Nie każde nieszczęśliwe zdarzenie może być uznane za wypadek

Osoba prowadząca działalność gospodarczą w razie doznania uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy tej działalności ma prawo do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.

W myśl art. 3 ust. 3 pkt 8 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm. - dalej ustawa) za wypadek przy pracy uważa się również nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu podczas wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych. Zatem, aby nieszczęśliwe zdarzenie mogło być uznane za wypadek przy prowadzeniu działalności gospodarczej, muszą zostać łącznie spełnione wszystkie 4 warunki wymienione w art. 3 ust. 3 pkt 8 ww. ustawy, tj.: nagłość zdarzenia, przyczyna zewnętrzna tego zdarzenia, wystąpienie urazu lub śmierci oraz zaistnienie wypadku podczas wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem tej działalności.

W praktyce dużo problemów powstaje przy ustaleniu, czy do wypadku doszło w czasie wykonywania przez przedsiębiorcę zwykłych czynności związanych z jego działalnością. Przepisy ustawy nie przybliżają bowiem w żaden sposób, co należy rozumieć pod tym pojęciem. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że dokonując interpretacji tego przepisu, należy mieć na uwadze przede wszystkim rodzaj i charakter działalności, którą wykonuje ubezpieczony przedsiębiorca. W razie sporu z ZUS-em przedsiębiorca powinien więc wykazywać, co wchodziło w zakres jego normalnych obowiązków wykonywanych przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Warto tu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 8 czerwca 2010 r. (II UK 407/09, LEX nr 611423), w którym stwierdzono, że wypadek w czasie dojazdu do siedziby kontrahenta, w celu wykonania zawartej z nim umowy, jest wykonywaniem zwykłych czynności związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i ma cechy wypadku przy wykonywaniu tej działalności pozarolniczej. Wyrok ten zapadł w sprawie, w której przedsiębiorca prowadzący firmę doradztwa komputerowego uległ wypadkowi podczas dojazdu samochodem do swojego kontrahenta. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił uznania, że do wypadku doszło podczas wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem tej działalności. Sąd Najwyższy doszedł jednak do odmiennego wniosku stwierdzając, że prowadzenie tego typu działalności, polegającej m.in. na doradztwie w zakresie sprzętu komputerowego, w swej istocie nie jest stacjonarne, gdyż często nie jest wykonywane w siedzibie przedsiębiorstwa, ale bezpośrednio u kontrahenta. Cechą charakterystyczną takiej działalności jest więc także dojazd do miejsca wykonywania czynności. Dlatego też wypadek w czasie dojazdu do kontrahenta był wypadkiem podczas wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem tej działalności.

Podkreślić należy, że zdarzenie następujące po zakończeniu czynności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą, w drodze z miejsca wykonywania działalności gospodarczej do domu nie jest wypadkiem przy prowadzeniu tej działalności. Tak też wyraźnie wskazywał Sąd Najwyższy w wyroku z 24 lipca 2009 r. (I UK 55/09, LEX nr 529766) stwierdzając ponadto, że odbywanie drogi do domu po zakończeniu czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie jest wykonywaniem zwykłych czynności związanych z prowadzeniem tej działalności, a tylko zdarzenie zaistniałe w tych ostatnio wymienionych okolicznościach może być zakwalifikowane jako wypadek przy prowadzeniu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ust. 3 pkt 8 w związku z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy.

@RY1@i02/2011/159/i02.2011.159.209.002a.001.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik, sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach