O jakie świadczenia w urzędzie pracy lub ZUS może starać się zwolniony pracownik

Prawo do zasiłku zależy jednak od tego, czy osoba tracąca pracę uzyska status bezrobotnego.

Status ten może uzyskać osoba:

● niezatrudniona (na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego lub umowy o pracę nakładczą) i niewykonująca innej pracy zarobkowej (np. na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o dzieło),

● zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, a jeżeli jest osobą niepełnosprawną, to co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy,

● nieucząca się w szkole, z wyjątkiem szkoły dla dorosłych albo szkoły wyższej w formie studiów niestacjonarnych, jeżeli:

● ukończyła 18 lat,

● nie ukończyła 60 lat - kobieta lub 65 lat - mężczyzna,

● nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej albo renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę,

● po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub zaprzestaniu pozarolniczej działalności nie pobiera zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego,

● nie jest właścicielem ani posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek albo domownik w gospodarstwie rolnym o takiej powierzchni,

● nie uzyskuje przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym z działów specjalnych produkcji rolnej (chyba że taki dochód nie przekracza przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 2 ha przeliczeniowych ustalonego przez prezesa GUS) lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek albo domownik w takim gospodarstwie,

● nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej lub nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników,

● nie jest osobą tymczasowo aresztowaną ani nie odbywa kary pozbawienia wolności,

● nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych),

● nie pobiera, na podstawie przepisów o pomocy społecznej, zasiłku stałego,

● nie pobiera, na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, a także

● nie pobiera po ustaniu zatrudnienia świadczenia szkoleniowego przyznanego przez pracodawcę.

Osoba chcąca uzyskać status bezrobotnego powinna zarejestrować się we właściwym dla swego miejsca zamieszkania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy. W tym celu powinna przedstawić w urzędzie pracy:

● dowód osobisty lub inny dokument tożsamości,

● dyplom, świadectwo ukończenia szkoły lub świadectwo szkolne albo zaświadczenie o ukończeniu kursu lub szkolenia,

● świadectwa pracy oraz inne dokumenty niezbędne do ustalenia jej uprawnień oraz

● dokument stwierdzający przeciwwskazania do wykonywania określonych prac, jeżeli taki posiada.

Osoba niepełnosprawna, oprócz dokumentów, o których powyżej, powinna przedłożyć także dokument potwierdzający stopień jej niepełnosprawności. Tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach starosta może wyrazić zgodę na rejestrację osoby nieposiadającej kompletu dokumentów.

Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy, po upływie siedmiu dni od dnia zarejestrowania się w urzędzie pracy, jeżeli: nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni:

● był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego (z określonymi w ustawie wyjątkami) istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy (FP); w okresie tym nie uwzględnia się urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni,

● wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą i osiągał z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,

● świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, bądź współpracował przy wykonywaniu tych umów, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i FP stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca,

● opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i FP stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę,

● wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i FP stanowiła kwota co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę,

● wykonywał pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, będąc członkiem tej spółdzielni, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i FP stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,

● opłacał składkę na FP w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej za granicą u pracodawcy zagranicznego w państwie nienależącym do UE lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, niemogącym korzystać ze swobody przepływu osób, w wysokości 9,75 proc. przeciętnego wynagrodzenia za każdy miesiąc zatrudnienia,

● był zatrudniony za granicą przez okres co najmniej 365 dni, w okresie 18 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy, i przybył do Polski jako repatriant, albo

● był zatrudniony, pełnił służbę lub wykonywał inną pracę zarobkową i osiągał wynagrodzenie lub dochód, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na FP.

Do 365 dni, o których mowa powyżej, zalicza się także m.in. okresy:

● urlopu wychowawczego,

● pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, a także - przypadające po ustaniu zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej lub zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności - okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli podstawę wymiaru tych zasiłków i świadczenia, z uwzględnieniem kwoty składek na ubezpieczenia społeczne, stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę,

● za które przyznano odszkodowanie z tytułu niezgodnego z przepisami rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy lub stosunku służbowego, oraz okres, za który wypłacono pracownikowi odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę.

Do okresu wymaganego do nabycia prawa do zasiłku zalicza się również okresy zatrudnienia w państwach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub innych mogących korzystać ze swobody przepływu osób, na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE.

Należy jednak pamiętać, że prawo do zasiłku nie przysługuje m.in. bezrobotnemu, który:

● w okresie sześciu miesięcy przed zarejestrowaniem w urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron (chyba że porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania bądź pracownik rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków przez pracodawcę); w takim przypadku zasiłek przysługuje dopiero po okresie 90 dni od dnia zarejestrowania się w urzędzie pracy,

● w okresie sześciu miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy spowodował rozwiązanie ze swojej winy stosunku pracy lub stosunku służbowego bez wypowiedzenia; w takim przypadku zasiłek przysługuje dopiero po okresie 180 dni od dnia zarejestrowania się w urzędzie pracy,

● otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę; w takim przypadku zasiłek przysługuje dopiero po upływie okresu, za który otrzymano odszkodowanie.

Kwota zasiłku wynosi obecnie 551,80 zł. Natomiast zgodnie z nowymi przepisami, które wejdą w życie 1 stycznia 2010 r., zasiłek będzie wynosić: 717 zł miesięcznie w okresie pierwszych trzech miesięcy posiadania prawa do zasiłku oraz 563 zł miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku.

W przypadku bezrobotnego, którego - określony w ustawie - okres uprawniający do zasiłku wynosi mniej niż pięć lat, przysługuje zasiłek w wysokości 80 proc. podanej wyżej kwoty zasiłku. Natomiast w przypadku bezrobotnego, którego okres uprawniający do zasiłku wynosi co najmniej 20 lat, przysługuje zasiłek w wysokości 120 proc. tej kwoty.

Zasiłki wypłaca się w okresach miesięcznych z dołu. Zasiłek za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę przysługującego zasiłku przez 30 i mnożąc przez liczbę dni kalendarzowych przypadających w okresie, za który przysługuje zasiłek. Kwotę zasiłku zaokrągla się w górę do 10 groszy.

Starosta ustala i opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od zasiłków wypłaconych bezrobotnym. Bezrobotni podlegają także ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Okres pobierania zasiłku wynosi:

● sześć miesięcy - dla bezrobotnych zamieszkałych w okresie pobierania zasiłku na obszarze powiatu, gdzie stopa bezrobocia 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku nie przekraczała 150 proc. przeciętnej stopy bezrobocia w kraju lub

● 12 miesięcy - dla bezrobotnych: zamieszkałych w okresie pobierania zasiłku na obszarze powiatu, gdzie stopa bezrobocia przekraczała 150 proc. przeciętnej stopy bezrobocia w kraju, albo powyżej 50 roku życia oraz posiadających jednocześnie co najmniej 20-letni okres uprawniający do zasiłku, bądź którzy mają na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat, a małżonek bezrobotnego jest także bezrobotny i utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania po dniu nabycia prawa do zasiłku przez tego bezrobotnego.

W razie urodzenia dziecka przez kobietę pobierającą zasiłek w okresie, o którym mowa powyżej, lub w ciągu miesiąca po jego zakończeniu, okres ten ulega przedłużeniu o czas, przez który przysługiwałby jej zasiłek macierzyński.

Okresy pobierania zasiłku wlicza się do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych oraz okresów składkowych w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z FUS. Okresów tych nie wlicza się jednak m.in. do okresów wymaganych do nabycia prawa i długości okresu pobierania zasiłku oraz okresu zatrudnienia, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego.

Świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, z którą stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z powodu likwidacji lub niewypłacalności pracodawcy w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Niewypłacalność pracodawcy występuje m.in. wówczas, gdy na podstawie prawa upadłościowego i naprawczego sąd upadłościowy wydał postanowienie o:

● ogłoszeniu upadłości pracodawcy obejmującej likwidację majątku dłużnika,

● ogłoszeniu upadłości pracodawcy z możliwością zawarcia układu,

● zmianie postanowienia o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu na postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika,

● oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości pracodawcy, jeżeli jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.

