Jak rozliczyć z ZUS wynagrodzenie po rozwiązaniu zlecenia

Zleceniobiorca podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz zdrowotnemu w okresie od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Dobrowolne dla zleceniobiorcy jest tylko ubezpieczenie chorobowe.

Płatnik składek, którym w stosunku do zleceniobiorcy jest zleceniodawca, ma obowiązek zgłosić go do ubezpieczeń oraz rozliczać i opłacać za niego należne składki. Natomiast po zakończeniu wykonywania umowy powinien wyrejestrować go z ubezpieczeń społecznych oraz zdrowotnego.

Wyrejestrowanie następuje poprzez złożenie przez płatnika formularza ZUS ZWUA. W pole data ustania ubezpieczeń należy wpisać datę, od której zleceniobiorca nie podlega już ubezpieczeniom. Jeżeli w przedstawionym stanie faktycznym umowa zostanie rozwiązana z końcem października 2012 r., to płatnik w pole to powinien wpisać datę 1 listopada 2012 r. Formularz ZUS ZWUA należy przekazać do ZUS w terminie 7 dni od daty rozwiązania umowy.

Trzeba zaznaczyć, iż na okres podlegania ubezpieczeniom z umowy-zlecenia nie ma wpływu data wypłaty wynagrodzenia, która w analizowanej sytuacji nastąpi w listopadzie. Oczywiście od wypłaty dokonywanej w tym miesiącu płatnik składek będzie zobowiązany naliczyć i odprowadzić do ZUS składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Składki powinny być rozliczone w imiennym raporcie miesięcznym ZUS RCA składanym za ten miesiąc.

Z uwagi na to, iż wypłata wynagrodzenia nastąpi w następnym miesiącu po wyrejestrowaniu z ubezpieczeń, to należne składki powinny zostać wykazane w imiennym raporcie miesięcznym ZUS RCA z kodem 30 00 XX, a nie z kodem 04 11 XX.

Obliczając składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, płatnik nie powinien uwzględniać w podstawie ich wymiaru odprawy-wypłaconej w związku z rozwiązaniem umowy zlecenia. Przychód taki jest bowiem z niej wyłączony na podstawie par. 2 ust.1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

W przedstawionej sytuacji zleceniobiorca zgłosił do ubezpieczenia zdrowotnego swoją żonę. Dlatego płatnik, który rozwiązuje ze zleceniobiorcą umowę, powinien wyrejestrować z ubezpieczenia zdrowotnego zgłoszonych przez niego członków rodziny. Podlegają oni bowiem ubezpieczeniu zdrowotnemu tylko w okresie, w którym podlega temu ubezpieczeniu osoba, która zgłosiła ich do tego ubezpieczenia.

Wyrejestrowanie członków rodziny następuje poprzez złożenie przez płatnika składek formularza ZUS ZCNA.

Ubezpieczony, jak i zgłoszeni przez niego członkowie jego rodziny, zachowują prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego przez 30 dni od daty ustania tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego - rozwiązania umowy-zlecenia. Po upływie tego okresu prawo do świadczeń z umowy-zlecenia wygasa.

Andrzej Radzisław

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Podstawa prawna

Art. 13 pkt 4, art. 36 ust. 11 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 67 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 186, poz. 1444 z późn. zm.).