Płaca minimalna nie przy każdym zleceniu

Zgodnie z ustawą z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. nr 200, poz. 1679 ze zm.), stawkę godzinową gwarantującą wypracowanie płacy minimalnej mają obecnie zapewnioną tylko pracownicy etatowi. To ma się zmienić. W Ministerstwie Pracy trwają prace, by przepisami zapewniającymi najniższą pensję objąć osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych. Resort prowadzi już konsultacje m.in. z ministerstwami gospodarki i sprawiedliwości.

- Analizujemy możliwość, by gwarancją minimalnego wynagrodzenia objąć osoby, których płaca jest uzależniona od czasu pracy - stwierdził Radosław Mleczko, wiceminister pracy, w czasie debaty zorganizowanej przez DGP.

Podzielone zdania

Wprowadzenie zasady, że stawka gwarantowana przez państwo będzie należna jedynie w sytuacji, gdy uda się dokładnie określić czas wykonania umówionych zadań, oznacza, że nie każdy pracownik zatrudniony na podstawie umowy cywilnoprawnej zyska do niej prawo. A więc zostaną jej pozbawione osoby realizujące zlecenia, których czas pracy trudno zweryfikować - np. informatycy zatrudnieni przy obsłudze systemów komputerowych czy przedstawiciele handlowi. W interesie takich osób resort pracy zapowiada jednak działania zmierzające do eliminowania nieuprawnionego zastępowania umów o pracę kontraktami.

Związki zawodowe, które od kilku miesięcy domagają się godnych pensji dla wszystkich pracujących niezależnie od rodzaju podpisanej umowy, akceptują kierunek zmian rozważanych przez ministerstwo.

- Oczywiście idealnym rozwiązaniem byłoby, gdyby każda osoba zatrudniona na umowę cywilnoprawną miała zagwarantowaną stawkę godzinową - mówi Andrzej Radzikowski, wiceprzewodniczący OPZZ. - Jednak propozycja resortu nie jest zła. Większość zleceniobiorców jest bowiem obecnie rozliczana za przepracowane godziny - tłumaczy.

Koncepcję płacy minimalnej dla pracowników cywilnoprawnych krytykują natomiast pracodawcy. Ich zdaniem zamiast wprowadzać stawkę godzinową dla kontraktów, należy ograniczyć wykonywanie pracy w oparciu o takie umowy za wynagrodzenie niższe od minimalnego. - Wystarczy, że instytucje publiczne nie będą kupować usług od dostawców, którzy wyceniają pracę poniżej płacy minimalnej - twierdzi ekspertka Konfederacji Lewiatan dr Grażyna Spytek-Bandurska.

Kierunek rozważanych przez resort pracy zmian jest zbieżny z rozwiązaniami zawartymi w projekcie nowelizacji ustawy o minimalnym wynagrodzeniu, który został przygotowany przez posłów SLD. Przy czym dokument sporządzony przez opozycję przewiduje objęcie godzinową stawką wszystkich wykonujących prace lub świadczących usługi na podstawie umów cywilnoprawnych, a więc także agencyjnych, zleceń i dzieł.

Nie do jednego worka

Projekt SLD nie ma jednak szans na poparcie koalicji rządzącej, bo nie wiąże on poziomu płacy z faktycznie przepracowanym czasem i osiągniętym rezultatem. Kwestię objęcia wszystkich kontraktów gwarantowanym wynagrodzeniem krytykują też eksperci.

- Trudno stworzyć uniwersalny przepis, który zapewni wszystkim świadczącym pracę na podstawie umów cywilnoprawnych gwarancję płacy minimalnej wyrażanej w oparciu o stawkę godzinową. Umowy cywilnoprawne mogą być także umowami rezultatu, w takim przypadku należy oszacować, jak długo trzeba pracować, by osiągnąć umówiony efekt - stwierdza profesor Jerzy Wratny z Instytutu Prawa Pracy PAN.

Podkreśla, że pracownicy nieetatowi, którzy mają zaniżone stawki, mogą już teraz występować przeciwko przedsiębiorcom z roszczeniami na podstawie kodeksu cywilnego. Chroni on bowiem każdą ze stron umowy przed wyzyskiem i wykorzystaniem przymusowego położenia.

Możliwość rozliczania i wynagradzania za pomocą stawki godzinowej jest też kwestionowana przez ekspertów ze względu na ogromną liczbę modeli stosunków cywilnoprawnych łączących strony, wynikającej ze swobody umów.

- W umowach cywilnoprawnych, w odróżnieniu od stosunków pracy, wynagrodzenie nie musi mieć formy pieniężnej. Z tego powodu należałoby wprowadzić regułę ustalania wartości świadczenia o charakterze niematerialnym. Moim zdaniem w obecnych warunkach ustanowienie powszechnej płacy minimalnej dla osób w zatrudnieniu niepracowniczym jest praktycznie niemożliwe - podkreśla Krzysztof Walczak z Kancelarii Patulski - Orłowski - Walczak.

@RY1@i02/2014/215/i02.2014.215.18300090c.803.jpg@RY2@

Wynagrodzenia gwarantowane

Tomasz Zalewski

tomasz.zalewski@infor.pl

Więcej o uprawnieniach pracowników cywilnoprawnych w jutrzejszym wydaniu DGP. Relacja z debaty - Czy prawo pracy powinno być tylko dla ludzi na etatach