Oczywiście samo rozwiązanie stosunku pracy z powodu likwidacji lub niewypłacalności pracodawcy nie wystarcza do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Występujący o nie musi spełnić wiele innych warunków, m.in.:

● ukończyć co najmniej 56 lat (w przypadku kobiet) lub 61 lat (w przypadku mężczyzn) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego,

● udowodnić do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego okres uprawniający do emerytury w wymiarze co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn (ZUS bierze pod uwagę wszystkie przebyte okresy składkowe, nieskładkowe, uzupełniające, a także okresy ubezpieczenia za granicą, jeśli stanowią tak odpowiednie umowy międzynarodowe),

● być zatrudnionym lub pozostawać w stosunku służbowym u pracodawcy, który następnie uległ likwidacji lub stał się niewypłacalny łącznie przez okres co najmniej sześciu miesięcy.

Rozwiązanie stosunku pracy (służbowego) z powodu likwidacji lub niewypłacalności pracodawcy może również uprawniać do świadczenia przedemerytalnego bez względu na osiągnięty wiek. W tym jednak przypadku konieczne jest udowodnienie znacznie dłuższego okresu uprawniającego do emerytury, tj. 34 lata dla kobiet lub 39 lat dla mężczyzn najpóźniej w dniu 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy (służbowego) z omawianych przyczyn.

Osoba zwolniona z pracy z powodu likwidacji lub niewypłacalności pracodawcy musi spełnić ogólne warunki wymagane od wszystkich osób występujących o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Pierwszym z nich jest rejestracja we właściwym powiatowym urzędzie pracy, która pozwoli na uzyskanie statusu osoby bezrobotnej, a następnie pobieranie przez minimum sześć miesięcy zasiłku dla bezrobotnych. Po upływie tych sześciu miesięcy trzeba być nadal zarejestrowanym jako osoba bezrobotna. Aby otrzymać świadczenie przedemerytalne, nie można w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych odmówić bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych. Do okresu sześciu miesięcy pobierania zasiłku wlicza się okresy tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Przyznanie świadczenia przedemerytalnego następuje na wniosek (ZUS Rp-26). Powinien być złożony w oddziale ZUS właściwym ze względu na miejsce ostatniego zameldowania na pobyt stały osoby występującej o świadczenie. Istotne jest terminowe złożenie wniosku, tj. w ciągu:

● 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego sześciomiesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych,

● 14 dni od ustania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych (gdy wykonywanie jednej z tych prac ustało po upływie sześciomiesięcznego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych).

ZUS, na wniosek osoby zainteresowanej, może przywrócić termin 30-dniowy, ale tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Natomiast termin 14-dniowy nie podlega przywróceniu.

Okolicznością uprawniającą do uzyskania świadczenia przedemerytalnego jest również rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z przepisami tej ustawy zwolnienie z takich przyczyn następuje, gdy stosunek pracy lub stosunek służbowy:

● został rozwiązany z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami kodeksu pracy (w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z takich samych przyczyn, ale u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników),

● został rozwiązany z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych lub technologicznych,

● wygasł w przypadku śmierci pracodawcy lub też w wyniku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy,

● został rozwiązany przez pracownika na podstawie art. 55 par. 11 k.p. z uwagi na ciężkie naruszenie podstawowych obowiąków wobec pracownika.

W przypadku wystąpienia jednej z wymienionych okoliczności świadczenie przedemerytalne można uzyskać pod warunkiem ukończenia określonego wieku i stażu emerytalnego (patrz tabela). Istnieje również możliwość uzyskania świadczenia przedemerytalnego bez względu na osiągnięty wiek (warunki wymienione zostały w tabeli). Osoba występująca o świadczenie z przyczyn dotyczących pracodawcy, musi także spełnić ogólne warunki wymagane do jego przyznania, m.in. pobierać przez sześć miesięcy zasiłek dla bezrobotnych, złożyć w odpowiednim terminie wniosek.

Podstawowym warunkiem nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy jest stwierdzenie tej niezdolności przez lekarza orzecznika lub komisję lekarską ZUS. Za niezdolną do pracy uważa się osobę, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania tej zdolności po przekwalifikowaniu.

Stwierdzenie niezdolności do pracy nie wystarcza do przyznania renty. Jeśli spełniony jest ten warunek, ZUS sprawdza, czy występujący z wnioskiem o świadczenie ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy oraz czy niezdolność do pracy powstała w ściśle określonym okresie. Od obowiązku spełnienia dwóch ostatnich warunków są wyjątki.

