Na jakich warunkach kolejarze mogą przechodzić na emeryturę

Czy kolejarz odejdzie z pracy, mając 55 lat

@RY1@i02/2012/139/i02.2012.139.18300110e.811.jpg@RY2@

Ze względu na to, że stanowisko, na którym obecnie pracownica jest zatrudniona znajduje się w wykazie prac o szczególnym charakterze, będzie ona mogła ubiegać się o emeryturę pomostową. Wniosek o przyznanie tego świadczenia może złożyć po ukończeniu 55. roku życia. Od pracodawcy powinna otrzymać świadectwo pracy potwierdzające okresy pracy w szczególnym charakterze. Ze względu na to, że posiadany przez nią łączny okres składkowy wynosi 26 lat, a pracę o szczególnym charakterze wykonywała przez 21 lat (a więc o sześć lat dłużej niż wymaga ustawa), nie powinna mieć problemów z uzyskaniem takiego świadczenia. Obowiązkowo jednak musi się zwolnić z pracy u dotychczasowego pracodawcy. Natomiast już po otrzymaniu świadczenia musi się liczyć z tym, że w przypadku powrotu do pracy na kolei emerytura pomostowa nie będzie jej wypłacana.

Podstawa prawna

Art. 4 i 17 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. nr 237, poz. 1656 z późn. zm.).

Czy maszynista doliczy okres pracy na innym stanowisku

@RY1@i02/2012/139/i02.2012.139.18300110e.812.jpg@RY2@

Ustawa o emeryturach pomostowych zakłada, że prawo do tego świadczenia mają mężczyźni w wieku niższym niż 60 lat, pod warunkiem że wykonują pracę maszynisty pojazdów trakcyjnych (wymienione w punkcie 5 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych). Mężczyźni posiadający 15 lat takiej pracy, wykonywanej w pełnym wymiarze, mogą przejść na emeryturę przy spełnieniu kilku warunków.

Muszą urodzić się po 31 grudnia 1948 r. oraz ukończyć co najmniej 55 lat. Dodatkowo muszą otrzymać od lekarza medycyny pracy orzeczenie o niezdolności do wykonywania pracy jako maszynista pojazdów trakcyjnych. Kolejarze ubiegający się o takie świadczenie muszą także udowodnić, że mają 25 lat składkowych i nieskładkowych. Ze względu na to, że emerytury pomostowe są świadczeniami wygasającymi, maszyniści ubiegający się o nie także przed 1 stycznia 1999 r. musieli wykonywać prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Niezbędne jest także, aby osoby te po 31 grudnia 2008 r. wykonywały pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Natomiast ZUS wypłaca świadczenie wyłącznie tym pracownikom, którzy rozwiązali stosunek pracy z dotychczasowym pracodawcą. Należy podkreślić, że ustalając okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymagany do przyznania emerytury pomostowej w wieku niższym niż 60 lat mężczyzn, ZUS może uwzględnić tylko okresy pracy wymienionej w odpowiednich punktach załącznika nr 1 lub 2 do ustawy. Nie mogą być więc uwzględnione okresy pracy wymienionej w innych punktach załącznika nr 1 lub 2, a także przypadające przed 1 stycznia 2009 r. okresy pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przewidziane w dotychczasowych przepisach (czyli przed zmianą przepisów).

Okresy te mogą być natomiast zaliczone przy ustalaniu 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wymaganego do przyznania emerytury pomostowej na podstawie art. 4 ustawy, tj. w wieku emerytalnym wynoszącym 60 lat dla mężczyzn. Świadczenie na podstawie tego przepisu przysługuje po spełnieniu wymienionych wyżej warunków, z wyjątkiem konieczności uzyskania orzeczenia lekarza medycyny pracy o niezdolności do wykonywania prac jako maszynista pojazdów trakcyjnych.

Prace zwrotniczych przy ustawianiu drogi przebiegu pociągów wymienione są w pkt 6 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Wymienione w pytaniu okresy pracy na kolei ZUS będzie mógł zsumować przy ustalaniu prawa do emerytury pomostowej po ukończeniu wieku emerytalnego wynoszącego 60 lat.

Podstawa prawna

Art. 3 - 4 i 9 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. nr 237, poz. 1656 z późn. zm.).

Czy praca konduktora jest premiowana

@RY1@i02/2012/139/i02.2012.139.18300110e.813.jpg@RY2@

Pracownicy o szczególnym charakterze zatrudnieni na kolei korzystają z prawa do przeliczenia każdego pełnego roku pracy jako 14 miesięcy zatrudnienia na kolei. Takie same zasady przeliczania okresu zatrudnienia obowiązują także w przypadku maszynistów pracujących na spalinowym lub elektrycznym pojeździe trakcyjnym, na stanowiskach manewrowych lub ustawiaczy. Przy czym za okresy zatrudnienia na kolei uważa się okresy pozostawania w stosunku pracy w kolejowych jednostkach organizacyjnych, w czasie których pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego: chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy.

Podstawa prawna

Art. 43 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Czy pracownice kolei muszą złożyć wniosek

@RY1@i02/2012/139/i02.2012.139.18300110e.814.jpg@RY2@

Możliwość nabycia prawa do wcześniejszej emerytury kolejowej mają osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r., ale przed 1 stycznia 1969 r., o ile udowodnią co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych w przypadku kobiet (lub 25 lat w przypadku mężczyzn). Minimalny okres podlegania ubezpieczeniu musi zawierać co najmniej 15 lat zatrudnienia na kolei, łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia na kolei.

Osoby, które chcą skorzystać z prawa do wcześniejszej emerytury kolejowej na zasadach przewidzianych dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r., musiały spełnić te warunki stażowe do końca grudnia 2008 roku. Nie mogą one również przystąpić do otwartego funduszu emerytalnego, a jeśli są członkami OFE i umowa o członkostwo w funduszu nie została dotychczas unieważniona, mogą uzyskać wcześniejszą emeryturę, jeśli złożą wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.

W praktyce spośród osób urodzonych w latach 1949 - 1968 prawo do wcześniejszej emerytury kolejowej mogły nabyć tylko kobiety urodzone w okresie od 1949 do 1953 r. Tylko bowiem te osoby do końca 2008 roku ukończyły wcześniejszy wiek emerytalny wynoszący dla kobiet 55 lat. Obecnie z możliwości skorzystania z wcześniejszej emerytury kolejowej mogą skorzystać kobiety urodzone w latach 1952 - 1953. Mogą one nadal wystąpić z wnioskiem o przyznanie wcześniejszej emerytury, ale muszą to uczynić najpóźniej w dniu poprzedzającym ukończenie powszechnego wieku emerytalnego wynoszącego dla kobiet 60 lat. Powinny jednak pamiętać o tym, że przyznanie emerytury kolejowej dla tej grupy ubezpieczonych uzależnione jest również od nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego lub złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.

Podstawa prawna

Art. 40 - 45 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Czy działalność będzie doliczona do stażu

@RY1@i02/2012/139/i02.2012.139.18300110e.815.jpg@RY2@

Ustalając co najmniej 15-letni okres zatrudnienia na kolei wymagany do przyznania wcześniejszej emerytury kolejowej, ZUS zalicza okresy zatrudnienia na kolei. Pracownikiem kolejowym jest osoba pozostająca w stosunku pracy w kolejowych jednostkach organizacyjnych. Zalicza się do nich PKP (z wyłączeniem biur projektów kolejowych). Z takich uprawnień mogą też skorzystać osoby zatrudnione w innych jednostkach (komórkach) organizacyjnych, których pracownicy byli objęci przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin. Prawo do emerytury kolejowej przysługuje również pracownikom przedsiębiorstw wydzielonych ze struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (np. zatrudnionym w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego), które przestały być jednostkami organizacyjnymi dawnego resortu komunikacji, pod warunkiem że pracownicy ci wykazać mogą co najmniej 15-letni okres zatrudnienia na kolei.

W praktyce więc o emeryturę dla tej grupy osób może się ubiegać osoba pozostająca w stosunku pracy w kolejowych jednostkach organizacyjnych, w czasie której pobierała wynagrodzenie lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego (chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy). Zasadą jest, że okresy te zaliczane są przy ustalaniu prawa do emerytury w takim wymiarze, w jakim świadczona była praca. Przy ustalaniu okresów zatrudnienia na kolei nie ma znaczenia, czy pracownik kolejowy zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy, czy też np. na pół lub ćwierć etatu. Do okresu pracy na PKP nie zostanie doliczony czas prowadzenia bufetu na dworcu, więc ZUS nie przyzna takiej osobie emerytury kolejowej.

Podstawa prawna

Art. 45 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl