Rok w ubezpieczeniu wypadkowym rozpoczyna się 1 kwietnia
Prawidłowe ustalenie wysokości stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe na początku roku składkowego jest bardzo istotne. Stopa ta obowiązuje bowiem w takiej samej wysokości przez cały rok składkowy. Stosowana jest do wyliczania należnych składek za wszystkich zatrudnionych podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu, bez względu na tytuł tego ubezpieczenia, m.in. za pracowników, zleceniobiorców.
Podkreślić trzeba, że rok składkowy w ubezpieczeniu wypadkowym nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Obejmuje okres od 1 kwietnia danego roku do 31 marca roku następnego. Zatem obecny trwa od 1 kwietnia 2009 r. do 31 marca 2010 r.
W rozpoczynającym się roku składkowym zasady dotyczące ustalania stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe są takie samie jak w ubiegłym. Od 1 kwietnia zmianie ulegają natomiast niektóre stopy procentowe składek na ubezpieczenie wypadkowe dla grup działalności oraz indywidualny wskaźnik korygujący.
Składka na ubezpieczenie wypadkowe jest zróżnicowana dla poszczególnych płatników składek. Jej wysokość zależy od liczby osób podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu oraz rodzaju prowadzonej działalności (patrz tabela).
Dla potrzeb różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe dzieli się płatników składek na:
● niepodlegających wpisowi do rejestru podmiotów gospodarki narodowej REGON,
● zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż dziewięciu ubezpieczonych, podlegających wpisowi do rejestru REGON,
● zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej dziesięciu ubezpieczonych, podlegających wpisowi do rejestru REGON.
Z powyższego wynika, że w celu ustalenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe płatnik składek musi ustalić liczbę ubezpieczonych, czyli osób podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu.
Przypomnieć trzeba, że ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają wyłącznie osoby, które z danego tytułu podlegają obowiązkowo albo dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają m.in.:
● pracownicy,
● członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych,
● osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz osoby z nimi współpracujące, jeżeli umowa jest wykonywana w miejscu lub siedzibie prowadzenia działalności zleceniodawcy,
● osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby współpracujące.
Przykładowo: pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę otrzymujący co miesiąc wynagrodzenie w wysokości 1,5 tys. zł jednocześnie zatrudniony w innej firmie (nie na rzecz własnego pracodawcy) na podstawie umowy zlecenia obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu) podlega z umowy o pracę, a ze zlecenia ubezpieczenia emerytalne i rentowe są dla niego dobrowolne. Jeżeli ze zlecenia przystąpiłby do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, to podlegałby również ubezpieczeniu wypadkowemu, jeśli praca byłaby wykonywana w siedzibie lub miejscu prowadzenia działalności zleceniodawcy.
Liczbę ubezpieczonych ustala się jako iloraz sumy ubezpieczonych podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu w ciągu poszczególnych miesięcy poprzedniego roku kalendarzowego i liczby miesięcy, przez które płatnik składek był w poprzednim roku kalendarzowym zgłoszony w ZUS co najmniej jeden dzień.
W liczbie ubezpieczonych należy uwzględniać wszystkich ubezpieczonych, którzy w ciągu danego miesiąca podlegali co najmniej jeden dzień ubezpieczeniu wypadkowemu. Gdy ubezpieczony w ciągu danego miesiąca podlegał u tego samego płatnika ubezpieczeniu wypadkowemu z dwóch tytułów, do liczby ubezpieczonych jest wliczany raz. Jeśli przykładowo Marek P. był od 1 do 10 grudnia 2008 r. zatrudniony na podstawie umowy zlecenia (umowa była wykonywana w siedzibie firmy), a od 15 grudnia 2008 r. został przez tę samą spółkę zatrudniony na podstawie umowy o pracę, to w grudniu powinien być tylko raz uwzględniony w liczbie osób podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu.
Liczba ubezpieczonych podlega zaokrągleniu do jedności w górę, jeżeli końcówka jest większa lub równa 0,5 lub w dół, jeśli jest mniejsza od 0,5.
Adam P. wykonuje równocześnie dwie umowy zlecenia u dwóch różnych zleceniodawców. Z pierwszej umowy podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu (gdyż praca jest wykonywana w siedzibie firmy) oraz zdrowotnemu. Z drugiej umowy przystąpił tylko do ubezpieczenia zdrowotnego. Z drugiej umowy nie będzie podlegał ubezpieczeniu wypadkowemu bez względu na to, czy umowa jest wykonywa w siedzibie lub miejscu prowadzenia działalności przez zleceniodawcę. Drugi zleceniodawca, ustalając stopę procentową składki wypadkowej, nie będzie uwzględniał Adama P. w liczbie ubezpieczonych.
Spółka zatrudnia na podstawie umowy zlecenia studenta, który nie ukończył 26 lat. Zleceniobiorca nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i w konsekwencji ubezpieczeniu wypadkowemu (nie ma znaczenia, czy praca jest wykonywana w siedzibie lub miejscu prowadzenia działalności przez zleceniodawcę). Za takiego zleceniobiorcę nie należy opłacać także składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ustalając liczbę ubezpieczonych w celu obliczenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, płatnik nie uwzględni zleceniobiorcy - studenta, gdyż nie podlega on ubezpieczeniom społecznym, w tym wypadkowemu.
Płatnik składek 3 marca 2009 r. złożył zgłoszenie ZUS ZPA. W bloku III polu 09 data powstania obowiązku opłacania składek podał 27 lutego 2009 r. (tj. datę, od której zatrudnił pierwszych pracowników). W tym przypadku liczbę ubezpieczonych w celu ustalenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe należy ustalić na podstawie liczby ubezpieczonych podlegających zgłoszeniu do tego ubezpieczenia w lutym 2009 roku.
Pracownik przebywał na urlopie bezpłatnym od 1 do 31 grudnia 2008 r. Przy ustalaniu liczby ubezpieczonych w grudniu płatnik nie uwzględnia tego pracownika. Nie podlegał on w grudniu nawet przez jeden dzień ubezpieczeniu wypadkowemu.
Spółka była zgłoszona jako płatnik składek w ZUS przez cały 2008 rok. W ciągu poszczególnych miesięcy 2008 roku zgłaszała do ubezpieczenia wypadkowego: w styczniu - 11 ubezpieczonych, w lutym - 12, w marcu - 12, w kwietniu - 13, w maju - 13, w czerwcu - 12, w lipcu - 14, w sierpniu - 15, we wrześniu - 15, w październiku - 14, w listopadzie - 14, w grudniu - 12. W sumie spółka zgłaszała 157 ubezpieczonych. Liczbę ubezpieczonych ustala się w następujący sposób: 157 (liczba ubezpieczonych z poszczególnych miesięcy 2008 roku): 12 (liczba miesięcy, w których spółka była w 2008 roku zgłoszona w ZUS jako płatnik składek) = 13,08. Liczba ubezpieczonych po zaokrągleniu wynosi 13.
Ustalając liczbę ubezpieczonych, nie bierze się pod uwagę osób, które:
● podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, ale nie podlegają ubezpieczeniu wypadkowemu, np. zleceniobiorców wykonujących pracę poza siedzibą lub miejscem prowadzenia działalności przez płatnika,
● z danego tytułu podlegają tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu,
● nie podlegają ubezpieczeniom społecznym i w konsekwencji ubezpieczeniu zdrowotnemu, np. studentów, którzy nie ukończyli 26 lat zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia,
● przez cały miesiąc pobierały zasiłek macierzyński, przebywały na urlopie wychowawczym, bezpłatnym, zostały powołane do odbycia zasadniczej służby wojskowej.
W liczbie ubezpieczonych nie uwzględnia się także osób, za które za dany miesiąc rozlicza się składki lub wykazuje świadczenia po ustaniu tytułu do ubezpieczeń (tj. gdy w miesiącu, za który składany jest imienny raport miesięczny za daną osobę, nie podlegała ona ubezpieczeniu wypadkowemu nawet przez jeden dzień).
Odmienne zasady ustalania liczby ubezpieczonych obowiązują, gdy płatnik zgłaszany jest w ZUS w okresie od 1 stycznia danego roku do 31 marca następnego roku. W takiej sytuacji liczbę ubezpieczonych ustala się na podstawie liczby ubezpieczonych podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia wypadkowego w ciągu miesiąca, od którego płatnik składek został zgłoszony w ZUS. Zasada ta ma zastosowanie tylko do:
● płatników, którzy są zgłaszani po raz pierwszy w ZUS, przy czym przy ustalaniu liczby ubezpieczonych bierze się pod uwagę miesiąc, w którym podlega ubezpieczeniu wypadkowemu pierwszy ubezpieczony,
● płatników, którzy w poprzednim roku kalendarzowym nie byli płatnikami składek na ubezpieczenie wypadkowe, tj. byli zarejestrowani w ZUS, ale w ciągu poszczególnych miesięcy poprzedniego roku nie zgłaszali ani jednej osoby do tego ubezpieczenia,
● płatników, którzy byli skreśleni z krajowego rejestru podmiotów gospodarki narodowej REGON na dzień 31 grudnia poprzedniego roku.
Stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe dla płatników zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż dziewięciu ubezpieczonych ustalana jest ryczałtowo i wynosi 50 proc. najwyższej stopy procentowej ustalonej na dany rok składkowy dla grup działalności. W okresie od 1 kwietnia 2009 r. do 31 marca 2010 r. stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe dla tych płatników wynosi 1,67 proc. (50 proc. x 3,33 proc.). Składka uległa więc obniżeniu, gdyż w ubiegłym roku składkowym wynosiła 1,80 proc.
Powyższe zasady i wysokość stopy procentowej (1,67 proc.) dotyczą także płatników składek niepodlegających wpisowi do rejestru REGON.
Wymienione wyżej dwie grupy płatników nie składają do ZUS informacji ZUS IWA o liczbie wypadków przy pracy oraz liczbie osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia. Dlatego stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalana jest dla nich w przedstawiony wyżej sposób.
Płatnik składek, który zgłasza do ubezpieczenia wypadkowego więcej niż dziewięciu ubezpieczonych, ale nie składał informacji ZUS IWA za trzy kolejne lata, musi samodzielnie ustalić stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe. W tym celu konieczne jest ustalenie grupy działalności. Płatnik należy do grupy działalności ustalonej dla jego rodzaju działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) ujętego w rejestrze REGON w dniu 31 grudnia poprzedniego roku. Natomiast płatnik składek zgłoszony w ZUS w okresie od 1 stycznia danego roku do 31 marca następnego roku należy do grupy działalności ustalonej dla jego rodzaju działalności według PKD ujętego w rejestrze REGON w dniu, od którego jest zgłoszony w ZUS. Zasada ta ma zastosowanie w przypadku płatników, którzy:
● zgłaszani są po raz pierwszy w ZUS,
● w poprzednim roku kalendarzowym nie byli płatnikami składek na ubezpieczenie wypadkowe, tj. byli zarejestrowani w ZUS, ale w ciągu poszczególnych miesięcy poprzedniego roku nie zgłaszali ani jednej osoby do tego ubezpieczenia,
● byli skreśleni z krajowego rejestru podmiotów gospodarki narodowej REGON na dzień 31 grudnia poprzedniego roku.
W celu ustalenia grupy działalności, do której należy płatnik, trzeba, na podstawie zaświadczenia o nadaniu numeru REGON, ustalić rodzaj przeważającej działalności według PKD. Jest to pięcioznakowy kod alfanumeryczny, np. 15.32. Z. Na podstawie dwóch pierwszych cyfr płatnik ustala, do jakiej grupy działalności należy. W okresie do 31 grudnia 2009 r. należy stosować Polską Klasyfikację Działalności wprowadzoną rozporządzeniem Rady Ministrów z 20 stycznia 2004 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (Dz.U. nr 33, poz. 289 z późn. zm.), tzw. klasyfikację PKD 2004. Również przedsiębiorcy rozpoczynający od 1 stycznia 2009 r. działalność gospodarczą do końca 2009 roku dostają też z Urzędu Statystycznego kod PKD zgodny z klasyfikacją PKD z 2004 roku.
Każda działalność na podstawie powołanego rozporządzenia jest przyporządkowana do odpowiedniej sekcji, podsekcji, co odpowiada jedno- albo dwuliterowemu kodowi, np. A, CB. Przykładowo płatnik składek, który ma w zaświadczeniu o numerze identyfikacyjnym REGON podany numer 15.32. Z. (produkcja soków z owoców i warzyw), należy do podsekcji DA.