Występujący o rentę z tytułu niezdolności do pracy musi udowodnić w określonym wymiarze okresy składkowe i nieskładkowe. Ich długość zależy od wieku, w którym stał się on niezdolny do pracy (patrz ramka).

Osoby, u których niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat, muszą spełnić dodatkowy warunek dotyczący wymaganego od nich pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego. Staż ten musi przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy (w zależności od tego, co jest korzystniejsze dla osoby zainteresowanej). Do tego dziesięciolecia nie są wliczane okresy pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej oraz renty rodzinnej.

Od zasady, że uzyskanie renty z tytułu niezdolności do pracy uzależnione jest od udowodnienia w określonym wymiarze okresów składkowych i nieskładkowych, są wyjątki. Pierwszy z nich dotyczy osób, które zostały zgłoszone do ubezpieczenia przed ukończeniem 18 lat albo w ciągu sześciu miesięcy po ukończeniu nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej, a do dnia powstania niezdolności do pracy miały, bez przerwy lub z przerwami nieprzekraczającymi łącznie sześć miesięcy, jakiekolwiek okresy składkowe lub nieskładkowe. Okresów składkowych i nieskładkowych w określonym w tabeli wymiarze nie muszą również udowadniać wnioskodawcy, u których niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy.

Ostatnim z wymaganych do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy warunkiem jest powstanie tej niezdolności w jednym z wymienionych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS okresów składkowych lub nieskładkowych bądź też nie później, niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Ze spełnienia tego warunku zwolnione są osoby, które udowodniły okres składkowy i nieskładkowy w łącznym wymiarze co najmniej 20 lat (dla kobiet) lub 25 lat (dla mężczyzn) oraz zostały uznane za całkowicie niezdolne do pracy.

Tak. Zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy albo odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę uważa się za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne.

Za takie świadczenie uważa się również m.in. świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, a także świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

Osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od niego zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych i składką na ubezpieczenie zdrowotne. Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć nienależnie pobrane świadczenie na raty.

Roszczenia powiatowego urzędu pracy z tytułu zasiłków, stypendiów i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia ich wypłaty.

O przyznanie przez starostę środków na podjęcie działalności gospodarczej może ubiegać się tylko bezrobotny. Natomiast przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy dotyczące: szkoleń bezrobotnych, udzielania im pożyczek szkoleniowych, a także finansowania kosztów studiów podyplomowych z Funduszu Pracy stosuje się odpowiednio także m.in. do zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy poszukującego pracy, który:

● jest w okresie wypowiedzenia stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy,

● jest zatrudniony u pracodawcy, wobec którego ogłoszono upadłość lub który jest w stanie likwidacji, z wyłączeniem likwidacji w celu prywatyzacji.

Osoba zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako poszukująca pracy, zatrudniona u pracodawcy znajdującego się w stanie likwidacji, może więc złożyć wniosek o sfinansowanie studiów podyplomowych z Funduszu Pracy. W okresie odbywania takich studiów nie przysługuje jej jednak stypendium.

Tak. Świadczenie przedemerytalne mogą otrzymać m.in. osoby, które zostały zwolnione z pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z przepisami tej ustawy zwolnienie z przyczyn dotyczących pracodawcy następuje m.in. wówczas, gdy stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn niedotyczących pracowników (z powodu tzw. zwolnień grupowych), zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami kodeksu pracy (w przypadku rozwiązania stosunku pracy z takich samych przyczyn, ale u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników).

Kobieta, której stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy, może uzyskać świadczenie przedemerytalne, jeśli:

● ukończy co najmniej 55 lat oraz okres uprawniający do emerytury w wymiarze co najmniej 30 lat do dnia rozwiązania stosunku pracy z wymienionych przyczyn,

● była zatrudniona u pracodawcy, z którym nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy przez co najmniej sześć miesięcy.

