę)

● 7,72 zł x 16 godz. urlopu = 123,52 zł (uzupełniające wynagrodzenie urlopowe za 16 godz. urlopu).

Aldona Salamon

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 172 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.)

Par. 6 - 12 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. nr 2, poz. 14 z późn. zm.)