Od kogo ubezpieczony otrzyma zwrot nadpłaty

Składki zapłacone w wysokości wyższej, niż wymagają tego przepisy, ulegają zaliczeniu na poczet zaległych, a jeśli płatności były dotąd regulowane na bieżąco - na poczet przyszłych. ZUS dokona zaliczenia z urzędu. Nie jest wymagana jakakolwiek inicjatywa płatnika.

Konieczny wniosek

Nadpłacona kwota może zostać jednak zwrócona płatnikowi - na jego wniosek. Nie dotyczy to tych nadpłaconych składek, które muszą posłużyć do uregulowania zaległych zobowiązań. ZUS zawiadomi płatnika o wysokości nienależnie opłaconych składek, które mogą zostać zwrócone. Zawiadomienie nie zostanie wysłane, jeżeli nadpłacone składki nie przekraczają kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

ZUS ma obowiązek zwrócić żądaną kwotę w ciągu 30 dni od otrzymania wniosku. Po upływie tego terminu kwota, która powinna zostać zwrócona, podlega oprocentowaniu w wysokości równej odsetkom za zwłokę pobieranym od zaległości podatkowych, ale odsetki są obliczane od dnia złożenia wniosku o zwrot.

Płatnik ma obowiązek zwrotu na rzecz ubezpieczonego tej części nadpłaty, która została sfinansowana z jego wynagrodzenia. Zasada ta nie wynika bezpośrednio z przepisów ubezpieczeniowych, należy ją jednak rozpatrywać na gruncie prawa pracy w kontekście obowiązku zapłaty umówionego wynagrodzenia. Jeżeli nienależne składki zostały opłacone tylko ze środków płatnika i żadne dodatkowe środki nie zostały pobrane z wynagrodzenia brutto ubezpieczonego, nie otrzyma on żadnego zwrotu.

Przekroczenie

Bardzo często przyczyną zapłacenia przez płatnika nienależnych składek jest sytuacja, w której podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe dla danego ubezpieczonego przekracza trzydziestokrotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, a płatnik nadal pobiera i odprowadza składki na ten rodzaj ubezpieczeń. ZUS po stwierdzeniu takiej okoliczności zawiadamia o tym płatnika i ubezpieczonego. Zgodnie z przepisami rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe płatnik powinien złożyć deklaracje rozliczeniowe korygujące i imienne raporty miesięczne korygujące.

W terminie 30 dni od złożenia dokumentów ZUS zwraca nadwyżkę. Przepisy rozporządzenia wyraźnie nakładają na płatnika obowiązek niezwłocznego zwrotu nienależnie pobranych składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

W niektórych przypadkach zwrot nadpłaconych składek może zostać dokonany bezpośrednio na rzecz ubezpieczonego. Taka sytuacja ma miejsce, kiedy nie ma płatnika składek ani jego następcy prawnego. ZUS wtedy zawiadamia o nadpłacie ubezpieczonego, który może złożyć wniosek o zwrot składek. Zostanie zwrócona mu jednak tylko ta część nadpłaty, która została sfinansowana z jego środków. W orzecznictwie przyjęto również zasadę, na podstawie której ubezpieczony może żądać zwrotu składek, nawet jeśli płatnik miał jakieś zaległości wobec ZUS.

Terminy

● Przepisy nie ustanawiają terminu do złożenia wniosku o zwrot.

● Zwrotu nie można jednak żądać po upływie 5 lat, licząc od otrzymania zawiadomienia lub opłacania składek, jeśli zawiadomienie nie było wymagane.

● Bieg terminu 5-letniego przedawnienia może ulec zawieszeniu:

1) w przypadku wydania przez ZUS decyzji w sprawie nienależnie opłaconych składek - od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna;

2) jeżeli wydanie decyzji w sprawie nienależnie opłaconych składek jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd - do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż na okres 2 lat;

3) od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy;

4) w przypadku wydania przez ZUS decyzji stwierdzającej brak obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym lub obniżającej podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia - od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

@RY1@i02/2014/220/i02.2014.220.03300020d.802.jpg@RY2@

Joanna Śliwińska radca prawny

Joanna Śliwińska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 19 ust. 1 i 6b oraz art. 24 ust. 6a-6h ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Par. 8 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 ze zm.).