Jak ubezpieczyć osobę pracującą na pół etatu

Pracownik na urlopie macierzyńskim ma prawo do zasiłku macierzyńskiego. Od 1 września 2009 r. każda osoba, która pobiera zasiłek macierzyński, podlega z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Za czas urlopu i pobierania zasiłku pracodawca, który wypłaca to świadczenie, wykazuje składki emerytalną i rentowe w raporcie miesięcznym ZUS RCA z kodem tytułu ubezpieczeń 12 40 XX. Składki są finansowane z budżetu państwa. Pracodawca przekazuje też za taką osobę raport miesięczny ZUS RSA z kodem tytułu ubezpieczeń 01 10 XX, w którym wykazuje okres, za który wypłacił zasiłek i jego kwotę oraz kod przerwy 311 (zasiłek macierzyński).

Zgodnie z przepisami kodeksu pracy pracownik wracający do pracy po urlopie macierzyńskim może wystąpić do pracodawcy o obniżenie wymiaru czasu pracy (maksymalnie do połowy etatu) przez okres, w którym mógłby korzystać z urlopu wychowawczego. Pracodawca musi uwzględnić wniosek pracownika. Osoba, która wraca do pracy po urlopie macierzyńskim i korzysta z obniżenia wymiaru czasu pracy, podlega ubezpieczeniom wyłącznie z umowy o pracę. Pracodawca nie wykazuje za nią składek z urlopu wychowawczego, gdyż nie korzysta ona z tego urlopu. Zatem za wrzesień płatnik powinien złożyć do ZUS za pracownicę następujące dokumenty:

● raport ZUS RCA z kodem 12 40 XX, w którym naliczy składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty wypłaconego we wrześniu zasiłku macierzyńskiego,

● raport ZUS RSA z kodem 01 10 XX, w którym wykaże kwotę wypłaconego zasiłku macierzyńskiego, okres, za który zasiłek został wypłacony i kod świadczenia/przerwy 311 (zasiłek macierzyński),

● raport ZUS RCA z kodem 01 10 XX, w którym wykaże wypłacone we wrześniu wynagrodzenie z umowy o pracę (gdy we wrześniu wynagrodzenie nie zostanie wypłacone w raporcie RCA, należy podać zerową podstawę wymiaru i zerowe kwoty składek na poszczególne ubezpieczenia).

W kolejnych miesiącach płatnik będzie rozliczał należne składki w raporcie RCA z kodem pracowniczym. Na formularzu tym przekazywana jest również informacja o wymiarze czasu pracy pracownika.

Art. 6 ust. 1 pkt 19, art. 9 ust. 6 art. 36 ust. 9a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

Art. 186⁷ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Tak, korekta jest potrzebna. Osoba, która przebywa na urlopie wychowawczym i w okresie tym urodzi dziecko, nabywa prawo do zasiłku macierzyńskiego. W analizowanej sytuacji pracownica nabyła prawo do zasiłku macierzyńskiego 5 czerwca 2009 r. Od tej daty powinna podlegać ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, a nie urlopu wychowawczego. Z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym będzie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i zdrowotnemu dopiero po wyczerpaniu okresu zasiłkowego. Płatnik składek powinien skorygować dokumenty rozliczeniowe składane za czerwiec.

W skorygowanym imiennym raporcie miesięcznym ZUS RCA z kodem tytułu do ubezpieczeń 12 11 XX (urlop wychowawczy) w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe płatnik powinien wykazać kwotę 170,13 zł (1276 zł: 30 x 4). Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osobę przebywającą na urlopie wychowawczym stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia, z tym że podstawa ta ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu w razie podlegania ubezpieczeniom tylko przez część miesiąca. Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 420 zł i nie ulega zmniejszeniu.

Oprócz skorygowanego raportu RCA z kodem 12 11 XX za czerwiec w trybie korekty pracodawca powinien złożyć również:

● raport RSA z kodem 01 10 XX i wykazać okres od 1 do 4 czerwca jako okres przerwy w podleganiu ubezpieczeniom ze stosunku pracy z powodu urlopu wychowawczego z kodem świadczenia/przerwy 121,

● raport ZUS RCA z kodem tytułu do ubezpieczeń 12 40 XX (zasiłek macierzyński), w którym wykaże zerową podstawę wymiaru i zerowe kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (zasiłek został wypłacony).

Oczywiście za czerwiec należy również złożyć w trybie korekty deklarację rozliczeniową ZUS DRA.

Art. 9 ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

Osoba, która w okresie przebywania na urlopie wychowawczym rodzi dziecko, nabywa prawo do zasiłku macierzyńskiego i z tego tytułu powinna podlegać ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. W okresie do 31 sierpnia 2009 r. warunkiem podlegania ubezpieczeniom był brak prawa do emerytury lub renty oraz brak innych tytułów do ubezpieczeń. Jeżeli te warunki były spełnione, składki powinny być wykazywane w raporcie ZUS RCA z kodem 12 40 XX. Płatnik nie powinien wykazywać składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i zdrowotne z urlopu wychowawczego, gdyż warunkiem podlegania ubezpieczeniom z urlopu jest brak innych tytułów do ubezpieczeń. W analizowanej sytuacji ubezpieczona ma inny tytuł, którym jest zasiłek macierzyński. Wobec tego konieczne jest złożenie korekty dokumentów rozliczeniowych za cały okres, w którym płatnik wykazywał składki z urlopu wychowawczego.

Z uwagi na powyższe pracownica do 25 czerwca 2009 r. powinna podlegać ubezpieczeniom z tytułu urlopu wychowawczego. Natomiast od 26 czerwca 2009 r. tytułem do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych jest zasiłek macierzyński. Wobec tego w skorygowanym raporcie ZUS RCA z kodem 12 11 XX płatnik powinien w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wykazać kwotę 1063,33 zł (1276 zł: 30 x 25) i od tej podstawy naliczyć składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Składka zdrowotna powinna być wykazana i naliczona od podstawy wynoszącej 420 zł.

Za czerwiec w trybie korekty należy również złożyć raport ZUS RCA z kodem 12 40 XX i wykazać zerową podstawę wymiaru i zerowe kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (zasiłek w tym miesiącu nie został wypłacony) i skorygować okres przerwy w opłacaniu składek z powodu urlopu wychowawczego - należy podać okres od 1 do 25 czerwca.

Korekta powinna być również złożona za lipiec. Raport ZUS RCA z kodem tytułu ubezpieczeń 12 11 XX należy skorygować poprzez wykazanie zerowych podstaw wymiaru i zerowych kwot składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i zdrowotne. Skorygować należy również złożony raport ZUS RSA z kodem pracowniczym, w którym płatnik wykazał okres przerwy w podleganiu ubezpieczeniom społecznym (od 1 do 31 lipca) z powodu urlopu wychowawczego. W lipcu przerwa w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne istnieje z powodu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Analogicznie należy postąpić składając korekty za kolejne miesiące.

Art. 6 ust. 1 pkt 19, art. 9 ust. 1c, 1d, art. 36 ust. 9a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

Art. 29 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 z późn. zm.).

@RY1@i02/2009/234/i02.2009.234.185.002b.001.jpg@RY2@

Andrzej Radzisław, ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Andrzej Radzisław

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego