Czy ZUS ma prawo zakwestionować stosunek pracy

Bezpośrednio po zawarciu umowy o pracę czytelnik zaczął korzystać ze zwolnienia lekarskiego.

- Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych może stwierdzić, że umowa była pozorna, i odmówić wypłacenia zasiłku chorobowego - pyta pan Kamil z Radomia.

Tak. Jeżeli Zakład Ubezpieczeń Społecznych dojdzie do wniosku, że umowa zawarta między pracodawcą a pracownikiem miała pozorny charakter, może wydać decyzję o niepodleganiu przez pracownika ubezpieczeniom społecznym, co w konsekwencji pozbawi go prawa do świadczeń.

O tym, czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych, nie decyduje bowiem samo formalne zawarcie umowy o pracę, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, wynikających z art. 22 par. 1 kodeksu pracy (wyrok SN z 5 czerwca 2009 r., I UK 21/09, LEX nr 515699).

Jeśli strony umowy o pracę w istocie nie miały zamiaru nawiązania stosunku prawnego o cechach określonych w art. 22 par. 1 k.p., pracownik nie wykonywał zatrudnienia ani nie miał zamiaru go wykonywać, a pracodawca nie zamierzał korzystać z pracy pracownika, to umowa o pracę została zawarta dla pozoru.

W takiej sytuacji nie dochodzi do rzeczywistego nawiązania stosunku pracy, a wyłącznie do stworzenia pozorów (fikcji) jego nawiązania.

W przypadku powstania podejrzeń co do fikcyjności umowy ZUS może weryfikować je, analizując różne okoliczności, np. potrzebę gospodarczą pracodawcy zatrudnienia pracownika w kontekście przychodów, które osiąga, kwalifikacje pracownika do wykonywania danego rodzaju pracy, wynagrodzenie pracownika w porównaniu do innych zatrudnionych i przede wszystkim rzeczywiste wykonywanie pracy przez pracownika.

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 6 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 22 par. 1 i art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 83 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).