Czy praca na rzecz byłego pracodawcy podwyższy składki

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, która reguluje zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, przewiduje dla osób rozpoczynających prowadzenie działalności gospodarczej możliwość opłacania składek od niższej podstawy. Takie uprawnienie przysługuje przez 24 miesiące kalendarzowe od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności.

Preferencyjna stawka wynosi 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia. Obecnie jest to 450 zł (30 proc. x z 1500 zł), a od 1 stycznia 2013 r. podstawa ta będzie wynosiła 480 zł (30 proc. x 1600 zł).

Ustawodawca określa warunki naliczania składek od obniżonej podstawy wymiaru. Stosownie do art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z preferencyjnych zasad opłacania składek mogą skorzystają osoby rozpoczynające prowadzenie działalności gospodarczej na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, które:

ww okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej nie prowadziły innej pozarolniczej działalności,

wnie wykonują działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Warunek niewykonywania działalności na rzecz byłego pracodawcy dotyczy nie tylko pierwszego dnia prowadzenia działalności, ale całego 24-miesięcznego okresu jej prowadzenia. Oznacza to, że gdy w tym okresie nastąpi rozpoczęcie wykonywania działalności na rzecz byłego pracodawcy, to prowadzący utraci prawo do opłacania składek od niższej podstawy wymiaru.

Jeżeli od stycznia prowadzący działalność rozpocznie współpracę z byłym pracodawcą i będzie w ramach tej współpracy wykonywał czynności tożsame z tymi, które wcześniej świadczył w ramach stosunku pracy, to za okres od 1 stycznia 2013 r. nie będzie mógł opłacać składek od preferencyjnej podstawy wymiaru. Powinien wówczas złożyć formularz ZUS ZWUA (z kodem 05 70 XX) i z dniem 1 stycznia 2013 r. wyrejestrować się z ubezpieczeń. Od 1 stycznia 2013 r. powinien zgłosić się z działalności do obowiązkowych ubezpieczeń z kodem 05 10 XX. Oczywiście za styczeń 2013 r. będzie musiał opłacić składki od zadeklarowanej kwoty, nie niższej jednak niż 60  proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na dany rok kalendarzowy.

Rozpoczęcie współpracy z byłym pracodawcą będzie też miało wpływ na obowiązek opłacenia składki na Fundusz Pracy. Osoba prowadząca działalność, która z działalności obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i jej podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia jest równa co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu, jest bowiem zobowiązana do opłacania za siebie składki na FP. Składka ta wynosi 2,45 proc. i jest naliczana od podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Zatem osoba prowadząca działalność, która oblicza składki na ubezpieczenia społeczne od 30 proc. minimalnego wynagrodzenia, składki na FP nie opłaca. Składka na FP z działalności będzie jednak należna za okres od 1 stycznia 2013 r., bo od tej daty składki na ubezpieczenia społeczne będą naliczane od 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia.

Należy dodać, że obniżoną podstawę wymiaru stosuje się wyłącznie do składek na ubezpieczenia społeczne. Z kolei składkę na ubezpieczenie zdrowotne (w wysokości 9 proc.) osoba prowadząca działalność powinna naliczać i opłacać od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku (w 2012 roku wynosi 2828,31 zł, a składka 254,55 zł.

Andrzej Radzisław

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Podstawa prawna

Art. 18 ust. 8, art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 81 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).