Kto może zgłosić studenta do ubezpieczenia zdrowotnego

Osoba, która studiuje w Polsce, podlega z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu, jeżeli:

● ma obywatelstwo kraju Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym,

● nie posiada takiego obywatelstwa, ale przebywa na terytorium RP na podstawie wizy pobytowej w celu wykonywania pracy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (poza określonymi w ustawie o cudzoziemcach wyjątkami), zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zgody na pobyt tolerowany lub posiada status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej Polskiej albo korzysta z ochrony czasowej na jej terytorium.

Podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu nie zależy od tego, czy student kształci się na uczelni prywatnej, czy też państwowej oraz czy studia odbywają się w systemie dziennym, zaocznym czy wieczorowym. Jest on ubezpieczony (z tytułu bycia studentem), jeśli nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu oraz gdy nie może być do tego ubezpieczenia zgłoszony jako członek rodziny.

Osoba, która równocześnie spełnia warunki do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu jako członek rodziny u kilku ubezpieczonych, powinna zostać zgłoszona do tego ubezpieczenia tylko przez jednego z nich

Natomiast studenci i uczestnicy studiów doktoranckich, którzy studiują w Polsce, ale nie posiadają obywatelstwa państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu EFTA i niezamieszkują legalnie na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego UE lub państwa członkowskiego EFTA, podlegają dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Muszą oni zawrzeć umowę dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego z NFZ, a następnie zgłosić się do ZUS i samodzielnie opłacać za siebie składkę.

Obowiązek ubezpieczenia studentów (którzy podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu) powstaje z dniem immatrykulacji i złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, a wygasa z dniem ukończenia szkoły wyższej albo skreślenia z listy studentów.

Jacek K. ma 20 lat i jest studentem. Jego rodzice nie mają tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego. W takiej sytuacji Jacek K. powinien zostać zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako student przez szkołę wyższą, w której się kształci. Gdy rodzice pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, to powinien on ich zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego jako członków rodziny.

Płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne za studentów jest szkoła wyższa, która ma obowiązek zgłosić ich do tego ubezpieczenia oraz co miesiąc opłacić składkę. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowi kwota odpowiadająca wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych (aktualnie 420 zł, od 1 listopada 2009 r. - 520 zł).

Podkreślić trzeba, że składka (9 proc.) liczona od powyższej podstawy wymiaru jest miesięczna i niepodzielna. Oznacza to, że powinna być naliczona od pełnej podstawy wymiaru, również gdy student zakończył kształcenie w trakcie miesiąca.

Podkreślić trzeba, że student podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu bycia studentem, gdy jest to jego jedyny tytuł do tego ubezpieczenia. Gdy ma swój odrębny tytuł do ubezpieczeń, np. równocześnie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę czy też prowadzi działalność gospodarczą, ubezpieczeniu zdrowotnemu podlega odpowiednio jako pracownik lub prowadzący działalność.

Prawo do korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego wygasa dopiero po upływie czterech miesięcy od zakończenia studiów. Dotyczy to zarówno osoby, która była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny, jak i ubezpieczonego przez uczelnię

Warto wiedzieć, iż ubezpieczeniom społecznym nie podlegają zleceniobiorcy, którzy są studentami i nie ukończyli 26 lat. Taki student nie podlega również ubezpieczeniu zdrowotnemu do czasu ukończenia 26 lat. Gdy ukończy 26 lat i wykonuje umowę zlecenia oraz w dalszym ciągu się kształci, z umowy zlecenia podlega zarówno ubezpieczeniom społecznym, jak i zdrowotnemu. W związku z tym, iż ma inny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego (umowę zlecenia), nie powinien być zgłaszany do ubezpieczenia zdrowotnego jako student przez uczelnię.

