Poradnia ubezpieczeniowa

● Ile trzeba płacić na ubezpieczenie od wynagrodzeń członków gminnej komisji

● Od kiedy spółka jawna nie musi składać w ZUS formularzy, w tym zgłoszenia płatnika

● Jak się odwołać do sądu od decyzji lekarza orzecznika dotyczącej jednorazowego odszkodowania

● Czy za zleceniobiorcę wracającego do pracy po zasiłku macierzyńskim składka na Fundusz Pracy może nie być opłacana

● W następstwie prowadzonej w firmie przez ZUS kontroli ustalono, że w 2012 roku w przypadku jednego z pracowników błędnie została określona roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe i firma zbyt wcześnie zaprzestała ich opłacania. W konsekwencji po stronie płatnika powstało zadłużenie w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne. Firma przekazała do ZUS niezbędne dokumenty rozliczeniowe korygujące i opłaciła zaległe składki na ubezpieczenia społeczne, w tym w części finansowanej przez pracownika. Czy firma może od byłego pracownika domagać się zwrotu zapłaconych składek w części, w jakiej są one finansowane z jego środków?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego

Tak. Pracodawca może domagać się od byłego pracownika zwrotu zapłaconych za niego składek na ubezpieczenia społeczne.

Składki na ubezpieczenia społeczne pracownika oblicza, rozlicza i opłaca pracodawca. Na pracodawcy jako płatniku składek spoczywa obowiązek przekazania do ZUS całości należności na ubezpieczenia społeczne, a więc zarówno tych, które są finansowane z jego środków, jak i tych, które są finansowane ze środków pracownika.

Jednocześnie przepisom ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która określa tryb i zasady opłacania składek, nie jest znana możliwość opłacania ich bezpośrednio przez pracownika. Nie ulega więc wątpliwości, że pracodawca ma obowiązek obliczyć, rozliczyć i opłacić całość należnych składek na ubezpieczenia społeczne, w tym części, która powinna być finansowana ze środków pracownika, także w przypadku byłego pracownika.

Jeżeli zaś chodzi o możliwość dochodzenia od byłego pracownika zwrotu zapłaconych za niego składek, to potwierdził ją Sąd Najwyższy w uchwale z 5 grudnia 2013 r., sygn. akt III PZP 6/13 (OSNP 2014/11/154). Z przedmiotowej uchwały SN wynika, że opłacone przez pracodawcę składki na ubezpieczenia społeczne w części, w której powinny być sfinansowane przez pracownika, mogą stanowić dla tego ostatniego bezpodstawne wzbogacenie. SN w tym orzeczeniu wskazał także, że istniejący pomiędzy płatnikiem składek a ubezpieczonym stosunek pracy powoduje wprawdzie, że ubezpieczony podlega ubezpieczeniom społecznym, ale stan ten nie rodzi po jego stronie jakichkolwiek obowiązków w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zwłaszcza zaś w zakresie obliczania, rozliczania oraz opłacania należnych składek na te ubezpieczenia. Wszystkie obowiązki w tym przedmiocie obciążają płatnika składek, niezależnie od źródła ich finansowania.

Podstawa prawna

Art. 4 pkt 2 lit. a i art. 17 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 405 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121).

● Czy od wynagrodzenia członków gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych powinny być odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne? W skład komisji wchodzą zarówno osoby z zewnątrz, jak i pracownicy urzędu gminy.

radca prawny

Stosownie do art. 4¹ ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1356 ze zm.) prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu należy do zadań własnych gmin. Wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast), realizując te obowiązki, powołują gminne komisje rozwiązywania problemów alkoholowych.

Składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne są opłacane za osoby, które mają tytuł do ubezpieczeń, tj. na wykonywanie określonej pracy została z nimi zawarta umowa o pracę lub umowa cywilnoprawna rodząca obowiązek ubezpieczeń, np. umowa-zlecenie.

Wszystkie tytuły do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnych i rentowych są wymienione w art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wśród wymienionych nie ma członka komisji. Oznacza to, że osoba ta z samego faktu sprawowania funkcji członka tej komisji nie podlega ubezpieczeniom. Jeśli wynagrodzenie za pełnienie funkcji otrzymuje osoba będąca pracownikiem gminy, trzeba ustalić, czy:

wpełnienie obowiązków członka komisji należy do jej obowiązków pracowniczych,

wprzychód, jaki z tego tytułu uzyskuje, jest przychodem ze stosunku pracy.

Od wynagrodzenia wypłacanego za pracę w komisji byłyby należne składki na ubezpieczenia społeczne, gdy uzyskiwany z tego tytułu przychód zostałby zakwalifikowany do przychodów ze stosunku pracy.

Z kolei za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się m.in. te uzyskiwane w związku z udziałem w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej. Tak stanowi art. 13 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeżeli więc wypłacane wynagrodzenie dla celów podatkowych traktowane jest jako przychód z działalności wykonywanej osobiście, oznacza to, że od tego przychodu nie powinny być opłacane składki na ubezpieczenia społeczne.

Natomiast wszystkie tytuły do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego wylicza art. 66 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Członek komisji nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdyż taki tytuł nie został wymieniony w powołanym przepisie. W konsekwencji od należności wypłacanych z tytułu pracy w komisji nie trzeba opłacać składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Podstawa prawna

Art. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 13 pkt 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.).

Art. 66 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.).

● Spółka jawna została wpisana do KRS 1 grudnia 2014 r. Zatrudnia dwóch pracowników, za których musi opłacać składki ZUS. Czy to prawda, że nie musi już sporządzać formularzy ZUS ZPA, ZUS ZAA i ZUS ZBA?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego

Tak. Od 1 grudnia 2014 r. płatnicy składek, którzy podlegają wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, nie muszą sporządzać ww. formularzy ubezpieczeniowych.

Z tą datą uległy bowiem zmianie zasady zgłaszania do ZUS tych płatników składek, którzy podlegają wpisowi do KRS. Obecnie wystarczające do tego, aby taki podmiot został zarejestrowany w ZUS, jest uzyskanie wpisu do KRS oraz złożenie naczelnikowi urzędu skarbowego formularza NIP-8, który obejmuje dane uzupełniające (np. nazwę skróconą płatnika składek), takie, których nie obejmuje wpis do KRS, a które są potrzebne m.in. ZUS.

Nie ma więc już potrzeby, tak jak miało to miejsce wcześniej, składania w KRS wraz z wnioskiem o wpis formularzy ZUS ZPA, ZUS ZAA i ZUS ZBA. Dane objęte wpisem do KRS, jak i dane uzupełniające są przekazywane do ZUS przez Centralny Rejestr Podmiotów - Krajową Ewidencję Podatników, a ZUS na podstawie tych danych sporządza za płatnika składek formularze ZUS ZPA, ZUS ZAA i ZUS ZBA.

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 5b - 5d ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

● Doznałam wypadku przy pracy. ZUS odmówił mi jednak wypłaty jednorazowego odszkodowania, ponieważ lekarz orzecznik nie stwierdził żadnego uszczerbku na zdrowiu. Czy decyzję tego orzecznika muszę najpierw zakwestionować przed komisją lekarską, czy też od razu mogę skierować odwołanie do sądu okręgowego? Dodam, że moje zastrzeżenia dotyczą wyłącznie błędnej, według mnie, decyzji orzecznika.

adwokat

W świetle art. 477⁹ par. 3¹ kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.) sąd odrzuci odwołanie w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, a podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli osoba zainteresowana nie wniosła sprzeciwu od tego orzeczenia do komisji lekarskiej ZUS i odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia.

Cytowana norma ma w konsekwencji zastosowanie m.in. w sprawach o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy, które przysługuje zainteresowanemu na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 ze zm.; dalej: ustawa wypadkowa). Analogicznie uznał Sąd Najwyższy, podnosząc w uchwale z 18 listopada 2014 r., sygn. akt: II UZP 3/14 (LEX nr 1540009), że przepis art. 477⁹ par. 3¹ k.p.c. stosuje się w sprawie o jednorazowe odszkodowanie, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy wypadkowej.

Odpowiadając zatem na pytanie, przed skierowaniem odwołania do sądu czytelniczka powinna najpierw zaskarżyć orzeczenie lekarza orzecznika ZUS do komisji lekarskiej ZUS. W przeciwnym wypadku zostanie ono odrzucone bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Podstawa prawna

Art. 477⁹ par. 3¹ ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1296).

● Jedna z kobiet zatrudnionych w spółce z o.o. na podstawie umowy-zlecenia po urodzeniu dziecka pobierała zasiłek macierzyński. Okres zasiłku kończy się 18 grudnia i 19 osoba ta powróci do pracy i będzie w dalszym ciągu wykonywała umowę-zlecenie. Czy za osobę wracającą do pracy po zasiłku macierzyńskim składka na Fundusz Pracy nie powinna być opłacana?

radca prawny

Zgodnie z art. 104a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne nie opłacają składek na Fundusz Pracy za zatrudnionych pracowników powracających z urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub urlopu wychowawczego w okresie 36 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po powrocie z urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub urlopu wychowawczego.

Powołany przepis zwalniający płatników z obowiązku opłacania składek na FP ma zastosowanie do pracowników, którzy powracają do pracy po urlopie macierzyńskim czy też urlopie wychowawczym, nie ma natomiast zastosowania do osób zatrudnionych na podstawie umowy-zlecenia. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym zleceniobiorcy nie przysługuje bowiem zarówno urlop macierzyński, jak i urlop wychowawczy.

Osoba, która wykonuje umowę-zlecenie i z umowy tej przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, może jedynie nabyć prawo do zasiłku macierzyńskiego, co nie jest jednak równoznaczne z urlopem macierzyńskim. Wobec tego przepis art. 104a wskazanej ustawy nie ma zastosowania do zleceniobiorców.

Obowiązek opłacania składki na FP w przypadku zleceniobiorców jest uzależniony od wysokości wynagrodzenia, jakie otrzymuje zatrudniona osoba. Znaczenie ma również sposób ustalenia odpłatności w umowie.

W przypadku umów trwających kilka miesięcy z określonym w umowie wynagrodzeniem za pracę w stawce miesięcznej (np. 2000 zł za miesiąc), w celu ustalenia obowiązku opłacania składek na FP, należy dokonywać przeliczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na okres miesiąca. Oznacza to, że w przypadku gdy zleceniobiorca wykonywał pracę przez niepełny miesiąc (np. z uwagi na rozpoczęcie lub zakończenie wykonywania umowy-zlecenia w trakcie miesiąca), należy ustalać, ile wynosiłaby podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, gdyby zleceniobiorca wykonywał pracę przez cały miesiąc.

Jeżeli ustalona w ten sposób podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest co najmniej równa kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę, to płatnik ma obowiązek opłacenia składki na FP.

Przeliczenia tego płatnik nie dokonuje, gdy w umowie-zleceniu nie określono wynagrodzenia za wykonanie zlecenia w stawce miesięcznej, ale w stawce akordowej, godzinowej albo prowizyjnej. Wówczas o obowiązku opłacania składki na FP za zleceniobiorcę decyduje wysokość osiągniętego przez niego w danym miesiącu przychodu.

Jeżeli osiągnięty w danym miesiącu przychód z umowy-zlecenia jest co najmniej równy kwocie minimalnego wynagrodzenia, zleceniodawca ma obowiązek opłacenia składki na FP. Przeliczenia nie dokonujemy wówczas, gdy co prawda wynagrodzenia dla zleceniobiorcy nie określono w stawce miesięcznej, ale w danym miesiącu przychód z umowy-zlecenia jest co najmniej równy kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Podstawa prawna

Art. 104 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.).