Obowiązki spółek zatrudniających rodzinę

Spółka cywilna, pomimo iż nie posiada osobowości prawnej, z punktu widzenia prawa może być traktowana jako pracodawca. Zgodnie z art. 3 kodeksu pracy pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudnia pracowników. Zgodnie z powyższym, spółka cywilna stanowi jednostkę organizacyjną mogącą zatrudniać pracowników, w tym członków rodziny.

Z punktu widzenia samego stosunku pracy nie ma większego znaczenia, czy członek rodziny został zatrudniony przez spółkę, czy wspólnika. Ma to jednakże pewne znaczenie ze względu na obowiązki składkowe względem ZUS.

Z punktu widzenia ubezpieczeń społecznych istotne jest, czy np. żona wspólnika spółki cywilnej zawarła np. umowę zlecenia z samym wspólnikiem, czy też ze spółką cywilną.

Za osobę współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą (wspólnik jest przedsiębiorcą) uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione, rodziców, macochę, ojczyma, osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności. Pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym oznacza w praktyce wspólne zamieszkanie pod jednym adresem i powinno się wiązać się ze wspólnym partycypowaniem w kosztach utrzymania.

W razie, gdy krewni wspólnika prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe oraz je utrzymują, wówczas stanowi to przeszkodę do uznania danego krewnego lub powinowatego za osobę współpracującą przy prowadzeniu pozarolniczej działalności czy wykonywaniu umowy agencyjnej, umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Dla współpracujących członków rodziny obowiązkowe są ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, wypadkowe i zdrowotne. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne.

Obowiązek finansowania oraz odprowadzania składek ubezpieczeniowych spoczywa w tym wypadku na wspólniku zatrudniającym członka rodziny.

Jako osoba współpracująca nie może być traktowany pracownik, który zawarł z pracodawcą umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Odmiennie też kształtuje się sytuacja członka rodziny wspólników w przypadku jego zatrudnienia przez spółkę cywilną. Taka osoba będzie podlegała ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu z umowy o pracę, a nie jako współpracownik.