Marek N. jest studentem i wykonuje umowę zlecenia. Do ubezpieczenia zdrowotnego został zgłoszony jako członek rodziny przez swoją mamę, która prowadzi działalność gospodarczą. 12 września 2009 r. Marek N. ukończył 26 lat życia. Od tej daty powinien być wyrejestrowany z ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny. W związku z tym, iż ma inny tytuł do ubezpieczeń - umowę zlecenia, nie powinien być zgłaszany do ubezpieczenia zdrowotnego jako student. Ubezpieczeniu zdrowotnemu od 12 września 2009 r. powinien podlegać jako zleceniobiorca. Zleceniodawca od tej daty musi zgłosić go do ubezpieczeń społecznych (emerytalnego, rentowych, wypadkowego - gdy praca jest wykonywana w siedzibie lub miejscu prowadzenia działalności przez zleceniodawcę, chorobowego - jeśli zleceniobiorca o to wystąpi) i ubezpieczenia zdrowotnego.

Posiadanie statusu członka rodziny osoby ubezpieczonej zwalnia studenta z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu bycia studentem. Uczelnia powinna więc uzyskać od każdego ze studentów oświadczenie nie tylko o tym, czy mają inny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, ale także o tym, czy mogą być zgłoszeni do ubezpieczenia zdrowotnego jako członkowie rodziny.

Za członka rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych uważa się:

● dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuka albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej, do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli kształci się dalej, do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi bez ograniczenia wieku,

● małżonka,

● wstępnych pozostających z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym (a więc rodziców, dziadków).

Podlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu obowiązkowo albo dobrowolnie zgłaszają więc do tego ubezpieczenia członków rodziny, którzy nie mają swojego tytułu do tego ubezpieczenia, a także członków rodziny, którzy mają swój tytuł do ubezpieczenia, ale status członka rodziny zwalnia ich z obowiązku ubezpieczenia (taka sytuacja występuje w przypadku studenta).

Najczęściej student jest zgłaszany do ubezpieczenia zdrowotnego przez jednego z rodziców. Wówczas w okresie, w którym się kształci, korzysta z ubezpieczenia zdrowotnego rodzica jako członek rodziny (dziecko).

Dziecko może być zgłoszone jako członek rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie, w którym się kształci, nie dłużej jednak niż do 26 lat (bez ograniczenia wieku, jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności). Gdy więc po ukończeniu 26 lat dziecko dalej studiuje, nie ma prawa do korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny. Powinno zostać wyrejestrowane z ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny. Wówczas to uczelnia powinna zgłosić studenta do ubezpieczenia zdrowotnego, gdy jest to jego jedyny tytuł do tego ubezpieczenia.

Mateusz D. ma 23 lata i jest studentem studiów wieczorowych. Jego rodzice prowadzą działalność gospodarczą. Do ubezpieczenia zdrowotnego powinien on zostać zgłoszony jako członek rodziny przez jednego z rodziców. Uczelnia nie powinna za niego opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Warto zapamiętać, że gdy student pozostaje w związku małżeńskim, do ubezpieczenia zdrowotnego może być zgłoszony nie tylko przez rodziców, ale również przez współmałżonka, który ma tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego.

Jakub L. ma 25 lat i jest studentem. Jego żona ukończyła już studia i pracuje. Przed zawarciem związku małżeńskiego Jakub L. był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez swojego ojca. Po zawarciu małżeństwa może on w dalszym ciągu podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu jako członek rodziny rodzica. Może też nastąpić wyrejestrowanie go przez ojca i może być zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez żonę. Należy pamiętać, iż jako członek rodziny ojca Jakub L. może być ubezpieczony do 26 lat. Gdy po ukończeniu 26 lat w dalszym ciągu będzie się kształcił, powinien być zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez żonę. W takiej sytuacji przez cały okres studiów uczelnia nie powinna zgłaszać Jakuba L. do ubezpieczenia zdrowotnego.

Zgłoszenie członków rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego nie wiąże się z opłacaniem wyższej składki na to ubezpieczenie. Wobec tego składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana w takiej samej wysokości za ubezpieczonego, który zgłosił członków rodziny, jak i za ubezpieczonego, który nie zgłosił nikogo do ubezpieczeń.

Michał Jarosik

gp@infor.pl

Art. 5 pkt 3, art. 66 ust. 1 pkt 20, art. 67 ust. 5, art. 73 pkt 4, art. 75 ust. 4, art. 81 ust. 8 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).