Czy wspólnik koryguje dokumenty za miesiąc choroby

Wspólnik spółki jawnej jest traktowany w zakresie ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Wynika to z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dlatego każdy ze wspólników sam rozlicza za siebie składki w odrębnej deklaracji rozliczeniowej. Jeśli spółka zatrudnia na przykład pracowników czy też zleceniobiorców, składki za te osoby są rozliczane w odrębnym komplecie dokumentów przez spółkę. W stosunku do tych osób obowiązki płatnika składek pełni spółka.

Wspólnik spółki jawnej podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i zdrowotnemu. Obowiązek ubezpieczeń istnieje od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania prowadzenia działalności (z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej). Dobrowolne dla wspólnika spółki jawnej jest wyłącznie ubezpieczenie chorobowe.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób prowadzących pozarolniczą działalność (a więc także wspólników spółki jawnej) stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek (w 2012 roku nie niższa niż 2115,60 zł).

Wspólnicy spółki jawnej nie mogą opłacać składek od preferencyjnej podstawy wymiaru wynoszącej 30 proc. minimalnego wynagrodzenia. Z takiej podstawy, po spełnieniu dodatkowych warunków, mogą skorzystać tylko osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Dla wspólników spółki jawnej podstawa wymiaru nie może być zatem niższa od 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia.

W przypadku gdy wspólnik spółki jawnej jest przez część miesiąca niezdolny do pracy i spełnia warunki do przyznania mu zasiłku chorobowego, to należy odpowiednio zmniejszyć podstawę wymiaru składek. Dotyczy to jednak tylko wspólników, którzy zadeklarowali najniższą podstawę wymiaru składek - 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia.

Z przedstawionego stanu faktycznego nie wynika, od jakiej podstawy wymiaru opłacane są składki. Wspólnik spółki jawnej mógł w składanych za siebie dokumentach rozliczeniowych zadeklarować kwotę wyższą od minimalnej. Wówczas brak jest podstawy prawnej do późniejszego jej zmniejszenia w dokumentach rozliczeniowych korygujących.

Z uwagi na powyższe, gdy prowadzący działalność (wspólnik spółki jawnej) przez cały miesiąc był chory i za ten miesiąc otrzymał zasiłek chorobowy z działalności, a jednocześnie składki opłacił od 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia, to może za ten miesiąc złożyć korektę dokumentów. W tym celu powinien złożyć do ZUS deklarację rozliczeniową ZUS DRA za okres choroby i wykazać zerową podstawę wymiaru, i zerowe składki na ubezpieczenia społeczne (za lipiec), i proporcjonalnie obniżoną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za sierpień. Zasady zmniejszania podstawy wymiaru składek w takiej sytuacji wynikają z art. 18 ust. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W myśl tego przepisu kwotę najniższej podstawy wymiaru składek zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniu. Za sierpień podstawa wyniesie 955,43 zł (2115,60 zł : 31 x 14). Pomimo choroby obniżeniu nie ulega podstawa wymiaru i kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Po złożeniu korekty dokumentów prowadzący działalność będzie miał nadpłatę składek, którą może zaliczyć na poczet przyszłych składek, czyli opłacając składki za kolejny miesiąc, pomniejsza wpłacaną do ZUS kwotę o powstałą nadpłatę.

Andrzej Radzisław

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Podstawa prawna

Art. 18 ust. 9 i 10 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).