Od nieopłaconych w terminie składek należne są odsetki

Nieopłacenie w terminie składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP, FGŚP i FEP spowoduje powstanie odsetek za zwłokę. Nie nalicza się ich, jeżeli wysokość nie przekraczałaby 6,60 zł. Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: u.s.u.s.) nie zawiera szczegółowych rozwiązań w tym zakresie. Odsyła natomiast do odpowiednich przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.).

Obowiązek zapłaty odsetek powstaje z mocy prawa. Płatnik zobowiązany jest je obliczyć i uiścić bez wezwania ZUS. Ewentualna decyzja organu rentowego określająca ich wysokość jest decyzją deklaratoryjną, która jedynie stwierdza zaistniały stan prawny. Zaległości (czyli składki i odsetki) trzeba zapłacić od razu w pełnej wysokości. W przypadku wpłacenia niewystarczającej kwoty zostanie ona proporcjonalnie zaliczona na poczet zarówno składek, jak i odsetek. Oznacza to, że nadal będzie istniała zaległość składkowa (choć w zmniejszonej wysokości), a odsetki ciągle będą od niej naliczane.

Niezwykle ważne jest także to, że odsetki powstają niezależnie od winy płatnika. Nie ma więc znaczenia, czy zwłoka była efektem działań samego przedsiębiorcy, czy jego pracownika odpowiedzialnego za rozliczenia z ZUS. [przykład] Przepisy ustawy nie pozwalają organowi rentowemu na badanie powodu nieopłacenia składek w terminie i odstąpienie od naliczania odsetek.

Przyczyny nieopłacenia składek nie będą miały znaczenia dla wysokości odsetek, ale można się na nie powołać, składając ewentualny wniosek o rozłożenie zaległości na raty lub odroczenie terminu płatności składek. Odsetki mogą zostać także umorzone na zasadach ogólnych określonych w ustawie. Odsetki obciążają zawsze płatnika, nawet jeśli zostały naliczone od części składek finansowanych przez pracowników. Nie mogą zostać potrącone z ich wynagrodzenia.

Stawka odsetek jest zmienna, gdyż uzależniona jest od aktualnej podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego i każdorazowo jest ogłaszana w obwieszczeniu Ministra Finansów. Obecnie wynosi 10 proc. w stosunku rocznym. Istnieje możliwość zmniejszenia odsetek do 75 proc. ich stawki. W tym celu płatnik musi złożyć prawnie skuteczną korektę deklaracji wraz z uzasadnieniem i w ciągu 7 dni zapłacić należności. Odsetki należne są jednak w pełnej wysokości, jeżeli korekta zostaje złożona nie z własnej inicjatywy, ale w wyniku czynności kontrolnych podjętych przez ZUS.

PRZYKŁAD

Odpowiedzialność mimo braku winy

Pani X prowadzi działalność gospodarczą. Nie zatrudnia pracowników. Sama rozlicza składki. Pewnego dnia uległa wypadkowi i była hospitalizowana przez kilka dni. Z tego powodu nie opłaciła składek w terminie. Mimo braku winy w niedopełnieniu obowiązku jest zobowiązana zapłacić odsetki za zwłokę.

Joanna Śliwińska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 23, 28 i 29 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 55 i 56 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 1997 r. nr 137, poz. 926 z późn. zm.).