Świadczenia na rehabilitację nie zawsze zwolnione ze składek na ZUS

Firma, która zrezygnowała ze statusu zakładu pracy chronionej, ale dalej prowadzi zakładowy fundusz rehabilitacji, musi odprowadzić składki od wypłaconej niepełnosprawnym pracownikom pomocy.

Takie stanowisko zajęły ZUS oraz Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych (BON) w odpowiedzi na pytanie skierowane przez Polską Organizację Pracodawców Osób Niepełnosprawnych (POPON) i Ogólnopolską Bazę Pracodawców Osób Niepełnosprawnych (OBPON). Problem ten dotyczy wielu firm, które po utracie statusu zakładu pracy chronionej spełniają warunki pozwalające im zachować pieniądze zgromadzone na zakładowym funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON) i korzystać z nich.

Co do zasady, pieniądze te powinny być zwrócone do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) z wyjątkiem sytuacji, gdy pracodawca utrzymuje zatrudnienie na poziomie minimum 15 osób w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz osiąga wskaźnik zatrudnienia niepełnosprawnych pracowników w wysokości 25 proc. Z interpretacji ZUS i BON wynika jednak, że w takim przypadku wypłacana z ZFRON pomoc socjalna przeznaczona na rehabilitację zawodową, społeczną i leczniczą musi być obowiązkowo oskładkowana. Co więcej, pracodawca nie może do tego celu wykorzystać pieniędzy znajdujących się na koncie ZFRON, tylko sfinansować składki ze środków obrotowych, ponieważ takiej możliwości nie przewidują przepisy regulujące prowadzenie funduszu.

W swoim stanowisku ZUS i BON powołują się na par. 2 ust. 1 pkt 23 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.). Zgodnie z nim z podstawy wymiaru składek wyłączone są środki wydatkowane na rehabilitację zawodową, społeczną lub leczenie osób niepełnosprawnych pochodzące z ZFRON lub zakładowego funduszu aktywności, ale pod warunkiem że ich płatnik ma status zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej. Dlatego zdaniem ZUS i BON po utracie tego statusu firma wypłacająca pomoc musi od niej odprowadzić składki.

- Takie stanowisko jest krzywdzące dla niepełnosprawnych pracowników i powoduje ich nierówne traktowanie - uważa Edyta Sieradzka, wiceprezes OBPON.

Zwraca też uwagę, że świadczenia z ZFRON są zwolnione od podatku niezależnie od tego, czy firma go prowadząca działa na otwartym, czy chronionym rynku pracy.

- Konieczność sfinansowania składek doprowadzi do zwiększenia kosztów udzielania pomocy, a to może spowodować, że część firm będzie ograniczać udzielanie indywidualnej pomocy socjalnej - mówi Jan Zając, prezes POPON.

To z kolei oznacza, że w przypadku niewykorzystania do końca tego roku środków z ZFRON, które pochodzą z 2011 roku, pracodawca będzie musiał je przelać na konto PFRON. W związku z tym obydwie organizacje wystąpiły do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej o pilną zmianę niekorzystnych dla pracodawców przepisów.

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl