Poradnia ubezpieczeniowa

• Na kim spoczywa ciężar dowodu w sprawach o świadczenia wypadkowe, gdy istnieją podejrzenia, że poszkodowany przyczynił się do wypadku
• Co ma zrobić pracodawca, u którego z powodu zbyt późnego otrzymania świadectwa pracy od pracownika nastąpiła wypłata wynagrodzenie chorobowego zamiast zasiłku
• Czy wykonywanie usług na rzecz byłego zleceniodawcy pozbawi przedsiębiorcę prawa do ulg składkowych
• Na jak długo ZUS może przyznać rentę z tytułu niezdolności do pracy

Przepisy przewidują kilka przypadków, gdy poszkodowany nie otrzyma świadczeń wypadkowych. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (dalej: ustawa wypadkowa) świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują ubezpieczonemu, gdy wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Ponadto świadczenia te nie przysługują również ubezpieczonemu, który będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających, lub substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku. Jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że ubezpieczony znajdował się w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, to płatnik składek kieruje ubezpieczonego na badanie niezbędne do ustalenia zawartości alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych w organizmie, ubezpieczony jest zaś obowiązany poddać się temu badaniu. Odmowa poddania się badaniu lub inne zachowanie uniemożliwiające jego przeprowadzenie powoduje pozbawienie prawa do świadczeń, chyba że ubezpieczony udowodni, że miały miejsce przyczyny, które uniemożliwiły poddanie się temu badaniu.

Jak zauważył Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt III AUa 452/19, z art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej wynika, że okolicznością wyłączającą prawo do świadczeń jest udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego „przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia” spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, jeżeli było wyłączną przyczyną wypadku. Konstrukcja przepisu jest więc taka, że jeżeli określone zdarzenie spełnia wszystkie warunki wypadku przy pracy, to osobie zainteresowanej przysługują świadczenia przewidziane w ustawie, chyba że organ rentowy udowodni naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, i to spowodowane w sposób określony w ustawie. Oznacza to, że ZUS jest obowiązany udowodnić umyślne lub rażące naruszenie przez ubezpieczonego określonych przepisów, a nie ubezpieczony ma wykazywać, że żadnych przepisów nie naruszył.