Mimo odroczenia i tak niekiedy trzeba płacić

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych zawiera niewiele mechanizmów pomocy przedsiębiorcy będącemu w trudnej sytuacji ekonomicznej. Należności z tytułu składek są należnościami publicznoprawnymi, tak jak podatki, co powoduje, że zwolnienie z obowiązku ich zapłaty zostało przez ustawodawcę bardzo utrudnione. ZUS może umorzyć należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności albo ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Decyzja taka podejmowana jest jednak niezwykle rzadko.

W omawianym przypadku pozostają dwie możliwości - odroczenie płatności lub rozłożenie zaległości na raty. Odroczenie polega na ustaleniu nowego terminu zapłaty składek, co zapobiegnie naliczaniu odsetek za zwłokę. Rozłożenie na raty zaległości spowoduje, że odsetki nie będą naliczane, począwszy od dnia następnego po złożeniu wniosku. Środki te stosowane są przez ZUS na wniosek przedsiębiorcy z powodu jego trudnej sytuacji ekonomicznej lub z innych względów, do których może należeć np. choroba utrudniająca prowadzenie działalności. Ustawa nakazuje ZUS wzięcie pod uwagę również stan finansów publicznych podczas podejmowanie decyzji, co w związku z permanentnym deficytem oznacza, że nie wszystkie wnioski są uwzględniane. Warto wiedzieć, że zarówno odroczenie, jak i rozłożenie na raty są całkowicie uznaniowe, to znaczy zależne tylko od ZUS. Nie ma przepisu, który ustalałby parametry ekonomiczne nakazujące udzielenie przedsiębiorcy pomocy w takiej formie. Istnieją oczywiście przepisy wewnętrzne, które regulują tę kwestię i obligują urzędników ZUS do ich stosowania. Nie są to jednak akty prawa powszechnego, na które przedsiębiorca mógłby się powoływać.

Jeśli ZUS wyrazi zgodę na zastosowanie któregoś z tych mechanizmów, przedsiębiorca nie otrzyma decyzji w sprawie, a zostanie poinformowany o możliwości zawarcia umowy lub umowa zostanie mu przesłana pocztą. Również w tym przypadku ustawa nie określa sztywno postanowień umowy (wysokości rat, terminu ich spłaty). Każdy przypadek musi zostać rozpatrzony indywidualnie w oparciu o propozycje wnioskodawcy i stan jego finansów. ZUS bierze pod uwagę sytuację ekonomiczną przedsiębiorcy i możliwości spłaty zadłużenia. Może się więc zdarzyć, że przedsiębiorcy mający takie samo zadłużenie otrzymają propozycję podpisania umów na różnych warunkach.

Przy występowaniu z wnioskiem o odroczenie trzeba się liczyć z koniecznością zapłaty niektórych składek. O ile rozłożenie na raty może dotyczyć wszystkich składek, o tyle ich odroczenie może dotyczyć tylko składek finansowanych przez płatnika. Część składek odprowadzanych do ZUS jest finansowana przez pracowników i potrącana z wynagrodzenia brutto - część składki emerytalnej i rentowej, całość składki chorobowej i zdrowotnej.

@RY1@i02/2014/181/i02.2014.181.03300020c.802.jpg@RY2@

Joanna Śliwińska radca prawny

Joanna Śliwińska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 28 i 29 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).