Decyzja o podleganiu ubezpieczeniom nieograniczona terminem

Prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej jest tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych - emerytalnego, rentowego i wypadkowego i ubezpieczenia zdrowotnego. Podleganie tym ubezpieczeniom i konieczność zapłaty składek powstaje z mocy prawa i nie jest związane z formalną rejestracją rozpoczęcia prowadzenia działalności ani zgłoszenia do ZUS. Nawet jeśli przedsiębiorca nie dopełnił tych formalności, do czego jest zobowiązany w zakresie ubezpieczeń na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podlega im od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania, z wyłączeniem okresu zawieszenia.

Decyzja ZUS o tym, że dana osoba podlega ubezpieczeniom społecznym jest decyzją deklaratoryjną, która tylko potwierdza już istniejący stan. Potoczne wyrażenie o objęciu ubezpieczeniami nie jest więc do końca prawidłowe, bo ZUS nie obejmuje nikogo ubezpieczeniami, a jedynie stwierdza fakt powstały z mocy prawa. Takie stanowisko jest powszechnie akceptowane, jako przykład można wskazać wyrok z 23 kwietnia 2013 r. wydany przez Sąd Okręgowy w Słupsku, sygn. akt V U 267/13, w zbliżonym stanie faktycznym, w którym sąd wskazał, że zaskarżona decyzja ma charakter deklaratoryjny, gdyż stwierdza obowiązek podlegania ubezpieczeniom, który to obowiązek istnieje i powstaje z mocy ustawy, gdy spełnią się określone w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przesłanki podlegania tym ubezpieczeniom.

Tytuł z mocy prawa

W opisywanej sytuacji przedsiębiorca nie kwestionuje tego, że prowadził działalność, a więc w konsekwencji ubezpieczeniom podlegał i powinien był składki płacić. Nie podważa samego istnienia tytułu ubezpieczeniowego, a podnosi jedynie zarzut przedawnienia składek za lata 2007-2009.

Instytucja przedawnienia składek została uregulowana w ustawie systemowej (art. 24). Trzeba jednak pamiętać, że przedawnieniu nie ulega sama możliwość stwierdzenia podlegania ubezpieczeniom społecznym, a jedynie wynikający z tego prawa obowiązek uiszczenia składek. Nie ulegają przedawnieniu te należności z tytułu składek, które są zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Jednak decyzja ZUS, o której wspomina przedsiębiorca, tego przecież nie dotyczy. Warto więc w tym miejscu odwołać się do stanowiska zawartego w wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 27 lipca 2016 r., sygn. akt VII U 376/16, gdzie zaakcentowano, że skoro przedmiotem zaskarżonej decyzji, a w związku z wniesionym od niej odwołaniem - przedmiotem sporu sądowego, była wyłącznie zasada podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, to przedwczesna była ocena przez sąd przedawnienia wynikających z tego należności składkowych. W dalszej części uzasadnienia sąd zaznaczył, że również wykładnia przepisu art. 24 ustawy systemowej nie pozwala stwierdzić, że objęcie obowiązkiem ubezpieczenia emerytalnego, rentowych i wypadkowego mogło ulec przedawnieniu. Podstawy do stwierdzenia przedawnienia samego objęcia obowiązkiem ubezpieczenia nie regulują też inne przepisy (por. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt III AUa 309/12).

Nie ma przedawnienia

ZUS może więc w każdej chwili wydać decyzję stwierdzającą podleganie ubezpieczeniom w przeszłości, nawet gdy dotyczy odległych lat. Nie ma więc znaczenia, że decyzja w tej sprawie wydana w 2017 r. dotyczy prowadzenia działalności w latach 2007-2009. Gdyby przedsiębiorca chciał kwestionować podleganie ubezpieczeniom, to podniesienie samego zarzutu przedawnienia nie będzie skuteczne. Jeśli nie będzie miał innych argumentów, to sąd zapewne oddali odwołanie. Zarzut przedawnienia może być użyty w stosunku do ewentualnej decyzji stwierdzającej konieczność zapłaty zaległych składek za ten okres.

!Decyzja stwierdzająca podleganie ubezpieczeniom jest decyzją deklaratoryjną, nie tworzy nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza już istniejący.

@RY1@i02/2017/188/i02.2017.188.03300030c.801.jpg@RY2@

Marcin Nagórek

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 13 pkt 4 i art. 24 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778).