Ile można dorobić do świadczenia przedemerytalnego

Na zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia przedemerytalnego wpływa przychód osiągnięty z tytułu wykonywania działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (a więc np. z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy agencyjnej, współpracy przy wykonywaniu tych umów, działalności gospodarczej, a także współpracy przy jej prowadzeniu). Dotyczy to również przychodu z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z tytułu której świadczeniobiorca zwolniony jest z obowiązku opłacania składek, np. ze względu na opłacanie ich z innego tytułu lub ustalenie prawa do renty rodzinnej.

Zawieszenie lub zmniejszenia świadczenia przedemerytalnego może również nastąpić wskutek osiągania przychodu z tytułu służby (m.in. w Policji, Państwowej Straży Pożarnej).

Zasadą jest, że ZUS uwzględnia dla celów zawieszenia lub zmniejszenia świadczenia przedemerytalnego przychód w wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. W przypadku pracowników oskładkowaniu podlega przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (a więc m.in. wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe). Do tego przychodu dolicza również pewne nieoskładkowane świadczenia (np. kwoty wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, pobranych zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego).

Z kolei dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą przychodem stanowiącym podstawę wymiaru składek i - tym samym - wpływającym na zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia jest zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia albo 30 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę (w odniesieniu do niektórych osób rozpoczynających działalność gospodarczą). W przypadku gdy przedsiębiorca zwolniony jest z opłacania składek z tytułu prowadzonej działalności, na zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia wpływa przychód w wysokości, która stanowiłaby podstawę wymiaru składek, gdyby przedsiębiorca musiał opłacać składki z tego tytułu.

Na zawieszenie bądź zmniejszenie świadczenia przedemerytalnego nie ma natomiast wpływu osiąganie przychodu z działalności nieobjętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, a więc np. z tytułu umowy o dzieło zawartej z innym podmiotem niż własny pracodawca, praw autorskich i patentowych, wynajmu lub dzierżawy nieruchomości albo lokali (chyba że wynajem lub dzierżawa stanowią przedmiot działalności gospodarczej) czy też honorariów z tytułu działalności twórczej lub artystycznej.

ZUS zawiesza prawo do świadczenia przedemerytalnego, jeśli świadczeniobiorca osiąga przychód w wysokości przekraczającej graniczną kwotę przychodu ustaloną dla danego okresu rozliczeniowego, wynoszącą 70 proc. ogłoszonego przez prezesa GUS dla celów emerytalnych przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w roku kalendarzowym poprzedzającym termin waloryzacji. Od 1 marca 2009 r. do 28 lutego 2010 r. graniczna kwota przychodu wynosi 2060,80 zł.

Świadczenie przedemerytalne podlega również zawieszeniu, jeśli jego kwota przekracza dopuszczalną kwotę przychodu wynoszącą 50 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, a osoba uprawniona osiąga jakikolwiek przychód z działalności zarobkowej. Dopuszczalna kwota przychodu w okresie od 1 marca 2009 r. do 28 lutego 2010 r. wynosi 1472 zł.

W przypadku gdy kwota przychodu osiąganego przez świadczeniobiorcę (uprawnionego do świadczenia nieprzekraczającego dopuszczalnej kwoty przychodu) nie jest wyższa od granicznej kwoty przychodu, a łączna kwota świadczenia i osiągniętego przychodu przekracza dopuszczalną kwotę przychodu, ZUS zmniejsza świadczenie przedemerytalne.

Zmniejszenie to jest równe kwocie przekroczenia dopuszczalnej kwoty przychodu pomniejszonej o obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne należne od osoby ubezpieczonej i ustalone od kwoty przekroczenia. Przepisy gwarantują jednak, że po zmniejszeniu świadczenie przedemerytalne nie może być niższe od gwarantowanej kwoty, która wynosi obecnie 402,01 zł.

Warto w tym miejscu wspomnieć, że w przypadku pracownika kwota finansowanych przez niego obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne wynosi obecnie 13,71 proc. podstawy ich wymiaru. Natomiast w przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą uzależniona jest od tego, czy podlega ona ubezpieczeniu chorobowemu (z chwilą zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego składka na to ubezpieczenie staje się bowiem obowiązkowa) oraz od tego, w jakiej wysokości opłacana jest składka na ubezpieczenie wypadkowe. Dlatego też przedsiębiorca powinien przekazać takie informacje w zawiadomieniu wysyłanym do ZUS o podjęciu działalności oraz o kwocie osiąganego przychodu.

Osoby, które dorabiają do świadczenia przedemerytalnego, mają określone obowiązki informacyjne wobec ZUS. Podejmując działalność zarobkową, muszą niezwłocznie powiadomić o tym fakcie właściwą jednostkę wypłacającą świadczenie, podając również konkretną wysokość przychodu. Obowiązki informowania o przychodzie ciążą również na pracodawcy, zleceniodawcy, a w przypadku osoby pełniącej służbę - na właściwej jednostce organizacyjnej, jeśli u tych podmiotów świadczeniobiorca osiąga przychód mający wpływ na zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia przedemerytalnego.

Po zakończeniu danego roku rozliczeniowego, w terminie do końca maja następnego roku, świadczeniobiorcy muszą poinformować ZUS o wysokości przychodu osiągniętego w całym poprzednim roku rozliczeniowym, a więc od 1 marca poprzedniego roku kalendarzowego do końca lutego następnego roku kalendarzowego.

Po otrzymaniu zaświadczenia lub oświadczenia o przychodzie w poprzednim roku ZUS przystępuje do rozliczenia tego przychodu. Następuje to poprzez porównanie łącznego przychodu z poprzedniego roku do rocznej granicznej kwoty przychodu ustalonej dla tego roku oraz łącznej rocznej kwoty świadczenia i przychodu - w stosunku do rocznej dopuszczalnej kwoty przychodu.