Stopy procentowe dla grup działalności określa załącznik do rozporządzenia w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków. Na jego podstawie (patrz tabela na stronie 7) należy ustalić właściwą dla danego płatnika stopę procentową składki według grupy działalności. Wysokość stóp procentowych dla poszczególnych grup działalności określona jest w zależności od kategorii ryzyka dla danej grupy. Ryzyko określone jest wskaźnikiem częstości:
● poszkodowanych w wypadkach przy pracy ogółem,
● poszkodowanych w wypadkach przy pracy - śmiertelnych i ciężkich,
● stwierdzonych chorób zawodowych,
● zatrudnionych w warunkach zagrożenia.
Instrukcję, jak samodzielnie obliczyć stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe, zamieszczamy na stronie 8.
ZUS ustala stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe wyłącznie dla tych płatników składek, którzy za trzy kolejne lata składali w ZUS informację ZUS IWA. Oznacza to, że na najbliższy rok składkowy ZUS ustali stopę procentową składki tylko dla tych płatników, którzy składali informację za lata 2006-2008.
W przypadku gdy upływa termin opłacenia składki, a płatnik nie otrzymał zaświadczenia o wpisie w rejestrze REGON, stopę procentową składki ustala się zaliczkowo w wysokości 50 proc. najwyższej stopy procentowej ustalonej na dany rok składkowy dla grup działalności, tj. 1,67 proc. Po otrzymaniu zaświadczenia płatnik musi skorygować stopę procentową składki.
Osoba prowadząca działalność gospodarczą podlegająca z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym zgłosiła się do ubezpieczeń od 10 czerwca 2008 r. Liczba ubezpieczonych w poszczególnych miesiącach wynosiła: w czerwcu - 1, lipcu - 1, sierpniu - 3, wrześniu - 3, październiku - 4, listopadzie - 4, grudniu - 4. Liczbę ubezpieczonych należy ustalić w następujący sposób: 20 (liczba ubezpieczonych z poszczególnych miesięcy od czerwca do grudnia 2008 r.): 7 (liczba miesięcy, w których prowadzący działalność był w 2008 roku zgłoszony w ZUS jako płatnik składek) = 2,86. Liczba ubezpieczonych po zaokrągleniu wynosi 3.
Spółka z o.o. rozpoczęła działalność od 1 stycznia 2009 r. i od 1 stycznia złożyła zgłoszenie płatnika składek ZUS ZPA. Jednak w styczniu i lutym zatrudniała wyłącznie zleceniobiorców niepodlegających ubezpieczeniu wypadkowemu. Od 1 marca 2009 r. zatrudniła pracowników. Liczbę ubezpieczonych spółka powinna ustalić na podstawie liczby ubezpieczonych w ciągu miesiąca, od którego stała się płatnikiem składek na ubezpieczenie wypadkowe za pierwszego ubezpieczonego, tj. na podstawie liczby ubezpieczonych podlegających zgłoszeniu do tego ubezpieczenia w ciągu marca 2009 r.
Spółka z o.o. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej od marca 2006 r. i wobec tego nie składała informacji ZUS IWA za 2006 rok. Składała natomiast tę informację za 2007 rok i 2008 rok. Z uwagi jednak, że ZUS ustala stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe wyłącznie dla tych płatników składek, którzy za trzy kolejne lata składali w ZUS informację ZUS IWA, na kolejny rok składkowy obowiązujący od 1 kwietnia 2009 r. do 31 marca 2010 r. spółka musi samodzielnie ją ustalić.
Płatnik składek ustalił, że prowadzi działalność zaklasyfikowaną według kodu PKD 2004 do sekcji F - Budownictwo. Zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (parz tabela na stronie 7), dla grupy działalności Budownictwo, oznaczonej kodem PKD F, stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe wynosi 2 proc.
Przypomnieć trzeba, że informację ZUS musi złożyć płatnik składek:
● wpisany do rejestru REGON (ma określoną przynależność według PKD) w dniu 31 grudnia roku, za który jest składana informacja ZUS IWA,
● zgłoszony w ZUS nieprzerwanie jako płatnik składek na ubezpieczenie wypadkowe od 1 stycznia do 31 grudnia roku, za który składana jest informacja i co najmniej jeden dzień w styczniu następnego roku,
● który w roku, za który składana jest informacja, zgłaszał do ubezpieczenia wypadkowego średnio co najmniej 10 ubezpieczonych.
ZUS IWA należy przekazać do 31 stycznia danego roku, za poprzedni rok kalendarzowy, np. informacja za 2008 r. powinna być przekazana do 31 stycznia 2009 r. Na podstawie danych przekazanych za trzy ostatnie lata w informacji ZUS IWA ZUS ustala kategorię ryzyka dla danego płatnika. Jest ona potrzebna do ustalenia wskaźnika korygującego, który z kolei jest niezbędny do obliczenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe. Stopa jest obliczana jako iloczyn stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe dla grupy działalności, do której należy płatnik, i wskaźnika korygującego.
Wysokość dopuszczalnych wartości wskaźnika korygującego określa rozporządzenie w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków. Wskaźnik korygujący jest ustalany indywidualnie dla każdego z płatników na podstawie wielkości różnicy pomiędzy kategorią ryzyka dla grupy działalności, do której należy płatnik ze względu na rodzaj wykonywanej działalności, a kategorią ryzyka ustaloną przez ZUS dla danego płatnika na podstawie danych wykazanych w informacji ZUS IWA za trzy kolejne lata.
Wysokość dopuszczalnych wartości wskaźnika korygującego określa przywołane wyżej rozporządzenie. Wskaźnik korygujący jest ustalany indywidualnie dla każdego płatnika składek na podstawie wielkości różnicy pomiędzy kategorią ryzyka dla grupy działalności, do której należy płatnik składek ze względu na rodzaj wykonywanej działalności, a kategorią ryzyka ustaloną przez ZUS dla danego płatnika na podstawie danych wykazanych w informacjach ZUS IWA za trzy kolejne, ostatnie lata kalendarzowe.
Wskaźnik korygujący od 1 kwietnia 2009 r. wynosi:
● 0,5 - jeżeli kategoria ryzyka, ustalona dla płatnika składek, na podstawie informacji ZUS IWA, jest niższa o co najmniej sześć kategorii od kategorii ryzyka ustalonej dla grupy działalności, do której należy płatnik ze względu na rodzaj wykonywanej działalności,
● 0,6 - jeżeli kategoria ryzyka ustalona dla płatnika składek, na podstawie informacji ZUS IWA, jest niższa o pięć kategorii od kategorii ryzyka ustalonej dla grupy działalności, do której należy płatnik,
● 0,7 - jeżeli kategoria ryzyka ustalona dla płatnika składek, na podstawie informacji ZUS IWA, jest niższa o cztery kategorie od kategorii ryzyka ustalonej dla grupy działalności, do której należy płatnik,
● 0,8 - jeżeli kategoria ryzyka ustalona dla płatnika składek, na podstawie informacji ZUS IWA, jest niższa o trzy kategorie od kategorii ryzyka ustalonej dla grupy działalności, do której należy płatnik,
● 0,9 - jeżeli kategoria ryzyka ustalona dla płatnika składek, na podstawie informacji ZUS IWA, jest niższa o dwie kategorie od kategorii ryzyka ustalonej dla grupy działalności, do której należy płatnik,
● 1,1 - jeżeli kategoria ryzyka ustalona dla płatnika składek, na podstawie informacji ZUS IWA, jest wyższa o dwie kategorie od kategorii ryzyka ustalonej dla grupy działalności, do której należy płatnik,
● 1,2 - jeżeli kategoria ryzyka ustalona dla płatnika składek, na podstawie informacji ZUS IWA, jest wyższa o trzy kategorie od kategorii ryzyka ustalonej dla grupy działalności, do której należy płatnik,
● 1,3 - jeżeli kategoria ryzyka ustalona dla płatnika składek, na podstawie informacji ZUS IWA, jest wyższa o cztery kategorie od kategorii ryzyka ustalonej dla grupy działalności, do której należy płatnik,
● 1,4 - jeżeli kategoria ryzyka ustalona dla płatnika składek, na podstawie informacji ZUS IWA, jest wyższa o pięć kategorii od kategorii ryzyka ustalonej dla grupy działalności, do której należy płatnik,
● 1,5 - jeżeli kategoria ryzyka ustalona dla płatnika składek, na podstawie informacji ZUS IWA, jest wyższa o co najmniej sześć kategorii od kategorii ryzyka ustalonej dla grupy działalności, do której należy płatnik,
● 1,0 - w pozostałych przypadkach.
Kategorię ryzyka dla grupy działalności, do której należy płatnik ze względu na rodzaj wykonywanej działalności, według Polskiej Klasyfikacji Działalności, ustala się na podstawie załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (patrz tabela obok)
W okresie do 31 grudnia 2009 r. w celu ustalenia grupy działalności, do której należy płatnik składek, trzeba stosować Polską Klasyfikację Działalności (PKD) wprowadzoną rozporządzeniem Rady Ministrów z 20 stycznia 2004 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), tzw. PKD 2004.
Płatnik składek należy do grupy działalności ustalonej dla jego rodzaju działalności według PKD ujętego w rejestrze REGON w dniu 31 grudnia poprzedniego roku. Tym samym przy ustalaniu stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe na dany rok składkowy bierze się pod uwagę rodzaj przeważającej działalności według PKD ujętego w rejestrze REGON, podanego w informacji ZUS IWA za poprzedni rok (przykładowo dla ustalenia stopy na okres od 1 kwietnia 2008 r. do 31 marca 2009 r. - PKD podane w bloku IV polu 01 informacji ZUS IWA złożonej za rok 2007).
Kategoria ryzyka dla płatnika składek jest ustalona przez ZUS na podstawie danych wykazanych w informacjach ZUS IWA za trzy kolejne, ostatnie lata kalendarzowe. Kategorię tę ustala się w oparciu o cząstkowe kategorie ryzyka K1, K2, K3, przez obliczenie średniej ważonej z tych cząstkowych kategorii ryzyka, według następującego wzoru:
Kzx = (K1+ K2 + 2K3) : 4
Znaczenie poszczególnych symboli jest następujące:
● Kzx - kategoria ryzyka dla danego płatnika składek,
● K1 - kategoria ryzyka odpowiadająca wskaźnikowi poszkodowanych w wypadkach przy pracy ogółem,
● K2 - kategoria ryzyka odpowiadająca wskaźnikowi poszkodowanych w wypadkach przy pracy śmiertelnych i ciężkich,
● K3 - kategoria ryzyka odpowiadająca wskaźnikowi zatrudnionych w warunkach zagrożenia, które występują w razie przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.
Cząstkowe kategorie ryzyka określa załącznik nr 3 do rozporządzenia w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków. Podstawę ustalenia cząstkowych kategorii ryzyka K1, K2, K3 stanowią średnie arytmetyczne wskaźników częstości W1, W2, W3. Wskaźniki te są obliczane odrębnie na każdy rok, w przeliczeniu na umowną liczbę 1000 ubezpieczonych, według wzorów:
W1 = P1 / U x 1000
W2 = P2 / U x 1000
W3= P3 / U x 1000
Znaczenie poszczególnych symboli jest następujące:
● W1 - wskaźnik częstości poszkodowanych w wypadach przy pracy ogółem,
● W2 - wskaźnik częstości poszkodowanych w wypadkach przy pracy śmiertelnych i ciężkich,
● W3 - wskaźnik częstości zatrudnionych w warunkach zagrożenia, które występują w razie przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy,
● P1 - liczba poszkodowanych w wypadkach przy pracy ogółem (pole 02 w bloku IV informacji ZUS IWA),
● P2 - liczba poszkodowanych w wypadkach przy pracy śmiertelnych i ciężkich (pole 03 w bloku IV informacji ZUS IWA),
● P3 - liczba zatrudnionych w warunkach zagrożenia, które występują w razie przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (pole 04 w bloku IV informacji ZUS IWA),
● U - liczba ubezpieczonych (pole 01 w bloku III informacji ZUS IWA).
Wartości stóp procentowych składki na ubezpieczenie wypadkowe, kategorii ryzyka i wskaźników częstości zaokrągla się zgodnie z zasadą matematyczną. Przy czym:
● stopę procentową składki zaokrągla się z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku,
● kategorie ryzyka zaokrągla się do jedności,
● wskaźnik W1 zaokrągla się z dokładnością do jednego miejsca po przecinku,
● wskaźnik W2 zaokrągla się z dokładnością do trzech miejsc po przecinku,
● wskaźnik W3 zaokrągla się do jedności.
Płatnicy, którym stopę procentową składki ustali ZUS, w terminie do 20 kwietnia otrzymają za pośrednictwem poczty zawiadomienie o jej wysokości. Jeżeli do 30 kwietnia płatnik, który za trzy ostatnie lata składał informację ZUS IWA, nie otrzyma zawiadomienia, powinien zgłosić się do swojej jednostki terenowej ZUS w celu podania obowiązującej go stopy procentowej.
Gdy płatnik ma po otrzymaniu powyższego zawiadomienia wątpliwości co do wysokości stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, może wystąpić do właściwej terenowej jednostki ZUS o podanie algorytmu wyliczeniowego.
Jeżeli płatnik składek zobowiązany do przekazania danych na formularzu ZUS IWA nie wykona tego obowiązku albo przekaże nieprawdziwe dane, co będzie skutkowało zaniżeniem stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, ZUS wyda decyzję o ustaleniu tej stopy na cały rok składkowy. Będzie ona wynosiła 150 proc. stopy procentowej ustalonej na podstawie prawidłowych danych. Płatnik musi wówczas opłacić składki wraz z odsetkami za zwłokę.
Gdy skutkiem nieprzekazania informacji ZUS IWA lub przekazania w niej nieprawidłowych danych będzie zawyżenie stopy procentowej, ZUS ustali stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe na cały rok składkowy w wysokości ustalonej na podstawie prawidłowych danych.
W przedstawionych wyżej sytuacjach płatnik składek musi złożyć informację ZUS IWA (jeżeli jej wcześniej nie złożył) lub ewentualnie korektę tej informacji, gdy wcześniej przekazane dane były nieprawidłowe.
Jeżeli płatnik składek zobowiązany do samodzielnego ustalenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe nieprawidłowo ustali liczbę ubezpieczonych lub grupę działalności, co w konsekwencji spowoduje zaniżenie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, po stwierdzeniu nieprawidłowości powinien ponownie prawidłowo ustalić stopę procentową składki oraz opłacić należności wraz z odsetkami za zwłokę. W takim przypadku ZUS w drodze decyzji podwyższa stopę procentową na cały rok składkowy o 50 proc. stopy procentowej ustalonej na podstawie prawidłowych danych. Gdy skutkiem nieprawidłowego ustalenia liczby ubezpieczonych lub grupy działalności będzie zawyżenie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, płatnik we własnym zakresie ustala stopę procentową składki na podstawie prawidłowych danych.
W każdym przypadku zmiany stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe płatnik ma obowiązek złożyć korekty składanych do ZUS dokumentów rozliczeniowych.
Warto wiedzieć, że inspektor pracy może wystąpić do ZUS z wnioskiem o podwyższenie płatnikowi składek o 100 proc. stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalonej na najbliższy rok składkowy. Jest to możliwe, gdy stwierdzi rażące naruszenia przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w czasie dwóch kolejnych kontroli. Decyzję o podwyższeniu składki na wniosek inspektora wydaje ZUS.
Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, bez stosowania ograniczenia podstawy do kwoty trzydziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Wobec tego, jeżeli za ubezpieczonego w związku z osiągnięciem kwoty rocznego ograniczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (w 2009 r. - 95 790 zł) nie są już opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, w dalszym ciągu należy opłacać za niego składkę na ubezpieczenie wypadkowe. Składka na ubezpieczenie wypadkowe jest w całości finansowana ze środków płatnika składek.
ETAP 1
Na podstawie zaświadczenia o nadaniu numeru REGON należy sprawdzić rodzaj przeważającej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności. Trzeba stosować rozporządzenie Rady Ministrów z 20 stycznia 2004 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (Dz.U. nr 33, poz. 289 z późn. zm.), tzw. PKD 2004. Jest to pięcioznakowy kod alfanumeryczny, np. 22.12. Z.
ETAP 2
Na podstawie dwóch pierwszych cyfr kodu trzeba ustalić, do jakiego działu (sekcji lub podsekcji) płatnik został zakwalifikowany, np. kod 22.12. Z. (wydawanie gazet) - podsekcja DE.
ETAP 3
Z nowego załącznika do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (Dz.U. nr 200, poz. 1692 z późn. zm.) albo z tabeli na stronie 6 odczytaj wysokość stopy procentowej składki. Trzeba odnaleźć odpowiadającą grupie działalności, do której płatnik został zaklasyfikowany, według kodu PKD na poziomie sekcji lub podsekcji, np. dla podsekcji DE stopa procentowa składki wynosi 1,47 proc.
* Instrukcja dotyczy płatników podlegających wpisowi do rejestru REGON i zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej 10 ubezpieczonych, którzy za trzy ostatnie lata nie przekazywali informacji ZUS IWA
Podstawa prawa
●
●
●
●
●
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.