W Grecji składki emerytalne płacone zarówno przez pracownika, jak i pracodawcę można odliczyć od dochodu

Grecja jest ulubionym wakacyjnym krajem odwiedzin wśród Polaków. Nie jest też przypadkiem, że dziś w Grecji mieszka ponad 50 tys. Polaków. Jak wskazuje Anna Kalinko, konsultant w PricewaterhouseCoopers, wykonywanie pracy w Grecji regularnie lub przez długie okresy może wiązać się z faktem uzyskania prawa do świadczeń emerytalnych z greckiego systemu ubezpieczeń (nawet po powrocie do Polski).

Grecki system emerytalny składa się z dwóch filarów: obowiązkowego systemu publicznego (I filar) oraz dodatkowego ubezpieczenia emerytalnego (II filar). Anna Kalinko podkreśla, że w Grecji funkcjonują też ubezpieczenia dobrowolne, ale są one przeznaczone głównie dla osób wykonujących pracę poza terytorium Grecji.

- Największym ubezpieczycielem w Grecji jest Zakład Ubezpieczenia Społecznego (IKA) i jest finansowany przez składki pracowników, pracodawców i z podatków. Składka na IKA wynosi 44,06 proc. wysokości wynagrodzenia, z czego 16 proc. płaci pracownik, a 28,06 proc. pracodawca - wyjaśnia Anna Kalinko.

Obowiązkiem każdego pracodawcy jest dopełnienie formalności związanych z rejestracją w IKA zaraz po rozpoczęciu pracy przez zatrudnionego u niego pracownika. Zatrudniony otrzymuje książeczkę ubezpieczonego i zbiera tzw. znaczki ubezpieczeniowe za przepracowane okresy. Pracodawca zobowiązany jest wpłacać systematycznie do IKA składki ubezpieczeniowe na specjalne konto bankowe. Anna Kalinko podkreśla, że w przypadku, gdy pracodawca nie dokona potrącenia (bez względu na przyczynę) z płacy pracownika stosownej składki ubezpieczeniowej w maksymalnym terminie dwóch miesięcy od dnia wypłaty wynagrodzenia, wówczas zobowiązany jest wpłacić do IKA należne świadczenie ze swoich środków (także część składki, która obciąża pracownika).

- Zgodnie z obowiązującymi przepisami składki na ubezpieczenie społeczne muszą być wpłacane do IKA w terminie od pierwszego dnia następnego miesiąca (po miesiącu, w którym świadczona była praca) do ostatniego dnia roboczego tego miesiąca - tłumaczy Anna Kalinko.

Dodaje, że w przypadku samozatrudnienia należy zarejestrować się samemu w odpowiedniej instytucji ubezpieczenia społecznego (głównie TAE lub TEVE).

Obok podstawowego systemu emerytalnego w Grecji funkcjonuje instytucja tzw. drugiego filaru, tj. dodatkowego zabezpieczenia ludności na starość (system emerytur zakładowych). Jak wskazuje Anna Kalinko, system ten jest jednak mało rozpowszechniony i obejmuje tylko ok. 5 proc. zatrudnionych. Dodatkowe ubezpieczenie jest z reguły oferowane przez międzynarodowe lub narodowe duże korporacje. Wysokość składek uzależniona jest od przyjętego planu emerytalnego, przy czym przeważnie uiszczane są one w całości przez pracodawców.

Prawo do emerytury z Zakładu Ubezpieczenia Społecznego IKA nabywają ubezpieczeni po osiągnięciu wieku 65 lat (zarówno kobiety, jak i mężczyźni) oraz przy okresie wykonywania pracy przez 4,5 tys. dni roboczych (15 lat), za które opłacane były składki ubezpieczeniowe. Osoby, które osiągnęły 11,1 tys. dni roboczych, uzyskują prawo do emerytury bez względu na wiek.

- Pełną wypłatę emerytury mogą również uzyskać osoby po osiągnięciu wieku 60 lat i po spełnieniu warunku przepracowanych dni (4,5 tys.). Dla osób pracujących w ciężkich warunkach pracy limit dni przepracowanych wynosi 3375 - dodaje Anna Kalinko.

Jak informuje Artemis H. Karathanassi, menedżer z biura PricewaterhouseCoopers w Atenach, obecnie maksymalna miesięczna wysokość emerytury wynosi 2373 euro (ok. 9492 zł), a minimalna 486 euro (ok. 1944 zł). Ponadto w Grecji istnieje system emerytur minimalnych gwarantowanych przez państwo.

Osoby ubezpieczone przed rokiem 1993 mają prawo również do niepełnej emerytury (po spełnieniu odpowiednich warunków wiekowych i stażu pracy). Eksperci PricewaterhouseCoopers podkreślają, że nabycie uprawnień emerytalnych nie nakłada na emeryta obowiązku rozwiązania stosunku pracy. Jednak w greckim systemie emerytalnym istnieją restrykcje dotyczące zatrudniania osób będących na emeryturze:

● dla emerytów podejmujących pracę w wieku poniżej 55 lat wypłata emerytury jest zawieszana;

● dla emerytów podejmujących pracę w wieku powyżej 55 lat część emerytury przekraczająca kwotę 735 EUR jest obniżana do poziomu 70 proc.

Wniosek o przyznanie emerytury należy złożyć w miejscu zamieszkania. W Polsce będzie to - w zależności od tego, gdzie była ubezpieczona osoba zainteresowana, oddział ZUS, KRUS właściwy do miejsca zamieszkania.

Przy załatwianiu formalności stosuje się unijne formularze z serii E-200.

Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające polskie okresy ubezpieczenia oraz zagraniczne okresy ubezpieczenia. W przypadku braku tych ostatnich należy podać informacje dotyczące zagranicznej instytucji, w której byliśmy ubezpieczeni, oraz numer zagranicznego ubezpieczenia lub nazwy i adresy pracodawców.

Złożenie wniosku o przyznanie emerytury we właściwej instytucji w kraju zamieszkania uruchamia proces rozpatrywania go we wszystkich państwach Unii Europejskiej, w których pracowaliśmy lub mieszkaliśmy (np. w Grecji, Danii i Szwecji okres zamieszkania wlicza się do stażu emerytalnego).

Odmienne warunki muszą spełnić niektóre kategorie osób, które podlegały ubezpieczeniom społecznym przed rokiem 1993. Na przykład osoby wykonującej pracę w ciężkich warunkach pracy mają prawo do wypłaty pełnej emerytury po osiągnięciu wieku 60 (mężczyzna) 55 (kobieta) oraz po przepracowaniu 4,5 tys. dni pracy (z czego 3,6 tys. w ciężkich warunkach). Ponadto 1 tys. dni pracy powinno być wykonywane do 13 lat przed datą wniesienia wniosku o wypłatę emerytury.

Pan Jan pracował: 10 lat w Polsce, 7 lat w Grecji. Całkowity staż ubezpieczeniowy to 17 lat (10+7). Pan Jan ma prawo do emerytury za każdy przepracowany okres. Każde z wymienionych państw (odpowiednie instytucje ubezpieczeniowe) ustali na podstawie własnego ustawodawstwa teoretyczną kwotę emerytury za zsumowane okresy ubezpieczenia, a następnie przyzna emeryturę częściową - proporcjonalną do faktycznego okresu ubezpieczenia na terytorium danego państwa, tj. Polska 10/17, Grecja 7/17.

Emeryt podejmujący pracę musi poinformować swój fundusz emerytalny o tym fakcie

ewa.matyszewska@infor.pl