Poradnia ubezpieczeniowa

● Czy emeryturę pomostową uzyska osoba, która nie pracowała w szczególnych warunkach po 2008 roku

● W maju 2009 r. zatrudniliśmy na 1/2 etatu kobietę uprawnioną od 11 grudnia 2008 r. do emerytury z tytułu ukończenia 60 lat. Poprzednie zatrudnienie ustało 30 listopada 2008 r. Wysokość emerytury została obliczona na dotychczasowych zasadach. W grudniu 2013 r. pracownica zwróciła się o wydanie zaświadczenia ZUS Rp-7 z wykazem zarobków uzyskanych w okresie od 1 maja 2009 r. do 30 listopada 2013 r. ZUS wskazał, że ustawa o emeryturach i rentach z FUS nie przewiduje przeliczenia wysokości emerytury w związku z 30-miesięcznym okresem ubezpieczenia przypadającym po jej przyznaniu, a emerytka nie spełniła warunków do przeliczenia emerytury na podstawie art. 110 ustawy. Czy w takiej sytuacji przysługuje żądane przeliczenie?

ekspert od emerytur i rent

Nie. Przeliczenie emerytury to ponowne obliczenie wysokości już przyznanego świadczenia. Wskutek jego następuje zmiana wysokości świadczenia, do którego uprawnienie już powstało.

Trzydziestomiesięczny okres (podlegania ubezpieczeniom po przyznaniu emerytury) nie jest związany z przeliczeniem emerytury. Ma on natomiast znaczenie przy obliczaniu wysokości kolejnej, dla osoby już uprawnionej do wcześniejszego świadczenia, ponieważ w przypadku przepracowania takiego okresu część socjalna tej nowej emerytury obliczana jest od aktualnej kwoty bazowej.

Dotyczy to emerytury przyznawanej w myśl dotychczasowych zasad, ale wyłącznie osobie, która w dacie ubiegania się o tę emeryturę jest już uprawniona do wcześniejszego świadczenia, również obliczonego na podstawie dotychczasowych zasad. Możliwość ta dotyczy więc wyłącznie osób urodzonych przed 1949 r., a także kobiet, które powszechny wiek emerytalny ukończą w latach 2009-2014, nie są członkami OFE i nie pobrały wcześniejszej emerytury, ale miały ją przyznaną, a więc mogą mieć emeryturę w części obliczoną na dotychczasowych zasadach (mieszaną).

Z kolei w przypadku pracownicy, która jest uprawniona do emerytury przysługującej z tytułu ukończenia 60 lat, ustalonej w myśl dotychczasowych zasad, przeliczenie może nastąpić w wyniku:

wdoliczenia okresów przebytych przed przyznaniem emerytury (jeśli odnalazłaby np. dodatkowe dokumenty),

wdoliczenia okresów przebytych już po przyznaniu emerytury (wniosek można zgłosić po zakończeniu kwartału kalendarzowego, a po ustaniu ubezpieczenia - w każdym czasie),

wprzeliczenia podstawy wymiaru, zarówno z uwzględnieniem zarobków uzyskanych przed jak i po przyznaniu emerytury, o ile wskaźnik wysokości podstawy wymiaru byłby wyższy od ostatnio ustalonego.

Podstawa prawna

Art. 53 ust. 3 i 4, art. 110-112 oraz 183 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.).

● Udowodniłem 28-letni staż ubezpieczeniowy, z czego przez ponad 15 lat pracowałem jako kierowca autobusu. Pracę o szczególnym charakterze zakończyłem w 2008 r. i od tego czasu nie jestem nigdzie zatrudniony. Czy mimo niewykonywania pracy szczególnej po 2008 r. będę mógł przejść na emeryturę pomostową?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Obowiązująca od 1 stycznia 2009 r. ustawa o emeryturach pomostowych przewiduje kilka możliwości uzyskania uprawnień do tego świadczenia. Na podstawie art. 4 ustawy emerytura pomostowa przysługuje pracownikowi urodzonemu po 31 grudnia 1948 r., który spełnia łącznie następujące warunki:

wosiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

wposiada co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (w szczególnym charakterze),

wudowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,

wprzed 1 stycznia 1999 r. wykonywał przynajmniej przez jeden dzień prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienione w załączniku nr 1 lub nr 2 do ustawy lub prace w szczególnych warunkach wymienione w tzw. starych wykazach prac,

wpo 31 grudnia 2008 r. wykonywał przynajmniej przez 1 dzień pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienione w nowych wykazach (załączniku nr 1 lub 2 do ustawy),

wrozwiązał stosunek pracy.

Osoby, które nie pracowały przy pracach wymienionych w nowych wykazach po 31 grudnia 2008 r., co do zasady nie mogą nabyć prawa do emerytury pomostowej. Od tej zasady został jednak przewidziany pewien wyjątek. Zgodnie z art. 49 ustawy osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r., które nie wykonywały pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze po 31 grudnia 2008r., mogą nabyć prawo do emerytury pomostowej, jeśli:

wna 1 stycznia 2009r. miały wymagany do przyznania tego świadczenia okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wymienionej w załączniku nr 1 lub nr 2 do ustawy,

wspełniają pozostałe warunki wymagane do przyznania emerytury pomostowej.

O ile w razie ubiegania się o emeryturę pomostową na ogólnych zasadach (art. 4 ustawy) przy ustalaniu 15-letniego stażu pracy ,,szczególnej" ZUS zalicza okresy pracy zarówno z nowych, jak i starych wykazów, o tyle takie rozwiązanie nie obowiązuje w razie ubiegania się emeryturę pomostową na podstawie art. 49 ustawy. Wtedy ZUS zaliczy wyłącznie okresy pracy wymienione w załączniku nr 1 i nr 2 do ustawy. W pana przypadku nie będzie przeszkód do przyznania emerytury pomostowej, gdyż do dnia wejścia w życie ustawy przepracował pan ponad 15 lat jako kierowca autobusu.

Podstawa prawna

Art. 4 i 49 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. nr 237 poz. 1656 ze zm.).