Za niektórych zleceniobiorców trzeba opłacić składkę na Fundusz Pracy

Za osoby wykonujące pracę na podstawie umowy-zlecenia obowiązkowe składki na Fundusz Pracy (FP) - ustalone od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia do rocznej podstawy wymiaru, wynoszących w przeliczeniu na okres miesiąca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę - opłacają pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne.

Składka na FP nie jest więc opłacana od każdej umowy-zlecenia. Nie opłaca się jej za zleceniobiorców:

wktórzy podlegają wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu,

wdla których ubezpieczenia emerytalne i rentowe są dobrowolne i którzy przystąpili do tych ubezpieczeń,

wdla których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest niższa od minimalnego wynagrodzenia.

Definicja pracodawcy

Zgodnie z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy składkę na FP mają obowiązek opłacać pracodawcy. Za pracodawcę uważa się jednostkę organizacyjną, chociażby nie posiadała osobowości prawnej, a także osobę fizyczną, jeżeli zatrudnia co najmniej jednego pracownika. Oznacza to, że obowiązek opłacania składek na FP za zleceniobiorców, w przypadku zleceniodawców będących osobami fizycznymi, dotyczy tylko tych płatników, którzy zatrudniają co najmniej jednego pracownika. [przykład 1]

Nie dotyczy to płatników - jednostek organizacyjnych, np. spółki jawnej. W ich przypadku na obowiązek opłacania składek na FP za zleceniobiorców nie ma wpływu to, czy zatrudniają co najmniej jednego pracownika, czy też nie zatrudniają żadnej osoby na podstawie stosunku pracy.

Decyduje odpłatność

Jak wyżej wspomniano, składka na FP jest naliczana od podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia do rocznej podstawy wymiaru. W przypadku zleceniobiorców podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia stanowi przychód uzyskiwany z umowy, jeżeli odpłatność została ustalona kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej, akordowej albo prowizyjnie. Gdy odpłatność została ustalona w inny sposób (co w zasadzie nie występuje), podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż kwota minimalnego wynagrodzenia.

Składka na FP wynosi 2,45 proc. podstawy wymiaru i jest w całości finansowana ze środków płatnika składek. Płatnik w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA wykazuje zsumowaną kwotę składek na FP za wszystkie osoby, za które opłaca składki.

Konieczne przeliczanie

Przy umowach-zleceniach trwających kilka miesięcy z określonym w umowie wynagrodzeniem za pracę w stawce miesięcznej, w celu ustalenia obowiązku opłacania składek na FP należy dokonywać przeliczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na okres miesiąca. Jeżeli zleceniobiorca wykonywał pracę przez niepełny miesiąc (np. z powodu rozpoczęcia lub zakończenia umowy w trakcie miesiąca albo choroby), należy ustalić, ile wynosiłaby podstawa wymiaru składek, gdyby praca była wykonywana przez cały miesiąc. Gdy ustalona w ten sposób podstawa wymiaru składek jest co najmniej równa kwocie minimalnego wynagrodzenia, to zleceniodawca ma obowiązek opłacenia składki na FP od kwoty wypłaconego wynagrodzenia.

Przeliczenia tego nie dokonujemy, gdy w umowie-zleceniu nie określono wynagrodzenia za pracę w stawce miesięcznej, ale w stawce akordowej, kwotowej stawce godzinowej albo prowizyjnej. Wówczas o obowiązku opłacania składek na FP decyduje wysokość przychodu, jaki w danym miesiącu otrzymał zleceniobiorca. Jeżeli wypłacony w danym miesiącu przychód (stanowiący podstawę wymiaru składek) z umowy zlecenia jest co najmniej równy kwocie minimalnego wynagrodzenia, zleceniodawca ma obowiązek opłacenia składki na FP.

Kilka źródeł przychodów

Obowiązek opłacania składki na FP istnieje wówczas, gdy łączna podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego jest równa co najmniej kwocie minimalnego wynagrodzenia (aktualnie 1500 zł). Wobec tego płatnik zatrudniający zleceniobiorcę, którego podstawa wymiaru składek jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, a z umowy-zlecenia podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, powinien uzyskać od niego oświadczenie, czy ma inne tytuły, z których obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Jeżeli złoży oświadczenie, że oprócz umowy-zlecenia nie ma innych tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, składka na FP nie powinna być za taką osobę opłacana. Gdy jednak zleceniobiorca poinformuje, że jednocześnie ma inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i zsumowana podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu będzie równa co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu, składka na FP powinna być opłacona przez każdego z płatników.

Zwolnienia podmiotowe

Składka na FP nie jest opłacana za osoby, które ukończyły 55 lat w przypadku kobiet i 60 lat w przypadku mężczyzn. Zwolnienie obowiązuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dana osoba ukończyła ten wiek. Jednak gdy urodziny były pierwszego dnia danego miesiąca, to składka już za ten miesiąc nie powinna być opłacana. To zwolnienie ma zastosowanie do wszystkich ubezpieczonych, a więc również do zleceniobiorców. [przykład 2]

PRZYKŁAD 1

Zatrudnienie przez osobę fizyczną

Anna K. prowadzi działalność gospodarczą i zatrudnia dwóch zleceniobiorców. Zleceniobiorcy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, a ich podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia jest wyższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia. Pomimo tego Anna K. nie powinna opłacać za nich składek na FP, gdyż nie zatrudnia nikogo na podstawie stosunku pracy.

PRZYKŁAD 2

Skutki ukończenia 60 lat przez mężczyznę

Władysław W. jest zatrudniony jako zleceniobiorca. Płatnik opłaca za niego składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, a także na FP. 1 października 2012 r. Władysław W. ukończył 60 lat. Od przychodów, które zostaną mu wypłacone w październiku i w kolejnych miesiącach, składka na FP nie powinna być opłacana.

@RY1@i02/2012/193/i02.2012.193.03300010b.803.jpg@RY2@

Andrzej Radzisław ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Andrzej Radzisław

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Podstawa prawna

Art. 2 ust. 1 pkt 25, art. 104 art. 104b ust. 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).