Czy przedsiębiorcy muszą zgłosić chęć korzystania z ulg

9 lipca weszła w życie specjalna ustawa z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r. Zgodnie z nią osoby prowadzące działalność gospodarczą oraz przedsiębiorcy odprowadzający składki na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych mają prawo do opłacenia należnych składek za miesiące kwiecień, maj i czerwiec do 30 września tego roku.

Przedsiębiorcy chcący skorzystać z przesunięcia terminu opłacania składek muszą o tym powiadomić ZUS. W tym celu należy zgłosić się najbliższego oddziału ZUS, gdzie można otrzymać papierowy wzór oświadczenia. Wzór takiego dokumentu jest dostępny na stronie internetowej pod adresem: http://www.zus.pl/default.asp?p=1&id=1&idk=1597.

Osoba składająca taki dokument oświadcza, że została poszkodowana przez powódź w rozumieniu art. 3 pkt 2 specustawy z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r.

W oświadczeniu tym należy podać dane identyfikacyjne płatnika, takie jak: NIP, REGON, PKD, PESEL oraz imię, nazwisko oraz adres. Płatnik składający takie oświadczenie musi także oświadczyć, że wie o obowiązku opłacenia zaległych składek na kwiecień, maj oraz czerwiec do końca września tego roku. W przypadku nieopłacenia składek w tym przesuniętym terminie ZUS będzie naliczać odsetki za zwłokę, poczynając od 1 października 2010 r.

Nieopłacenie składek przez firmy zniszczone w tegorocznej powodzi nie będzie miało wpływu na prawo pracowników do zasiłków. Wypłata zasiłków w razie choroby i macierzyństwa osobom podlegającym obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu, jest niezależna od opłacenia składek na te ubezpieczenia przez płatnika składek.

Tylko osoby podlegające dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu (głównie samozatrudnieni), których prawo do świadczeń pieniężnych jest uzależnione od faktycznego opłacenia składek we właściwym terminie i wysokości, otrzymają należne im świadczenia dopiero po zapłaceniu zaległych składek. Ustanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego dla tej grupy osób wynika z nieopłacenia w terminie składki należnej.

Z tego też powodu osoba prowadząca działalność pozarolniczą, jeśli chce zachować ciągłość podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, powinna złożyć w ZUS oświadczenie, że ucierpiała w czasie tegorocznej powodzi.

W czasie powodzi firmy i osoby prywatne utraciły dokumenty mogące być podstawą do korzystania z bezpłatnego leczenia w szpitalach czy placówkach opieki medycznej mających umowy z NFZ. W ustawie z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r. nie wprowadzono żadnych szczególnych zasad korzystania z opieki medycznej przez powodzian. Z przepisów ogólnych wynika, że osoba ubiegająca się o udzielenie jej bezpłatnej opieki zdrowotnej jest zobowiązana przedstawić dowód potwierdzają cy prawo do jego uzyskania. Do korzystania ze świadczeń zdrowotnych uprawnia każdy dokument, który potwierdza uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej. Rodzaj dokumentu zależy od podstawy zgłoszenia do ubezpieczenia, czyli od tytułu ubezpieczenia. Do czasu wydania karty ubezpieczenia zdrowotnego w przypadku pracowników dokumentem potwierdzającym ubezpieczenie zdrowotne jest np.: raport miesięczny ZUS RMUA wydawany przez pracodawcę, aktualne zaświadczenie z zakładu pracy potwierdzające, że zostały zgłoszone do ubezpieczenia i że mają nadal tytuł do ubezpieczenia.

W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą takim dokumentem jest np. zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego oraz aktualny dowód wpłaty składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast dla członka rodziny osoby ubezpieczonej takim dowodem jest np.: potwierdzenie opłacenia składki zdrowotnej przez osobę, która zgłosiła członków rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego wraz z kserokopią zgłoszenia (druki: ZUS ZZA, ZUS ZCZA lub ZCNA lub zaświadczenie z KRUS o ubezpieczeniu członków rodziny).

Prawo do ubezpieczenia może także potwierdzać legitymacja rodzinna z wpisanymi danymi członków rodziny wraz z aktualną datą i pieczątką płatnika. W przypadku dzieci, które ukończyły 18. rok życia, dodatkowo należy przedstawić dokument potwierdzający fakt kontynuacji nauki (do 26. roku życia) - legitymację szkolną lub studencką ewentualnie dokument potwierdzający znaczny stopień niepełnosprawności.

W przypadku studentów po ukończeniu 26. roku życia zgłoszenie do ubezpieczenia przez uczelnię (druk ZUS ZZA) oraz legitymacja studencka lub doktorancka.

Brak dokumentu potwierdzającego prawo do korzystania z bezpłatnej opieki zdrowotnej nie może być powodem odmowy udzielenia świadczenia lub obciążenia pacjenta kosztami leczenia w przypadku stanu nagłego. W takim przypadku dokument może zostać przedstawiony w innym czasie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia udzielania świadczenia - jeśli pacjent nadal przebywa w szpitalu. Termin 7 dni dotyczy sytuacji, kiedy już zakończono leczenie takiej osoby. NFZ zwraca jednak uwagę, że terminy te dotyczą przedstawienia dokumentów potwierdzających prawo do świadczeń, a nie dokumentów potwierdzających opłacenie składek.

W przypadku powodzian, jeśli pracodawca nie zapłaci zaległych składek w terminie określonym w ustawie powodziowej, to po dacie wskazanej w ustawie powodziowej zgodnie z art. 50 ust. 5 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej, NFZ ma prawo obciążyć tego płatnika poniesionymi kosztami udzielonych ubezpieczonemu świadczeń opieki zdrowotnej.

NFZ wyjaśnia, że osoba samodzielnie prowadząca działalność gospodarczą, znajdującą się na zalanych terenach, bez względu na miejsce udzielania pomocy medycznej powinna być przyjęta do lekarza tak jak każda osoba ubezpieczona. Nie ma bowiem znaczenia, czy taka osoba będzie się leczyć w Kielcach, czy w Warszawie. Jednak czym innym jest możliwość obciążenia płatnika składek kosztami udzielonych świadczeń, szczególnie jeśli płatnikiem i ubezpieczonym korzystającym z opieki medycznej jest ta sama osoba. W ustawie powodziowej nie ma odesłania do przepisów określających zasady korzystania z bezpłatnej pomocy medycznej w przypadku przełożenia terminu opłacania składek. W takiej sytuacji osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą będzie obciążona kosztami składek zdrowotnych, w terminach płatności wskazanych w ustawie powodziowej, ale dodatkowo może być obciążona kosztami świadczeń opieki zdrowotnej, jeśli je opłaci po terminie wskazanym w ustawie powodziowej. Możliwość ta wynika z art. 50 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Oznacza to, że samozatrudniony, który nie odprowadził do ZUS składek na ubezpieczenie zdrowotne przez okres dłuższy niż miesiąc, z wyjątkiem wskazanym w ustawie powodziowej, może być obciążony kosztami leczenia. NFZ ma bowiem uprawnienie do obciążenia samozatrudnionego będącego jednocześnie płatnikiem poniesionymi kosztami udzielonych mu świadczeń opieki zdrowotnej.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

Teksty powstały przy współpracy ZUS oraz NFZ

Ustawa z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r. (Dz.U. nr 123, poz. 835).

Ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. nr 210, poz. 2135 z późn. zm.).