Z pytania wynika, że spełnia pani wymienione warunki. Aby uzyskać świadczenie przedemerytalne, konieczne będzie jednak spełnienie jeszcze innych wymogów już po rozwiązaniu stosunku pracy z powodu zwolnień grupowych. Po pierwsze, będzie pani musiała zarejestrować się we właściwym powiatowym urzędzie pracy i uzyskać status osoby bezrobotnej. Następnie konieczne będzie pobieranie przez przynajmniej sześć miesięcy zasiłku dla bezrobotnych oraz uzyskanie zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy potwierdzającego taki okres pobierania zasiłku. Nie może pani również odmówić, bez uzasadnionej przyczyny, przyjęcia propozycji zatrudnienia, innej pracy zarobkowej (np. na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło) lub też wykonywania prac interwencyjnych lub robót publicznych, która może zostać złożona przez urząd w czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

Niezbędnym warunkiem wymaganym do przyznania świadczenia przedemerytalnego jest również złożenie we właściwej jednostce ZUS wniosku o to świadczenie (na formularzu ZUS Rp-26) nie później niż w ciągu 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego sześciomiesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

Nie. Przy ustalaniu prawa do świadczenia przedemerytalnego dla pracowników stoczni stosuje się przepisy ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, z uwzględnieniem szczególnych uregulowań wynikających z przepisów ustawy o postępowaniu kompensacyjnym. Odmiennie niż w przypadku przyznawania świadczeń przedemerytalnych innym osobom nie jest wymagany warunek zarejestrowania się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, pobierania zasiłku dla bezrobotnych przez okres co najmniej sześciu miesięcy i złożenia wniosku w ciągu 30 dni od wydania dokumentu przez urząd pracy. Wymaga się natomiast złożenia wniosku we właściwej terenowej jednostce organizacyjnej ZUS w terminie do 31 grudnia 2009 r.

Świadczenie przedemerytalne przysługuje pod warunkiem rozwiązania stosunku pracy także za porozumieniem stron (wskutek złożenia przez pracownika oferty w ramach programu dobrowolnych odejść). Prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje m.in. mężczyźnie, który do dnia rozwiązania umowy o pracę w trybie ustawy o postępowaniu kompensacyjnym ukończył co najmniej 61 lat oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 25 lat.

Z pytania wynika, że spełnia pan warunki niezbędne do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Zatem po złożeniu wniosku w ZUS zostanie ustalone prawo do takiego świadczenia od następnego dnia po złożeniu wniosku wraz ze wszystkimi niezbędnymi dokumentami.

Tak. W przypadku gdy lekarz orzecznik stwierdzi całkowitą niezdolność do pracy, będzie panu przysługiwało prawo do renty.

Istotnie, wśród okresów, w których powstanie niezdolności do pracy uprawnia do przyznania renty, nie jest wymieniony okres pobierania świadczenia przedemerytalnego. Jednakże skoro pobiera pan to świadczenie, to z całą pewnością udowodnił pan okresy składkowe i nieskładkowe w wymiarze co najmniej 25 lat. Od mężczyzny, który udowodnił taki staż pracy (w przypadku kobiety jest to 20 lat) i ma orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, nie wymaga się, aby niezdolność do pracy powstała w okresach wskazanych w ustawie emerytalnej lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ich ustania.

Tak. Z uwagi na to, że nie podważyła pani treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS poprzez wniesienie sprzeciwu oraz że w odwołaniu kwestionowana była tylko data powstania niezdolności do pracy, którą ustala właśnie lekarz orzecznik ZUS w orzeczeniu, sąd miał podstawę prawną do jego odrzucenia.

Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki:

● jest niezdolna do pracy,

● ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy (wymiar tych okresów zależy od wieku, w którym powstała niezdolność do pracy),

● niezdolność do pracy powstała w ściśle określonych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS okresach, m.in. w okresie zatrudnienia albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

Z obowiązku spełnienia ostatniego warunku zwolniona jest osoba, która udowodniła okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolna do pracy. Wyjątek ten nie ma zastosowania w pani sytuacji, gdyż lekarz orzecznik orzekł częściową niezdolność do pracy.

Podstawą wydania decyzji w sprawie renty jest orzeczenie lekarza orzecznika ZUS. Zainteresowany może je zakwestionować, wnosząc sprzeciw w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia, o czym jest pouczony. Gdy osoba występująca o rentę z tytułu niezdolności do pracy nie wniesie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS do komisji lekarskiej ZUS oraz gdy odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia, odrzucenie odwołania przez sąd jest uzasadnione. Oparcie odwołania wyłącznie na zarzutach dotyczących orzeczenia lekarza orzecznika ZUS dotyczy wszystkich kwestii ujętych w orzeczeniu, a więc m.in. oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy.