Stanowisko ZUS z 17 września 2016 r.

1 Czy i w jakiej wysokości pracownik otrzyma zasiłek macierzyński, korzystając z urlopu macierzyńskiego/rodzicielskiego, jeśli równocześnie pracuje na część etatu (na podstawie stosunku pracy) u pracodawcy, który mu tego urlopu udziela?

Przepisy nie przewidują łączenia korzystania z urlopu macierzyńskiego z wykonywaniem pracy. Pracownica może jednak zrezygnować z urlopu macierzyńskiego, a w konsekwencji także z zasiłku macierzyńskiego, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni tego urlopu i powrócić do pracy. W takim przypadku niewykorzystaną część urlopu macierzyńskiego i zasiłku macierzyńskiego udziela się pracownikowi ojcu dziecka, bezpośrednio po okresie pobierania zasiłku przez matkę dziecka. Żaden przepis nie przewiduje utraty prawa do zasiłku macierzyńskiego w przypadku podjęcia pracy w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego.

Natomiast pracownica lub pracownik korzystający z urlopu rodzicielskiego mogą łączyć korzystanie z tego urlopu z wykonywaniem pracy u pracodawcy, który udzielił urlopu, w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy.

W takim przypadku wysokość zasiłku macierzyńskiego ulega pomniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, w którym pracownica lub pracownik pracuje w czasie korzystania z urlopu rodzicielskiego. Ponadto wymiar urlopu rodzicielskiego ulega wydłużeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika w trakcie korzystania z urlopu lub jego części.

2 Czy i w jakiej wysokości pracownik otrzyma zasiłek macierzyński, korzystając z urlopu macierzyńskiego/rodzicielskiego, jeśli równocześnie pracuje na część etatu/na cały etat (na podstawie stosunku pracy) u innego pracodawcy?

Jak wspomniałem wyżej, wykonywanie pracy u innego pracodawcy w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego lub za okres urlopu rodzicielskiego nie powoduje utraty prawa do zasiłku macierzyńskiego lub pomniejszenia jego wysokości.

3 Jaki wpływ na przysługiwanie prawa do zasiłku macierzyńskiego ma sytuacja, w której pracownik korzysta z danego urlopu w związku z opieką nad dzieckiem (macierzyńskiego, rodzicielskiego) i równolegle świadczy usługi (na część/cały etat) na podstawie umowy-zlecenia

- na rzecz pracodawcy, który mu tego urlopu udziela?

- na rzecz innego podmiotu?

Także w tym przypadku wykonywanie pracy na podstawie umowy-zlecenia, zarówno u pracodawcy, który udzielił urlopu macierzyńskiego lub urlopu rodzicielskiego, jak i u innego pracodawcy, nie powoduje utraty prawa do zasiłku macierzyńskiego lub pomniejszenia jego wysokości oraz wydłużenia wymiaru urlopu rodzicielskiego.

4 Czy takie kwestie, jak świadczenie usług na podstawie umowy-zlecenia w trakcie korzystania z urlopu macierzyńskiego/rodzicielskiego czy wychowawczego, są przedmiotem zainteresowania ZUS w trakcie prowadzenia kontroli? Jeśli tak, czy ZUS zetknął się z takimi przypadkami? Jakie działania zostały podjęte w związku z nimi?

Podjęcie jakiejkolwiek działalności zarobkowej w tych okresach (umowy-zlecenia, o dzieło, o pracę) nie pozbawia prawa do zasiłku macierzyńskiego. W toku czynności kontrolnych badane są zatem kwestie związane stricte z zasiłkiem macierzyńskim (podstawa wymiaru, wysokość). Badana jest także prawidłowość ustalania podstawy wymiaru składek i ich opłacania oraz rozliczania, ale w kontekście pracowniczym. Kontrolerów interesuje, czy w trakcie urlopu macierzyńskiego pracownica wykonuje umowę-zlecenie z własnym pracodawcą, czy zupełnie innym niż ten, który udzielał jej urlopu. Jeżeli zawarła taką umowę z własnym pracodawcą i z tytułu umowy-zlecenia podlega ubezpieczeniom społecznym, wówczas kontroli podlega zakres składek z tego tytułu. Jeżeli umowa-zlecenie została zawarta z innym płatnikiem składek niż pracodawca udzielający urlopu, wówczas nie dotyczy to kontrolowanego płatnika składek.

Osoby, które przebywają na urlopie wychowawczym i jednocześnie wykonują umowę-zlecenie, obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy-zlecenia, natomiast nie podlegają tym ubezpieczeniom z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym. Nie ma przy tym znaczenia, czy umowa-zlecenie została zawarta przez wyżej wymienioną osobę z własnym pracodawcą, czy też z podmiotem innym niż własny pracodawca. W tych przypadkach kontroler sprawdza zatem zakres składek na ubezpieczenia społeczne.

ZUS spotyka się z takimi przypadkami i sprawy takie badane są standardowo, w ustawowym zakresie.