Pobity pracownik ma prawo do świadczeń

Aby nieszczęśliwe zdarzenie mogło być uznane za wypadek przy pracy muszą zachodzić warunki określone w ustawie o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (dalej: ustawa wypadkowa). Definicję wypadku przy pracy określa art. 3 ust. 1 ww. ustawy. W jego myśl przyjmuje się, że pracownik uległ wypadkowi przy pracy wówczas, gdy doszło do nagłego zdarzenia wywołanego przyczyną zewnętrzną powodującą uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą, tj:

1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;

2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;

3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

W praktyce w przypadku pobicia pracownika w pracy często sporne bywa ustalenie, czy zachodzi tu związek z pracą oraz czy można uznać, że do zdarzenia doszło z przyczyny zewnętrznej. Przepisy nie zawierają definicji przyczyny zewnętrznej wypadku przy pracy. Powszechnie przyjmuje się jednak, że taką przyczyną wypadku przy pracy może być każdy czynnik pochodzący spoza organizmu poszkodowanego pracownika, zdolny w istniejących warunkach wywołać szkodliwe skutki. Mogą to być np. urazy powstałe wskutek działania maszyn, pojazdów czy innych osób np. współpracowników. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przyczyną taką może być także pobicie pracownika przez innego współpracownika. Wskazywał na to wyraźnie Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 8 listopada 2012 roku (sygn. akt II PK 80/12) stwierdzając, że pobicie pracownika podczas wykonywania przez niego zwykłych czynności w miejscu wskazanym przez pracodawcę jako miejsce świadczenia pracy (także w przebieralni czy łaźni) wystarczy do przyjęcia związku zdarzenia z pracą, gdy weźmie się pod uwagę, że bezpośrednią przyczyną pobicia było kwestionowanie przez poszkodowanego sposobu wykonywania pracy przez sprawcę. Warto zauważyć, że podobnie wypowiadał się SN w wyroku z 11 sierpnia 1978 r. (sygn. akt II PKN 25/78), podkreślając, że pobicie pracownika podczas wykonywania przez niego zwykłych czynności pracowniczych w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do ich wykonywania jest z reguły wystarczającą przesłanką do uznania, że zdarzenie to nastąpiło w związku przyczynowym z pracą. Związek ten jest ujmowany bowiem szeroko.

W orzecznictwie przyjmuje się, że dla ustalenia związku zdarzenia z pracą wystarczające jest, by zdarzenie pozostawało z pracą w związku czasowym, miejscowym lub funkcjonalnym. O czasowym i miejscowym związku zdarzenia z pracą można mówić wtedy, gdy pracownik uległ wypadkowi w miejscu, w którym pozostawał w sferze interesów pracodawcy. Ponadto związek przyczynowy z pracą ma z reguły miejsce wówczas, gdy zdarzenie wywołujące uszczerbek na zdrowiu poszkodowanego nastąpiło po przekroczeniu przez niego bramy zakładu pracy w czasie przeznaczonym na świadczenie pracy. Zasadniczo więc pobicie pracownika w czasie i miejscu pracy będzie stanowiło wypadek przy pracy. Jeżeli jednak do pobicia doszłoby na terenie firmy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy, w którym pracownik znalazł się przypadkowo, podczas wykonywania czynności sprzecznych z istotą i celem zleconej mu pracy, to wówczas nie pozostawałoby to w związku z jego pracą i zdarzenie nie stanowiłoby wypadku przy pracy.

Dla ustalenia, czy pobicie pracownika miało charakter wypadku przy pracy, nie ma znaczenia, czy doszło do tego wskutek wyzywającego (prowokacyjnego) zachowania poszkodowanego. Okoliczność ta mogłaby mieć jednak znaczenie, gdy chodzi o prawo do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego. Podlegałaby bowiem ocenie przez pryzmat art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej. ZUS mógłby więc uznać, że poszkodowanemu nie przysługują te świadczenia, gdyby wyłącznym powodem pobicia było naruszenie przez niego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

@RY1@i02/2014/070/i02.2014.070.03300020c.802.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Podstawa prawna

Art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167 poz. 1322 ze zm.).