Dotychczasowe formularze tylko do czasu wyczerpania zapasów

specjalista z zakresu czasu pracy, były pracownik PIP i SN Łukasz Prasołek

17 maja 2012

Od 9 maja 2012 r. obowiązuje nowe rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 2 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2012, poz. 444), dalej nowe rozporządzenie. Po 12 latach zastąpiło ono dotychczasowe rozporządzenie dotyczące tych kwestii.

W wielu miejscach sankcjonuje ono dotychczasową praktykę ZUS oraz uwzglednia zmiany wprowadzone kilka lat temu do kodeksu pracy. Rezygnuje też z niektórych stosowanych wcześniej rozwiązań.

Czego nie uregulowano

W nowym rozporządzeniu nie znajdziemy np. odpowiednika par. 21 dotychczasowego rozporządzenia, który stanowił, że pozostawanie z chorym członkiem rodziny we wspólnym gospodarstwie domowym dokumentuje się oświadczeniem. W praktyce oznacza to, że udokumentowanie powyższego faktu może nastąpić w dowolnej formie, ale podchodząc do problemu pragmatycznie, należy stwierdzić, że nie ma prostszego dowodu niż oświadczenie, a więc zapewne nadal będzie ono powszechnie stosowane.

Nowe przepisy nie regulują też odrębnie sposobu dokumentowania prawa do zasiłku macierzyńskiego po ustaniu ubezpieczenia, gdy umowa o pracę była przedłużana do dnia porodu, co oznacza, że w takim przypadku należy zastosować dowody dotyczące po prostu zasiłku macierzyńskiego.

Teraz mniej formalności

Ważną zmiana jest umożliwienie przedkładania kopii skróconych odpisów aktów urodzenia dzieci we wszystkich przypadkach ubiegania się o zasiłek macierzyński. Rozporządzenie nie określa jednak sposobu potwierdzania kopii za zgodność z oryginałem. Na razie nie wiadomo więc, czy wystarczy to napisać odręcznie na dokumencie i przybić po prostu pieczęć firmową, czy też ZUS wprowadzi w tym zakresie inne wymagania.

Ponadto zmieniono większość druków, ale w par. 25 nowego rozporządzenia zezwolono na używanie starych druków do czasu wyczerpania zapasów. W przypadku osób nieprowadzących działalności gospodarczej w drukach tych nie trzeba już jednak wpisywać NIP-u, a tylko PESEL.

Nieuregulowano również w ogóle sposobu dokumentowania wypłat zasiłków, pozostawiając w tym zakresie wolną rękę płatnikom zasiłków, ale tu czas pokaże, czy w rzeczywistości nie będą oni nadal stosowali dotychczas wymaganych dokumentów, które używali przecież ponad 10 lat.

Wypadki w drodze do pracy

Nowe rozporządzenie określa natomiast sposób dokumentowania niezdolności do pracy powstałej wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy, gdy ubezpieczonemu przysługuje zasiłek więcej niż z jednego tytułu (par. 7 nowego rozporządzenia). W takim przypadku dowodem stanowiącym podstawę przyznania i wypłaty zasiłku chorobowego w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru będzie kopia karty wypadku w drodze do pracy lub z pracy potwierdzona za zgodność z oryginałem przez płatnika składek.

Natomiast gdy niezdolność wynika z wcześniejszego wypadku w drodze, konieczne będzie zaświadczenie lekarskie na zwykłym druku, stwierdzające związek niezdolności do pracy z takim wypadkiem.

Prawo do zasiłku macierzyńskiego

Większość pozostałych zmian dotyczy dokumentowania prawa do zasiłku macierzyńskiego. Po pierwsze uregulowano zasady dokumentowania przerwania pobierania zasiłku przez matkę w związku z pobytem w szpitalu oraz prawa ojca do pobierania zasiłku macierzyńskiego w takiej sytuacji.

Dowodami przerwania wypłaty zasiłku muszą być:

● zaświadczenie o terminie przyjęcia matki do szpitala lub jego kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem,

● oświadczenie ubezpieczonej, od kiedy ojciec będzie korzystał z uprawnień do zasiłku macierzyńskiego, oraz przy wypłatach zasiłku przez ZUS zaświadczenie pracodawcy o terminie zaprzestania korzystania z urlopu macierzyńskiego (par. 17 ust. 1 nowego rozporządzenia).

Podjęcie wypłaty po przerwie będzie z kolei wymagało złożenia zaświadczenia płatnika zasiłku o okresie, za który wypłacono zasiłek ojcu, a w przypadku wypłaty zasiłku przez ZUS dodatkowo zaświadczenia o okresie udzielonego urlopu macierzyńskiego (par. 17 ust. 2 nowego rozporządzenia).

Z kolei dowodami uprawniającymi ojca dziecka do otrzymania zasiłku za okres, o którym mowa w art. 180 par. 6¹ k.p., są:

● skrócony odpis aktu urodzenia lub jego kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem,

● zaświadczenie płatnika zasiłku o okresie przysługującego i wypłaconego matce zasiłku macierzyńskiego,

● zaświadczenie szpitala o terminie przyjęcia matki do szpitala oraz

● zaświadczenie szpitala o terminie wypisania matki ze szpitala (par. 16 nowego rozporządzenia).

W przypadku zasiłków pobieranych za okresy dodatkowe urlopu macierzyńskiego oraz dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego niezbędnymi dowodami są w przypadku pracownika zaświadczenie pracodawcy o okresie udzielonego urlopu oraz ewentualnie zaświadczenie o okresie i wymiarze czasu pracy wykonywanej w czasie dodatkowego urlopu, a w przypadku pozostałych ubezpieczonych wniosek w tej kwestii złożony płatnikowi zasiłku przed terminem rozpoczęcia korzystania z tego zasiłku (par. 18 nowego rozporządzenia). W par. 19 rozporządzenia szczegółowo uregulowano dokumenty, gdy zasiłek macierzyński z tego tytułu ma pobierać ojciec będący i niebędący pracownikiem.

Urlop ojcowski

Uregulowano również dowody niezbędne do otrzymania zasiłku macierzyńskiego z tytułu korzystania z urlopu ojcowskiego (par. 20 nowego rozporządzenia). Będą to:

● skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub jego kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem,

● oświadczenie ojca, że zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego nie został jeszcze pobrany z innego tytułu,

● w przypadku ubezpieczonych niebędących pracownikami wniosek o wypłatę zasiłku, zawierający datę, od której ubezpieczony zamierza z niego korzystać.

Ostatnia nowość to regulacja dotycząca dowodów niezbędnych do przyznania zasiłku opiekuńczego w przypadku uregulowanym w art. 32a ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm. (par. 24 nowego rozporządzenia). Będą to zaświadczenie wystawione przez szpital o okresie pobytu matki w szpitalu oraz oświadczenie ubezpieczonego o pobieraniu przez ubezpieczoną matkę dziecka zasiłku macierzyńskiego w okresie 8 tygodni po porodzie.

Inne zmiany przedstawiamy w tabeli.


Zasiłek chorobowy	Zaświadczenie płatnika składek na druku: - ZUS Z-3 w przypadku pracowników, - ZUS Z-3a w przypadku innych ubezpieczonych	§ 1	Zaświadczenie płatnika składek na druku: - ZUS Z-3 w przypadku pracowników, - ZUS Z-3b w przypadku prowadzących działalność pozarolniczą, osób z nimi współpracujących i duchownych - ZUS Z-3a w przypadku innych ubezpieczonych	§ 2
Zasiłek chorobowy za okres po ustaniu ubezpieczenia	- zaświadczenie płatnika na druku ZUS Z-3 lub ZUS Z-3a , - oświadczenie ubezpieczonego o zaprzestaniu i niepodjęciu działalności zarobkowej stanowiącej tytuł do ubezpieczeń albo zapewniającej prawo do świadczeń z tytułu. niezdolności do pracy, emerytury, renty, zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego i o niepodleganiu ubezpieczeniu w KRUS	§ 3	- oświadczenie osoby występującej o zasiłek na druku ZUS Z-10 o: zaprzestaniu i niepodjęciu działalności zarobkowej stanowiącej tytuł do ubezpieczeń albo zapewniającej prawo do świadczeń z tytułu niezdolności do pracy, o nieustaleniu prawa do emerytury, renty, zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego i o niepodleganiu ubezpieczeniu w KRUS	§ 3
Zasiłek chorobowy za okresy niezdolności do pracy orzeczonej za granicą	Przetłumaczone na język polski zaświadczenie zagranicznego zakładu leczniczego lub lekarza (nie ma obowiązku tłumaczenia, jeśli wystawiono je w UE, krajach EFTA, EOG lub Szwajcarii w ich językach urzędowych)	§ 5 i 5a	Przetłumaczone na język polski zaświadczenie zagranicznego zakładu leczniczego lub lekarza (nie ma obowiązku tłumaczenia, jeśli wystawiono je w UE, krajach EFTA, EOG, Szwajcarii lub w państwach, z którymi Polska ma umowy międzynarodowe w zakresie zabezpieczenia społecznego w ich językach urzędowych)	§ 5 i 6
Świadczenie rehabilitacyjne	Wniosek ubezpieczonego na druku ZUS Np-7	§ 6	- oświadczenie ubezpieczonego na druku ZUS Np-7 , - zaświadczenie o stanie zdrowia wystawione przez lekarza leczącego, - wywiad zawodowy z miejsca pracy, - protokół wypadkowy lub karta wypadku lub decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej	§ 8 ust. 1
Świadczenie rehabilitacyjne za okres po ustaniu ubezpieczenia	Wniosek ubezpieczonego na druku ZUS Np-7 oraz oświadczenie z § 3 pkt 2 rozp.	§ 7	- dowody jw. oraz dodatkowo oświadczenie z § 3 rozporządzenia	§ 8 ust. 2
Zasiłek macierzyński	- zaświadczenie lekarskie stwierdzające przewidywaną datę porodu (przed porodem) lub skrócony odpis aktu urodzenia (po porodzie), - zaświadczenie. pracodawcy o okresie udzielonego urlopu macierzyńskiego, gdy zasiłek płaci ZUS, - oświadczenie ubezpieczonego o urodzeniu pierwszego lub kolejnego dziecka	§ 12	- zaświadczenie lekarskie na zwykłym druku stwierdzające przewidywaną datę porodu (przed porodem) lub skrócony odpis aktu urodzenia lub jego kopia potwierdzona przez płatnika zasiłku za zgodność z oryginałem (po porodzie)	§ 9
Zasiłek macierzyński z tytułu urodzenia dziecka za granicą	- zaświadczenie zagranicznego zakładu leczniczego lub lekarza określające przewidywaną datę porodu (przed porodem) lub skrócony odpis aktu urodzenia (po porodzie)	§ 13	- zaświadczenie zagranicznego zakładu leczniczego lub lekarza określające przewidywaną datę porodu (przed porodem), - skrócony odpis aktu urodzenia/jego kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem (po porodzie); zasady tłumaczenia na język polski analogiczne jak przy zasiłku chorobowym	§ 10
Zasiłek macierzyński po ustaniu ubezpieczenia w okresie ciąży z powodu upadłości lub likwidacji pracodawcy	- zaświadczenie lekarza stwierdzające stan ciąży w okresie zatrudnienia, - świadectwo pracy lub inny dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy z powodu upadłości lub likwidacji, - skrócony odpis aktu urodzenia dziecka	§ 14 ust. 1	- zaświadczenie lekarza na zwykłym druku stwierdzające stan ciąży w okresie zatrudnienia, - świadectwo pracy lub inny dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy z powodu upadłości lub likwidacji pracodawy, - skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub jego kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem	§ 11 ust. 1
Zasiłek macierzyński po ustaniu ubezpieczenia w wyniku rozwiązania stosunku pracy z naruszeniem przepisów	- zaświadczenie lekarza stwierdzające stan ciąży w okresie zatrudnienia, - prawomocne orzeczenie sądu o rozwiązaniu stosunku pracy z naruszeniem prawa, - skrócony odpis aktu urodzenia dziecka	§ 14 ust. 2	- zaświadczenie lekarza na zwykłym druku stwierdzające stan ciąży w okresie zatrudnienia, - prawomocne orzeczenie sądu o rozwiązaniu stosunku pracy z naruszeniem prawa, - skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub jego kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem	§ 11 ust. 2
Zasiłek macierzyński po ustaniu ubezpieczenia w przypadku przedłużenia umowy do porodu	- dowody wymagane w § 12 rozp., - świadectwo pracy lub inny dokument stwierdzający rodzaj zawartej umowy o pracę i datę rozwiązania stosunku pracy	§ 15	Brak odpowiednika starej regulacji	-
Zasiłek macierzyński z tytułu przyjęcia dziecka na wychowanie	- oświadczenie o dacie przyjęcia dziecka, - zaświadczenie sądu opiekuńczego o wystąpieniu do sądu o przysposobienie lub przyjęcie dziecka na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, zawierające datę urodzenia dziecka, - gdy zasiłek płaci ZUS dodatkowo oświadczenie pracodawcy o okresie udzielonego urlopu na warunkach macierzyńskiego	§ 16	- oświadczenie o dacie przyjęcia dziecka, - zaświadczenie sądu opiekuńczego o wystąpieniu do sądu o przysposobienie zawierające datę urodzenia dziecka UWAGA! W przypadku rodzin zastępczych dowody są inne: - prawomocne orzeczenie sądu opiekuńczego o umieszczeniu w rodzinie zastępczej lub umowa cywiloprawna ze starostą, - dokument potwierdzający wiek dziecka	§ 12
Zasiłek w wysokości macierzyńskiego w razie rozwiązania umowy w okresie ciąży z powodu likwidacji lub upadłości pracodawcy i niemożności zapewnienia innego zatrudnienia	- zaświadczenie lekarza stwierdzające stan ciąży w okresie zatrudnienia, - świadectwo pracy lub inny dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy z powodu upadłości lub likwidacji, - zaświadczenie PUP o braku propozycji innego zatrudnienia, - skrócony odpis aktu urodzenia dziecka	§ 17	- zaświadczenie lekarza na zwykłym druku stwierdzające stan ciąży w okresie zatrudnienia, - świadectwo pracy lub inny dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy z powodu upadłości lub likwidacji pracodawcy, - oświadczenie ubezpieczonej, że nie zapewniono jej innego zatrudnienia	§ 13
Skrócenie okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego przez matkę dziecka	- pisemny wniosek matki, - zaświadczenia lub oświadczenia wymagane zgodnie z § 17b rozp.	§ 17a	- pisemny wniosek matki, zawierający datę, od której rezygnuje ona z pobierania zasiłku, - oświadczenie ubezpieczonej, od kiedy ojciec będzie korzystał z uprawnień do zasiłku macierzyńskiego, - zaświadczenie pracodawcy o terminie zaprzestania korzystania z urlopu macierzyńskiego, gdy zasiłek wypłaca ZUS	§ 14
Zasiłek macierzyński dla ojca w przypadku skrócenia pobierania zasiłku przez matkę	- skrócony odpis aktu urodzenia dziecka, - zaświadczenie płatnika składek o okresie pobierania zasiłku przez matkę i okresie przysługującego jej zasiłku, a także w przypadku pracownika - zaświadczenia o udzieleniu mu przez pracodawcę urlopu macierzyńskiego, w przypadku prowadzących działalność pozarolniczą-oświadczenie ojca o jej przerwaniu, a w przypadku pozostałych ubezpieczonych. zaświadczenia o przerwaniu działalności	§ 17b ust. 1	- skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub jego kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem, - zaświadczenie płatnika składek o okresie pobierania zasiłku przez matkę oraz o okresie przysługującego jej zasiłku	§ 15 ust. 1
Zasiłek macierzyński dla ojca dziecka lub innego członka rodziny w razie śmierci matki lub porzucenia dziecka	Dowody jw. oraz w razie porzucenia dziecka oświadczenie matki o jego porzuceniu	§ 17b ust. 2	Dowody jw. oraz oświadczenie ubezpieczonego zawierające informacje o śmierci matki albo o porzuceniu przez nią dziecka	§ 15 ust. 2
Zasiłek opiekuńczy	Wniosek ubezpieczonego wg wzoru z zał. 5 do rozp.	§ 18	Oświadczenie składane na druku ZUS Z-15	§ 21
Zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki za granicą	Zaświadczenie zagranicznego zakładu leczniczego lub zagranicznego lekarza spełniające warunki z § 5 rozp.	§ 19	Zaświadczenie zagranicznego zakładu leczniczego lub zagranicznego lekarza spełniające warunki z § 5 i § 6 rozp. oraz oświadczenie z § 21	§ 22
Zasiłek opiekuńczy na dziecko do lat 8	- oświadczenie ubezpieczonego w przypadku zamknięcia żłobka, przedszkola, szkoły, - decyzja właściwego inspektora sanitarnego w przypadku izolacji dziecka z powodu podejrzenia o nosicielstwo zarazków choroby zakaźnej, - zaświadczenie lekarskie na zwykłym druku w przypadku choroby lub porodu małżonka stale opiekującego się dzieckiem lub jego pobytu w szpitalu	§ 20	- oświadczenie ubezpieczonego w przypadku zamknięcia żłobka, przedszkola, szkoły, - decyzja o konieczności izolacji dziecka wydana na podstawie przepisów o zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, - zaświadczenie lekarskie na zwykłym druku w przypadku choroby lub porodu małżonka stale opiekującego się dzieckiem lub jego pobytu w szpitalu ( UWAGA! rozp. reguluje treść ww. zaświadczenia)	§ 23
Wypłata zasiłków	- asygnata zastępcza na druku ZUS Z-7 - wypłata ewidencjonowana w karcie zasiłkowej na druku ZUS Z-17 - wypłata zasiłków na liście płac. lub liście płatniczej na druku ZUS Z-19	§ 22 - 24	Brak regulacji, a więc wypłata może być dokumentowana w dowolnej formie, pomocniczo można nadal korzystać ze starych druków	Brak

@RY1@i02/2012/095/i02.2012.095.217001000.802.jpg@RY2@

Łukasz Prasołeka, asystent sędziego Sądu Najwyższego

Łukasz Prasołek

asystent sędziego Sądu Najwyższego

Autopromocja

Równość i przejrzystość wynagrodzeń Szkolenie: 12 marca 2026 Sprawdź

Dziękujemy za przeczytanie artykułu!

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.

Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.

DGP

Zgłoś błąd