Za pracownika wykonującego umowę o dzieło zawartą przez firmę z innym podmiotem składki płaci pracodawca

Powyższa uchwała Sądu Najwyższego z 2 września 2009 r. (II UZP 6/09) zapadła wskutek pytania prawnego sądu apelacyjnego powstałego przy rozpoznawaniu apelacji organu rentowego od wyroku sądu okręgowego.

Zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego. Organ rentowy stwierdził w decyzji, że zainteresowany Marek W. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowym oraz chorobowemu i wypadkowemu od 2 do 30 listopada 2005 r. oraz od 1 do 31 marca 2006 r. z tytułu zatrudnienia u płatnika spółce z o.o. Sąd okręgowy wyrokiem zmienił decyzję ZUS i ustalił, że Marek W. nie podlega temu obowiązkowi z tytułu zatrudnienia u powyższego płatnika. Sąd ten ustalił, że spółka z o.o. w listopadzie i grudniu 2005 r. oraz w lutym i marcu 2006 r. wykonywała pracę na terenie stoczni i była podwykonawcą prac na jej rzecz. Zawarła ona umowy cywilnoprawne z zainteresowanym Markiem W. W czasie wykonywania umowy o dzieło na rzecz spółki zainteresowany był pracownikiem stoczni. W ocenie sądu okręgowego zainteresowany nie wykonywał w ramach umów o dzieło pracy na rzecz stoczni, tj. podmiotu, z którym łączył go stosunek pracy, lecz na rzecz odwołującej się spółki. Apelację od tego wyroku złożył organ rentowy. W związku z tym stanem faktycznym powstała wątpliwość, czyim pracownikiem w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest osoba świadcząca pracę na podstawie umowy o dzieło zawartej z innym podmiotem niż pracodawca. W przypadku gdy w ramach tej umowy była wykonywana praca na rzecz pracodawcy, z którym pozostawał w stosunku pracy.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do podjętej uchwały wskazał, że płatnikiem składek jest podmiot będący stroną stosunku uzasadniającego objęcie obowiązkiem ubezpieczenia, tj. pracodawca, zleceniodawca. Takie rozwiązanie uzasadnione jest również w sytuacji, gdy umowa cywilnoprawna została zawarta z innym podmiotem (osobą trzecią), lecz praca w jej ramach jest wykonywana na rzecz pracodawcy. Przemawiają za nim argumenty, że obowiązki płatnika powinny obciążać podmiot, na rzecz którego praca w ramach umowy cywilnoprawnej jest faktycznie świadczona i który w związku z tym uzyskuje jej rezultaty. Należy też wziąć pod uwagę, że wskazanej w art. 18 ust. 1a operacji uwzględnienia w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy przychodu uzyskiwanego z tytułu umowy cywilnoprawnej nie jest w stanie wykonać osoba trzecia będąca zamawiającym (zlecającym) w umowie cywilnoprawnej zawartej z pracownikiem. Teoretycznie może ona nawet nie wiedzieć, że zleceniobiorca (przyjmujący zamówienie) jest pracownikiem podmiotu, dla którego świadczy usługi (wykonuje dzieło) w ramach własnej umowy. Wobec tego należy przyjąć, że pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy.