Poradnia ubezpieczeniowa

● W jakiej formie informacja o składkach dla ubezpieczonego

● Jak traktować wypłatę za czas pozostawania bez pracy w kontekście składek

● Czy podpisanie faktury w trakcie choroby pozbawi zasiłku

● Czy można przejść na świadczenie przedemerytalne, gdy pracodawca narusza uprawnienia pracownicze

● Spółka z o.o., w której pełniłem funkcję członka zarządu, miała duże zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. ZUS skierował postępowanie egzekucyjne wobec jej majątku. Okazało się ono jednak nieskuteczne z uwagi na brak majątku spółki. Została ona później wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego. ZUS jednak wydał decyzję o przeniesieniu na mnie odpowiedzialności za niezapłacone przez spółkę składki. Czy powinienem ponosić tę odpowiedzialność, pomimo że spółka została już wykreślona i utraciła byt prawny?

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Tak, ponieważ wykreślenie spółki z KRS nie zwalnia członka zarządu z odpowiedzialności za niezapłacone przez spółkę składki na ubezpieczenia społeczne.

ZUS może dochodzić zapłaty zaległych składek od członków zarządu spółki z o.o. także po jej wykreśleniu z rejestru. Tak też wypowiadał się Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z 15 października 2009 r. (sygn. akt I UZP 3/09, OSNP 2011/1-2/13). Stwierdził, że za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne członkowie jej zarządu ponoszą odpowiedzialność także wówczas, gdy decyzja ZUS orzekająca o tej odpowiedzialności została wydana po wykreśleniu spółki z Krajowego Rejestru Sądowego. Tak wynika z art. 116 ustawy - Ordynacja podatkowa w związku z art. 31 i art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Podobnie wskazywał SN w wyroku z 25 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II UK 218/11, OSNP 2013/7-8/90). Odpowiedzialność członka zarządu spółki za składki jest bowiem jego własną odpowiedzialnością, która nie wygasa z chwilą utraty bytu prawnego przez spółkę.

Tak więc likwidacja spółki sama w sobie nie jest podstawą wyłączającą odpowiedzialność członków zarządu za niezapłacone przez nią składki.

Jest to bardzo niekorzystne rozwiązanie dla byłych członków zarządu, którzy będą ponosić nierzadko znaczną odpowiedzialność, mimo że spółka już nie istnieje i nie można będzie od niej dochodzić zwrotu zapłaconych kwot. Jest to jednak uzasadnione, gdyż nie ma powodu, aby sytuacja członków zarządu, którzy nie złożyli we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, zmieniała się na ich korzyść po wykreśleniu spółki z rejestru, jeżeli zobowiązania z tytułu składek nie zostały w pełni zrealizowane. Nieskuteczne więc byłoby powoływanie się przez członków zarządu na utratę bytu prawnego przez spółkę jako okoliczność mogącą uwolnić ich od odpowiedzialności.

Podstawa prawna

Art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.).

Art. 31 i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

● Jestem pracownikiem. Czy pracodawca może udostępniać mi miesięczne i roczne informacje dla osoby ubezpieczonej w formie elektronicznej?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Tak. Z wyjątkiem jednak sytuacji, gdy ubezpieczony nie wyraził zgody na przekazywanie mu miesięcznej i rocznej informacji dla osoby ubezpieczonej w formie elektronicznej. Taka informacja dla osoby ubezpieczonej powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym.

Płatnik składek ma obowiązek przekazywać ubezpieczonym informacje zawarte w składanych za nich imiennych raportach miesięcznych w podziale na poszczególne miesiące, za rok ubiegły w terminie do 28 lutego roku następnego. Na żądanie ubezpieczonego płatnik składek ma obowiązek przekazywać mu tego rodzaju informacje częściej niż raz do roku, ale nie częściej niż raz na miesiąc.

W praktyce wielu płatników składek do przekazywania ubezpieczonym omawianych informacji wykorzystuje formularze miesięcznej i rocznej informacji dla osoby ubezpieczonej, które zostały określone w załączniku nr 16a i 16b do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 186, poz. 444 ze zm.).

Jeżeli chodzi o formę, w jakiej powinny być udostępniane ubezpieczonym informacje zawarte w składanych za nich imiennych raportach miesięcznych, to zasadniczo płatnik składek takie informacje powinien przekazywać na piśmie. Przepisy dopuszczają możliwość stosowania w tym zakresie formy dokumentu elektronicznego, ale po spełnieniu dwóch warunków. Po pierwsze, na stosowanie takiej formy musi wyrazić zgodę ubezpieczony. Po drugie, dokument elektroniczny zawierający informacje pochodzące z imiennych raportów miesięcznych musi być podpisany przy wykorzystaniu bezpiecznego podpisu elektronicznego.

Podstawa prawna

Art. 41 ust. 8-9a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

● Umowa o pracę została rozwiązana z zatrudnionym z końcem grudnia 2013 r. W listopadzie br. ma zostać zawarta ugoda w sprawie przywrócenia go do pracy od 1 stycznia 2014 r. Nasz zakład pracy w listopadzie będzie tej osobie wypłacał wynagrodzenie za cały okres pozostawania bez pracy. Czy płatnik powinien podzielić kwotę wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy na liczbę miesięcy pozostawania pracownika bez pracy i dokonać korekty składanych raportów od stycznia 2014 r.?

radca prawny

Nie. Pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia nawiązania do dnia ustania stosunku pracy. Po rozwiązaniu umowy pracodawca składa formularz ZUS ZWUA i wyrejestrowuje pracownika z ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego.

Orzeczenie sądu przywracające pracownika do pracy na poprzednich warunkach, jak i przywrócenie do pracy na podstawie ugody zawartej między pracownikiem a pracodawcą ma charakter mieszany konstytutywno-deklaratoryjny. Warunkiem reaktywowania stosunku pracy z mocy prawomocnego orzeczenia przywracającego do pracy lub zawartej w tej sprawie ugody między stronami jest zgłoszenie przez pracownika gotowości niezwłocznego podjęcia pracy w terminie, o którym mowa w art. 48 kodeksu pracy (tj. w terminie 7 dni). Podjęcie pracy w tym terminie skutkuje reaktywowaniem stosunku pracy.

ZUS uznaje, że osoba przywrócona do pracy podlegała przez cały ten czas ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu jako pracownik.

Tym samym pracodawca powinien zgłosić przywróconego pracownika do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z kodem 01 10 xx z datą objęcia ubezpieczeniem - 1 stycznia 2014 r. - oraz złożyć korektę dokumentów rozliczeniowych z zerową podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, o ile w tych miesiącach pracownik nie otrzymywał żadnych przychodów, od których istniałby obowiązek opłacania składek.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku pracowników stanowi przychód uzyskiwany w związku z wykonywaniem pracy, a więc składki są naliczane od kwot faktycznie wypłaconych, a nie należnych. Wobec tego gdy pracownik otrzyma wynagrodzenie za cały okres pozostawania bez pracy, to wynagrodzenie to stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, gdyż jest to przychód ze stosunku pracy. Jednocześnie gdy to wynagrodzenie zostanie wypłacone w listopadzie, powinno zostać rozliczone w dokumentach rozliczeniowych składanych za ten miesiąc.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 48 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).

● Prowadzę jednoosobowo działalność gospodarczą. Od początku października jestem chory i w związku z tym faktycznie nie wykonuję działalności. Czy jeżeli w czasie tej choroby podpiszę fakturę VAT, to ZUS pozbawi mnie zasiłku chorobowego?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Nie. Podpisanie faktury VAT w czasie choroby nie jest traktowane jako wykonywanie pracy zarobkowej, a co za tym idzie nie pozbawia przedsiębiorcy prawa do zasiłku chorobowego.

Ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Przepisy ustawy zasiłkowej nie wyjaśniają, co należy rozumieć pod pojęciem pracy zarobkowej. Pomocne w tym zakresie okazuje się orzecznictwo sądowe. Wynika z niego, że dla potrzeb ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa za pracę zarobkową uważa się nie tylko wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy lub innego rodzaju zatrudnienia, ale także wykonywanie różnych czynności na podstawie różnych stosunków prawnych o charakterze cywilnoprawnym oraz prowadzenie własnej działalności gospodarczej, samozatrudnienie (wyrok SN z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt III UK 11/08, OSNP 2009/21-22/292). Jednocześnie w orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że samo podpisywanie faktur i innych dokumentów niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej nie powinno być traktowane jako wykonywanie pracy zarobkowej (wyrok SN z 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II UK 186/11, LEX nr 1216851, wyrok SN z 6 maja 2009 r., sygn. akt II UK 359/08, OSNP 2011/1-2/16). Uzasadnione jest więc stanowisko, że jeżeli w czasie choroby przedsiębiorca ograniczył się jedynie do podpisania faktury VAT, ZUS nie powinien pozbawić go zasiłku chorobowego za czas tej choroby.

Podstawa prawna

Art. 17 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 159).

● Od 1 stycznia 2004 r. pracuję w firmie, która od pewnego czasu ma duże kłopoty finansowe. W ostatnich miesiącach nie otrzymałem wynagrodzenia. W związku z tym zamierzam rozwiązać stosunek pracy z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika, w trybie art. 55 par. 1¹ kodeksu pracy. Czy pomimo tego, że ustanie zatrudnienia nie nastąpi z inicjatywy zakładu pracy, będę mógł ubiegać się o przyznanie świadczenia przedemerytalnego?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Świadczenie przedemerytalne mogą uzyskać m.in. te osoby, których stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu przepisów ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Do takich przyczyn ustawa ta zalicza m.in. rozwiązanie stosunku pracy przez pracownika na podstawie art. 55 par. 1¹ kodeksu pracy - z uwagi na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika (np. w przypadku niewypłacania przez pracodawcę wynagrodzenia za pracę lub nagminnego wypłacania tego wynagrodzenia po terminie).

Warunkiem uzyskania świadczenia przedemerytalnego przez osoby, które rozwiązały z pracodawcą stosunek pracy w trybie art. 55 par. 1¹ kodeksu pracy, jest ukończenie wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz posiadanie okresu składkowego i nieskładkowego w wymiarze co najmniej 30 lat (kobieta) i 35 lat (mężczyzna). Obydwa warunki muszą być spełnione do dnia rozwiązania stosunku pracy. Ponadto zatrudnienie to musi trwać przynajmniej 6 miesięcy. Przepisy przewidują również możliwość uzyskania świadczenia przedemerytalnego bez względu na osiągnięty wiek. Dotyczy ona osób zatrudnionych, przynajmniej przez 6 miesięcy, u pracodawcy, który je zwolnił, o ile najpóźniej w dniu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy posiadały okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze co najmniej 35 lat (kobieta) lub 40 lat (mężczyzna).

Osoby, których stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy, muszą również spełnić pewne ogólne warunki wymagane do przyznania świadczenia przedemerytalnego od wszystkich osób ubiegających się o to świadczenie, tj.:

wpobierać zasiłek dla bezrobotnych przynajmniej przez 6 miesięcy,

ww okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie mogą odmówić powiatowemu urzędowi pracy bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a także zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych,

wzłożyć wniosek o świadczenie przedemerytalne wraz z odpowiednią dokumentacją w ciągu 30 dni od daty wydania przez powiatowy urząd pracy zaświadczenia potwierdzającego pobieranie przynajmniej przez 6 miesięcy zasiłku dla bezrobotnych, a w dniu zgłoszenia tego wniosku nadal posiadać status osoby bezrobotnej.

Podstawa prawna

Art. 2 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 170 ze zm.).

Art. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.).